Nhà báo cách mạng và người tù bất khuất – Phan Đăng Lưu
1. Tên bài viết:
Nhà báo cách mạng và người tù bất khuất – Phan Đăng Lưu
2. Họ và tên nhân chứng:
Đồng chí Phan Đăng Lưu
3. Đoạn mô tả ngắn:
Bài viết kể về đồng chí Phan Đăng Lưu – một nhà cách mạng, nhà báo xuất sắc, từng bị tù đày ở Buôn Ma Thuột, tham gia lãnh đạo phong trào dân chủ và báo chí cách mạng. Ông hy sinh năm 1941, để lại tấm gương kiên trung, bất khuất.
4. Nội dung bài viết:
Phan Đăng Lưu sinh ngày 5/5/1902 tại xã Tràng Thành (nay là Hoa Thành), huyện Yên Thành, Nghệ An. Thân sinh ông tham gia khởi nghĩa chống Pháp. Năm lên sáu, ông học chữ Hán, sau vào trường tiểu học Vinh. Tốt nghiệp, ông thi vào trường Canh nông thực hành Tuyên Quang, ra trường hạng ưu, được bổ làm nhân viên tập sự tại Sở Canh nông Bắc Kỳ.
Ảnh hưởng từ cha, ông sớm có tư tưởng chống Pháp, bắt liên lạc với Hội Phục Việt. Tháng 2/1928, ông được kết nạp vào Hội Phục Việt (sau đổi thành Tân Việt Cách mạng Đảng). Cuối tháng 9/1928, ông sang Quảng Châu tìm cách hợp nhất Tân Việt với Thanh Niên nhưng không thành. Tháng 9/1929, ông lại sang Quảng Châu lần thứ hai, nhưng bị bắt tại Hải Phòng, kết án 7 năm tù, đày lên Buôn Ma Thuột.
Trong tù, ông được kết nạp vào Đảng, tham gia Ban lãnh đạo nhà tù, làm tờ báo bí mật “Doãn Đê tuần báo”, tuyên truyền đoàn kết. Giữa năm 1936, được thả, ông về Huế hoạt động. Ông cùng các đồng chí mua lại tờ Sông Hương, đổi thành Sông Hương tục bản, rồi Dân, Dân Tiến, Dân Muốn – các tờ báo của Xứ ủy Trung Kỳ, do ông trực tiếp chỉ đạo. Báo Sông Hương tục bản ra 14 số, bị thu hồi giấy phép. Báo Dân ra 17 số, bị đóng cửa. Ông viết nhiều bài xã luận, bình luận, tiểu phẩm dưới bút danh Nghị Toét, vạch mặt tay sai.
Tháng 9/1939, ông vào Nam Kỳ hoạt động bí mật. Tháng 11/1939, ông ra Việt Bắc dự Hội nghị Trung ương VII, được bầu làm Ủy viên Thường vụ Trung ương. Ông báo cáo tình hình Nam Kỳ, xin hoãn khởi nghĩa, được chấp thuận. Về đến Sài Gòn tối 22/11/1940, chưa kịp truyền đạt thì bị bắt. Tòa án binh tuyên án tử hình. Bị dư luận phản đối, ngày 28/8/1941, thực dân Pháp bí mật đưa ông ra bắn ở Hóc Môn. Khi bị tuyên án, ông khẳng khái: “Tôi không sợ chết… Nếu còn sống, nhất định tôi sẽ tìm cách vượt ngục để về hoạt động cách mạng.” Ông hy sinh ở tuổi 39, để lại tấm gương sáng về nhà báo cách mạng.
