Nhà cách mạng Huỳnh Thúc Kháng
(1876 – 1947) là một nhà chí sĩ yêu nước, nhà báo, nhà văn hóa lớn và là nguyên Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ông là một trong những nhà lãnh đạo xuất sắc nhất của phong trào Duy Tân đầu thế kỷ XX cùng với Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp.Tóm tắt tiểu sử và cuộc đời cách mạngXuất thân: Ông sinh ngày 1/10/1876 tại làng Thạnh Bình, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình nhà nho nghèo. Tự là Giới Sanh, hiệu là Mính Viên.Học vấn xuất chúng: Ông nổi tiếng là thần đồng đất Quảng, đỗ Giải nguyên (Thủ khoa kỳ thi Hương) năm 1900 và đỗ Hoàng giáp (Đại khoa) vào năm 1904. Tuy đỗ cao nhưng ông quyết định không ra làm quan cho triều đình nhà Nguyễn mà dấn thân vào con đường cứu nước.Phong trào Duy Tân: Giai đoạn 1905 – 1908, ông cùng Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp khởi xướng Phong trào Duy Tân, vận động nhân dân đổi mới tư duy, nâng cao dân trí, phát triển kinh tế thực nghiệp để tự lực tự cường.Tù đày Côn Đảo: Năm 1908, do ảnh hưởng của phong trào chống thuế ở Trung Kỳ, ông bị thực dân Pháp bắt và đày ra Nhà tù Côn Đảo suốt 13 năm. Tại đây, ông vẫn giữ vững khí tiết và tranh thủ học thêm tiếng Pháp.Làm báo Tiếng Dân: Sau khi được thả tự do năm 1921, ông đỗ Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ nhưng từ chức sau đó để phản đối chính sách thực dân. Năm 1927, ông sáng lập và làm chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Tiếng Dân tại Huế — tờ báo tiếng Việt đầu tiên tại miền Trung, dùng ngòi bút để đấu tranh cho quyền lợi dân tộc.
(1876 – 1947) là một nhà chí sĩ yêu nước, nhà báo, nhà văn hóa lớn và là nguyên Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ông là một trong những nhà lãnh đạo xuất sắc nhất của phong trào Duy Tân đầu thế kỷ XX cùng với Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp.
Tóm tắt tiểu sử và cuộc đời cách mạng
Xuất thân: Ông sinh ngày 1/10/1876 tại làng Thạnh Bình, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình nhà nho nghèo. Tự là Giới Sanh, hiệu là Mính Viên.
Học vấn xuất chúng: Ông nổi tiếng là thần đồng đất Quảng, đỗ Giải nguyên (Thủ khoa kỳ thi Hương) năm 1900 và đỗ Hoàng giáp (Đại khoa) vào năm 1904. Tuy đỗ cao nhưng ông quyết định không ra làm quan cho triều đình nhà Nguyễn mà dấn thân vào con đường cứu nước.
Phong trào Duy Tân: Giai đoạn 1905 – 1908, ông cùng Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp khởi xướng Phong trào Duy Tân, vận động nhân dân đổi mới tư duy, nâng cao dân trí, phát triển kinh tế thực nghiệp để tự lực tự cường.
Tù đày Côn Đảo: Năm 1908, do ảnh hưởng của phong trào chống thuế ở Trung Kỳ, ông bị thực dân Pháp bắt và đày ra Nhà tù Côn Đảo suốt 13 năm. Tại đây, ông vẫn giữ vững khí tiết và tranh thủ học thêm tiếng Pháp.
Làm báo Tiếng Dân: Sau khi được thả tự do năm 1921, ông đỗ Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ nhưng từ chức sau đó để phản đối chính sách thực dân. Năm 1927, ông sáng lập và làm chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Tiếng Dân tại Huế — tờ báo tiếng Việt đầu tiên tại miền Trung, dùng ngòi bút để đấu tranh cho quyền lợi dân tộc.
Tham gia Chính phủ lâm thời: Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trân trọng mời ông ra gánh vác việc nước. Năm 1946, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Quyền Chủ tịch nước: Từ tháng 5 đến tháng 10 năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp đàm phán, Huỳnh Thúc Kháng được giao trọng trách Quyền Chủ tịch nước. Trong thời gian này, ông đã điều hành chính phủ giữ vững ổn định đất nước với phương châm nổi tiếng: "Dĩ bất biến, ứng vạn biến".
Qua đời: Cuối năm 1946, ông được cử làm đại diện Chính phủ đi kinh lý miền Trung. Do tuổi cao sức yếu và lâm bệnh nặng, ông qua đời ngày 21/4/1947 tại huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi. Theo tâm nguyện, ông được an táng trên đỉnh núi Thiên Ấn (Quảng Ngãi).
Di sản và Vinh danh tại Phan Thiết - Bình Thuận
Dù quê gốc ở Quảng Nam, cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng có mối duyên nợ lớn với Bình Thuận. Giai đoạn 1905 - 1906, trong chuyến đi kinh lý phía Nam để phát động phong trào Duy Tân, cụ Huỳnh cùng Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp đã dừng chân tại Phan Thiết. Chuyến đi này đã trực tiếp khơi nguồn cảm hứng sâu sắc, dẫn đến sự ra đời của Trường Dục Thanh và Liên Thành Thương quán (nơi Nguyễn Tất Thành từng dạy học).
Ngày nay, để tưởng nhớ công ơn của ông, tên của cụ được đặt cho Đường Huỳnh Thúc Kháng — tuyến đường ven biển sầm uất kéo dài từ phường Hàm Tiến ra đến Mũi Né, thành phố Phan Thiết.
