Nhà báo - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Lê Bá Dương

Tôi là một người trẻ lớn lên giữa thời bình, quen với ánh đèn LED rực rỡ và những xu hướng thay đổi chóng mặt trên mạng xã hội. Với tôi, khái niệm "hoa lửa" từng là một điều gì đó xa xôi, nằm lại trong những trang sách lịch sử dày cộp. Nhưng mọi thứ đã thay đổi khi tôi bắt gặp những vần thơ:

"Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm

Có tuổi hai mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm"

Chủ nhân của những dòng chữ ấy là bác Lê Bá Dương – người mà giới quân ngũ vẫn gọi bằng cái tên thân thương: "Người lính hát rong bên dòng Thạch Hãn". Câu chuyện của bác chính là nhịp cầu kết nối tôi – một sinh viên Gen Z – với một thời đại mà lòng yêu nước được đo bằng máu và nước mắt.

Tuổi hai mươi hóa thân vào sóng nước

Bác Lê Bá Dương nhập ngũ khi mới chỉ 15 tuổi (phải khai gian tuổi để được đi chiến đấu). Ở cái tuổi mà chúng tôi bây giờ vẫn còn đang loay hoay với những rung động đầu đời, bác đã đối mặt với những cơn mưa bom bão đạn tại Thành cổ Quảng Trị trong 81 ngày đêm khốc liệt năm 1972.

Trong cuộc gặp gỡ đầy xúc động, bác kể rằng Quảng Trị những ngày ấy không có màu xanh của cỏ cây, chỉ có màu đỏ của máu và màu xám của tro tàn. Bác nhớ về những người đồng đội, những chàng trai mười chín, đôi mươi đã nằm lại dưới đáy sông Thạch Hãn khi chưa kịp hưởng trọn một ngày hòa bình. Đối với bác, họ không mất đi, họ chỉ "hóa thân" vào sóng nước, vào cỏ non Thành cổ để bảo vệ mảnh đất này mãi mãi.

Đứng ở góc độ một người trẻ thường xuyên sử dụng các ứng dụng như CapCut hay Reels, tôi tự hỏi: Làm thế nào để những ký ức đau thương nhưng hào hùng này không bị trôi vào quên lãng? Làm sao để những bạn trẻ như tôi có thể "cảm" được cái giá của hòa bình qua những khung hình hiện đại?

Lăng kính sáng tạo: Khi lịch sử "chạm" vào công nghệ

Tôi quyết định thực hiện một dự án nhỏ: Số hóa câu chuyện của bác Lê Bá Dương. Thay vì những bài thuyết trình khô khan, tôi sử dụng đoạn clip phỏng vấn bác, lồng ghép với những hình ảnh tư liệu đen trắng về Thành cổ Quảng Trị. Tôi chọn một filter màu hoài cổ trên CapCut để tái hiện không gian "thời hoa lửa", nhưng lại sử dụng kỹ thuật chuyển cảnh (transition) nhanh và nhạc nền lo-fi sâu lắng để thu hút sự chú ý của người xem trẻ tuổi.

Khi tôi đưa bác xem đoạn video ngắn ấy trên điện thoại, bác đã lặng đi. Bác bảo: "Hóa ra cái cũ và cái mới có thể gặp nhau ở đây". Sự giao thoa giữa ký ức của một người lính già và sự sáng tạo của một sinh viên đã tạo nên một sức mạnh truyền thông mới. Câu chuyện về dòng sông Thạch Hãn không còn là chuyện của "ngày xửa ngày xưa" nữa, mà nó đang "viral" trên trang cá nhân của tôi, nhận được hàng ngàn lượt tim từ những bạn trẻ khác. Đó chính là cách chúng tôi – thế hệ kế cận – giữ cho ngọn lửa của bác không bao giờ tắt.

Ngọn lửa cháy hoài trong mắt người lính già

Trong suốt cuộc trò chuyện, điều khiến tôi ám ảnh nhất không phải là những chi tiết về bom đạn, mà là ánh mắt của bác khi nhắc về đồng đội. Ánh mắt ấy rực cháy một niềm tin và một tình yêu bất diệt. Bác nói rằng, mỗi năm vào ngày 27/7, bác lại trở về Quảng Trị, thả những nhành hoa xuống dòng sông để thăm hỏi những người bạn cũ.

Hành động thả hoa ấy đối với tôi chính là định nghĩa đẹp nhất về "Hoa lửa". Lửa của chiến tranh đã lùi xa, nhưng "Hoa" của tình nghĩa, của sự hy sinh thì vẫn luôn nở rộ. Bác Lê Bá Dương không chỉ kể lại lịch sử bằng lời, bác đang sống với lịch sử bằng cả trái tim mình.

Thay lời kết: Sứ mệnh của thế hệ chúng ta

Khép lại câu chuyện về bác Lê Bá Dương, tôi nhận ra rằng nhiệm vụ của chúng tôi không chỉ là học thuộc những mốc thời gian lịch sử. Sứ mệnh của người trẻ hôm nay là phải dùng chính sự sáng tạo, dùng thế mạnh của công nghệ số để lan tỏa những giá trị nhân văn của cha ông.

Mỗi thước phim Reels, mỗi bộ lọc filter, mỗi bài viết trên mạng xã hội nếu được đặt vào đó sự trân trọng lịch sử, chúng sẽ trở thành những "đóa hoa lửa" rực rỡ trên không gian mạng. Chúng ta sống để xứng đáng với những "tuổi hai mươi đã hóa thành sóng nước", để lời thầm thì bên dòng Thạch Hãn sẽ còn vang vọng mãi trong tâm hồn người Việt, hôm nay và cả mai sau.

Cảm ơn bác Lê Bá Dương – người đã giữ lửa và truyền lửa, để chúng cháu biết yêu thêm màu áo lính và trân trọng mỗi phút giây hòa bình.

THÔNG ĐIỆP GỬI GẮM

"Hãy để lịch sử lên tiếng bằng ngôn ngữ của thời đại số. Khi trái tim người trẻ cùng nhịp đập với quá khứ, hào khí dân tộc sẽ mãi mãi trường tồn."