NHÀ BÁO, NHÀ THƠ NGUYỄN VĂN Á
Phía Nam sông Bến Hải
NHÀ BÁO, NHÀ THƠ NGUYỄN VĂN Á
Phía Nam sông Bến Hải
Có những người đi qua chiến tranh bằng những năm tháng cầm súng, có những người trở về rồi kể lại chiến tranh bằng những trang viết. Nhưng với nhà báo, nhà thơ, cựu chiến binh Nguyễn Văn Á, chiến tranh không chỉ là những dòng hồi ức. Đó là một phần của cuộc đời, là những năm tháng đã in dấu sâu đậm trong ký ức về chiến trường Quảng Trị và những người đồng chí, đồng đội từng cùng ông đi qua những ngày tháng khốc liệt nhất. Với 27 năm quân ngũ, Nguyễn Văn Á đã có những trải nghiệm mà không phải ai cũng có được. Ông từng sống, chiến đấu và chứng kiến những mất mát của chiến tranh trên mảnh đất Quảng Trị, nơi từng được ví như một trong những chiến trường ác liệt nhất trong những năm tháng đất nước chia cắt. Phía Nam sông Bến Hải năm xưa không chỉ là một vùng đất trên bản đồ, mà còn là nơi lưu giữ biết bao câu chuyện về những người lính đã sống và chiến đấu bằng tất cả tuổi trẻ của mình. Có những người đồng đội ngày hôm trước còn ngồi bên nhau, chia nhau từng ngụm nước, từng mẩu lương khô, vậy mà ngày hôm sau đã mãi mãi nằm lại giữa bom đạn. Có những người ra đi không kịp nói lời từ biệt, chỉ để lại trong lòng người ở lại một khoảng trống không thể lấp đầy. Những ký ức ấy theo Nguyễn Văn Á suốt nhiều năm sau chiến tranh. Khi cầm bút, ông không kể về chiến tranh bằng những lời hoa mỹ hay những câu chuyện được tô vẽ. Ông kể bằng những điều mình từng chứng kiến, từng trải qua và từng đau đáu trong lòng. Đó có thể là câu chuyện về một người lính trẻ, một người đồng đội đã hy sinh, một bữa cơm vội giữa chiến trường hay một khoảnh khắc bình yên hiếm hoi giữa những trận bom. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại làm nên chân dung của cả một thế hệ. Bởi chiến tranh không chỉ có những trận đánh và những chiến thắng. Phía sau mỗi trận đánh là những con người bằng xương bằng thịt, có gia đình để nhớ, có quê hương để thương, có những ước mơ còn dang dở và có những người đồng đội mà họ sẵn sàng hy sinh để bảo vệ. Nguyễn Văn Á viết về họ bằng sự biết ơn của một người từng ở trong cuộc. Mỗi câu chuyện “Phía Nam sông Bến Hải” vì thế giống như một lần ông trở lại chiến trường cũ, trở lại với những năm tháng tuổi trẻ và gặp lại những người đồng đội đã nằm xuống. Có thể những người ấy không còn trở về để kể câu chuyện của mình, nhưng qua ký ức của Nguyễn Văn Á, họ vẫn có một tiếng nói, vẫn có một cuộc đời và vẫn được nhắc tên trong sự trân trọng của những người còn sống. Thời gian có thể làm những chiến hào cũ phủ đầy cỏ, những dấu vết bom đạn dần biến mất, nhưng ký ức về con người thì không dễ phai mờ. Đối với Nguyễn Văn Á, viết về chiến tranh cũng chính là viết về đồng đội, viết về những người đã gửi lại tuổi thanh xuân nơi chiến trường để đất nước có ngày hòa bình. 27 năm quân ngũ đã cho ông những ký ức không thể nào quên; còn những năm tháng cầm bút đã giúp ông kể lại những ký ức ấy cho thế hệ hôm nay. Và có lẽ điều quý giá nhất trong những câu chuyện của ông không nằm ở những trận đánh lớn, mà nằm ở tình đồng chí, đồng đội – thứ tình cảm được tôi luyện giữa bom đạn và trở thành sợi dây gắn kết những người lính với nhau suốt cả cuộc đời. “Phía Nam sông Bến Hải” vì thế không chỉ là câu chuyện của một cựu chiến binh về một vùng đất từng chìm trong khói lửa.
Đó còn là lời tri ân dành cho những người đã hy sinh, là nén nhang gửi đến những đồng đội không trở về và là lời nhắc nhở với thế hệ hôm nay rằng: hòa bình mà chúng ta đang có được đã được đánh đổi bằng tuổi trẻ, máu và cả những cuộc đời của biết bao con người. Nguyễn Văn Á đã trở về từ thời hoa lửa, nhưng trong ông, chiến trường Quảng Trị và những người đồng đội năm xưa vẫn chưa bao giờ thực sự rời đi. Họ sống trong ký ức, trong những trang viết và trong những câu chuyện được kể lại bằng một giọng văn mộc mạc, chân thực mà đầy tình người.
