NHÀ BÁO LIỆT SĨ ĐẦU TIÊN CỦA BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM

Trần Kim Xuyến sinh năm 1921 tại xã Sơn Mỹ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (nay thuộc xã Tân Mỹ Hà, tỉnh Hà Tĩnh) trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của ông gắn liền với vùng quê Xô Viết Nghệ Tĩnh, nơi tinh thần yêu nước, chống áp bức đã thấm vào tâm hồn biết bao thế hệ thanh niên. Ngay từ khi còn nhỏ, ông đã chứng kiến phong trào đấu tranh sôi nổi của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Chính những điều đó đã gieo trong ông khát vọng giành lại độc lập cho dân tộc.Là người thông minh và ham học, Trần Kim Xuyến học rất giỏi. Ông theo học Trường Quốc học Vinh và tốt nghiệp bậc Thành chung với thành tích xuất sắc. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm việc tại Tòa sứ Bắc Giang. Nếu chỉ nghĩ đến cuộc sống cá nhân, con đường công danh của ông khi ấy rất rộng mở. Nhưng trước cảnh đất nước bị thực dân thống trị, nhân dân lầm than, ông đã lựa chọn một con đường khác: con đường cách mạng.Trong thời gian làm việc tại Bắc Giang, ông bí mật tham gia các tổ chức yêu nước, lập Hội Truyền bá Quốc ngữ, vận động nhân dân học chữ, xóa nạn mù chữ, tổ chức nhiều hoạt động xã hội để tuyên truyền tư tưởng yêu nước. Những việc làm tưởng chừng giản dị ấy lại góp phần quan trọng trong việc giác ngộ quần chúng, chuẩn bị lực lượng cho cách mạng sau này.Năm 1943, ông được tổ chức điều về Hà Nội hoạt động bí mật. Đây là giai đoạn vô cùng nguy hiểm khi thực dân Pháp tăng cường khủng bố phong trào cách mạng. Đến năm 1944, ông bị mật thám Pháp bắt và giam tại nhà tù Hỏa Lò, nơi được mệnh danh là "địa ngục trần gian". Dù bị đánh đập, t.r.a t.ấ.n bằng nhiều hình thức dã man, Trần Kim Xuyến vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, nhất quyết không khai báo, không phản bội đồng chí.Ngày 9/3/1945, khi Nhật đảo chính Pháp, lợi dụng tình hình hỗn loạn, ông cùng nhiều đồng chí tổ chức vượt ngục thành công. Trở về với phong trào cách mạng, ông lập tức lao vào công việc chuẩn bị Tổng khởi nghĩa Tháng Tám. Những ngày ấy, ông gần như không có thời gian nghỉ ngơi, vừa tổ chức tuyên truyền, vừa vận động quần chúng tham gia giành chính quyền.Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Trần Kim Xuyến được giao nhiều trọng trách trong bộ máy Chính phủ cách mạng non trẻ. Ông giúp đồng chí Trần Huy Liệu tổ chức Ban Tuyên truyền của Chính phủ lâm thời, trực tiếp tham gia tiếp quản hệ thống thông tin, báo chí và vô tuyến điện của chính quyền cũ. Chỉ vài ngày sau khi chính quyền cách mạng được thành lập, ông đã bắt tay xây dựng nền thông tin quốc gia gần như từ con số không.Ông giữ chức Đổng lý Văn phòng Bộ Tuyên truyền, sau đó là Phó Giám đốc Nha Thông tin Việt Nam, trực tiếp phụ trách Việt Nam Thông tấn xã và tham gia xây dựng Đài Tiếng nói Việt Nam. Đây đều là những cơ quan truyền thông đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.Trong những ngày chuẩn bị cho Lễ Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945, Trần Kim Xuyến là một trong những người chịu trách nhiệm về công tác thông tin, hệ thống loa phát thanh, khẩu hiệu và liên lạc báo chí trong và ngoài nước. Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, phía sau buổi lễ lịch sử ấy là sự chuẩn bị âm thầm của rất nhiều người, trong đó có Trần Kim Xuyến.Ngày 15/9/1945, dưới sự chỉ đạo của ông, Việt Nam Thông tấn xã đã phát đi toàn văn bản Tuyên ngôn Độc lập bằng ba thứ tiếng: Việt, Anh và Pháp. Đây được xem là bản tin đối ngoại đầu tiên của nước Việt Nam mới, giúp bạn bè quốc tế biết đến sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam trước thế giới.Những tháng đầu sau khi giành độc lập là khoảng thời gian vô cùng khó khăn. Đất nước đứng trước nạn đói, nạn dốt, thù trong giặc ngoài. Trong hoàn cảnh ấy, Việt Nam Thông tấn xã dưới sự điều hành của Trần Kim Xuyến liên tục phát đi những bản tin về chủ trương của Chính phủ, cổ vũ phong trào "Diệt giặc đói, diệt giặc dốt", "Tuần lễ Vàng", ủng hộ Nam Bộ kháng chiến và tuyên truyền cho bạn bè quốc tế hiểu về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.Đầu năm 1946, trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Trần Kim Xuyến được nhân dân Bắc Giang tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I. Khi ấy ông mới 25 tuổi và là một trong những đại biểu trẻ nhất của Quốc hội.Ông còn nhiều lần được tháp tùng Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các chuyến công tác, trực tiếp phỏng vấn Bác sau chuyến đi Pháp năm 1946 và tham gia đưa tin về nhiều sự kiện quan trọng của Chính phủ.Cuối năm 1946, cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ. Trần Kim Xuyến tiếp tục nhận nhiệm vụ chỉ đạo sơ tán toàn bộ máy móc, tài liệu, thiết bị của Nha Thông tin, Đài Tiếng nói Việt Nam và Việt Nam Thông tấn xã ra vùng an toàn tại khu vực chùa Trầm, huyện Chương Mỹ.Ngày 3/3/1947, quân Pháp bất ngờ mở cuộc tấn công lớn vào khu vực này. Trong khi nhiều người tập trung di chuyển tài liệu, máy móc và nhân lực, Trần Kim Xuyến vẫn ở lại chỉ huy đến phút cuối cùng. Ông trực tiếp đưa những tài liệu quan trọng ra nơi an toàn rồi quay trở lại kiểm tra công việc. Chính trong lúc làm nhiệm vụ ấy, ông bị trúng đạn liên thanh của quân Pháp tại khu vực Đầm Sen, xã Ngọc Sơn, huyện Chương Mỹ.Theo nhiều đồng đội kể lại, trước khi trút hơi thở cuối cùng, ông vẫn hô vang:"Việt Nam hoàn toàn độc lập muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!"Ông hy sinh khi mới 26 tuổi, trở thành nhà báo liệt sĩ đầu tiên của nền báo chí cách mạng Việt Nam.