Bài viết

NHÀ CÁCH MẠNG, KỸ SƯ NGUYỄN NGỌC NHỰT – VỊ TRÍ THỨC YÊU NƯỚC TỪ BỎ VINH HOA VÀ KHÍ TIẾT ĐÁ VÀNG TRƯỚC MỌI CUỘC MẶC CẢ CỦA KẺ THÙ

Vĩnh Long14/08/2026Lê Thị Thanh Vân ((LĐ) Đoàn phường Lang Biang - Đà Lạt)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

NHÀ CÁCH MẠNG, KỸ SƯ NGUYỄN NGỌC NHỰT – VỊ TRÍ THỨC YÊU NƯỚC TỪ BỎ VINH HOA VÀ KHÍ TIẾT ĐÁ VÀNG TRƯỚC MỌI CUỘC MẶC CẢ CỦA KẺ THÙ

Kỹ sư Nguyễn Ngọc Nhựt sinh ngày 15 tháng 9 năm 1918 tại làng An Hội (ngày nay thuộc địa bàn phường Thanh Đức, tỉnh Vĩnh Long). Ông may mắn được sinh trưởng trong một đại gia đình danh gia vọng tộc và có truyền thống yêu nước sâu sắc. Cha ông là cụ Nguyễn Ngọc Tương — một điền chủ, Đốc phủ sứ sừng sỏ, đồng thời là Giáo tông Cao Đài Ban Chỉnh đạo; người anh trai của ông là Nguyễn Ngọc Bích cũng là một trí thức uyên bác từng du học tại Pháp và hăng hái tham gia phong trào Việt Minh.

Được giáo dục chu đáo từ nhỏ, Nguyễn Ngọc Nhựt sang Pháp du học và xuất sắc đỗ bằng Kỹ sư Tạo tác tại trường danh tiếng E.C.P (École Centrale Paris), trở thành chuyên viên kỹ thuật cao cấp cho nhiều tập đoàn kinh doanh lớn của Pháp. Vợ ông là con gái của một kỹ sư người Pháp đại trí thức, người đã đồng hành và giúp đỡ ông vượt qua những năm tháng khó khăn dưới ách chiếm đóng của phát xít Đức trong Chiến tranh thế giới thứ II.

Dù nhận được những lời mời gọi vô cùng hấp dẫn với mức lương bổng hậu hĩnh từ Công ty Kênh đào Suez danh tiếng, ông vẫn khảng khái từ chối vì tâm nguyện luôn hướng về quê hương.

Bước ngoặt vĩ đại trong cuộc đời người kỹ sư trẻ diễn ra vào năm 1946. Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh dẫn đầu phái đoàn Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sang thăm nước Pháp, trong cuộc gặp gỡ đầy xúc động với trí thức kiều bào, Nguyễn Ngọc Nhựt đã bị thuyết phục hoàn toàn bởi nhân cách và lý tưởng của Bác. Ông đã tự nguyện xin được từ bỏ cuộc sống giàu sang tại Paris để trở về phụng sự Tổ quốc ngay trong giai đoạn cam go nhất.

Bị chính quyền thực dân Pháp tìm mọi cách ngăn trở, dưới sự mưu trí bọc lót của người anh trai Nguyễn Ngọc Bích (nguyên là Khu bộ phó Khu 9, đang bị Pháp quản thúc), ông đã dũng cảm làm căn cước giả, giả dạng trà trộn vào số lính thợ Việt Nam ONS (lính thợ không chuyên môn) để đáp tàu thủy bí mật vượt trùng khơi về lại Sài Gòn.

Đầu năm 1947, sau khi bí mật gặp lại gia đình và bạn bè, gác lại mọi tình cảm riêng tư, Nguyễn Ngọc Nhựt lập tức bắt liên lạc với cơ sở cách mạng và dấn thân ra vùng chiến khu Đồng Tháp Mười khói lửa. Với tư duy khoa học và lòng nhiệt huyết cứu quốc, năm 1948, ông vinh dự được bổ nhiệm làm Ủy viên Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ, trực tiếp phụ trách công tác thương binh và xã hội.

Ở tuổi 30, ông chính là thành viên trẻ tuổi nhất nắm giữ cương vị cao cấp nhất của chính quyền cách mạng tại chiến trường miền Nam bấy giờ, đem hết tài năng để chăm lo cho đời sống của thương bệnh binh và đồng bào vùng giải phóng. Thế nhưng, bước ngoặt nghiệt ngã đã xảy ra vào ngày 2 tháng 6 năm 1949, trong một trận càn quét khốc liệt của quân Pháp vào căn cứ Đồng Tháp Mười, Nguyễn Ngọc Nhựt không may bị giặc bắt giữ tại khu vực Cái Bèo (thuộc tỉnh Sa Đéc cũ, nay là tỉnh Đồng Tháp).

Để bảo vệ tổ chức, ông bình tĩnh khai tên giả là Nguyễn Văn Huyện, làm giáo viên bình dân học vụ. Tuy nhiên, do có kẻ phản bội trong hàng ngũ cựu binh sa lưới đã khai báo danh tính thật, thực dân Pháp lập tức biết được ông là một trí thức tầm cỡ, con trai của Giáo tông Nguyễn Ngọc Tương.

Nhận thấy giá trị chính trị to lớn của ông, thực dân Pháp và chính quyền bù nhìn đã bày ra những trò mua chuộc tinh vi nhất. Chúng cho người tự xưng là môn đệ của cha ông đến phủ dụ, mời ông ra tham gia Chính phủ Nam Kỳ tự trị với chiếc ghế Bộ trưởng Bộ Công chánh và Quốc phòng.

Từ trùm mật thám Nam Kỳ Bazin cáo già cho đến Tướng De Latour — Tư lệnh quân viễn chinh Pháp ở Nam Kỳ, liên tục đến gặp và dùng mọi lời lẽ ngon ngọt mời ông tham gia chính phủ Bảo Đại. Thậm chí, người vợ Pháp của ông vì xót thương chồng đã từ Paris bay sang, khóc lóc thuyết phục ông chỉ cần ký vào tờ giấy đầu thú danh nghĩa để gia đình bên ngoại bảo lãnh ra tù, rồi muốn đi đâu tùy ý. Thế nhưng, trước vinh hoa phú quý, trước tình cốt nhục và cả tình phu thê thiêng liêng, người cộng sản Nguyễn Ngọc Nhựt vẫn trơ gan tuế nguyệt, một mực kiên quyết cự tuyệt, quyết không phản bội lại lý tưởng và lời thề với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Thất bại thảm hại trong mọi âm mưu mua chuộc, bản chất tàn bạo của kẻ thù đã lộ rõ. Quân Pháp đưa ông qua nhiều nhà tù khét tiếng, dùng những đòn tra khảo dã man kết hợp với thủ đoạn tiêm các loại thuốc độc gây tổn hại và rối loạn hệ thần kinh hòng cào xé tâm trí, buộc ông phải khai ra các bí mật quân sự. Sau nhiều năm bị đày ọa cả về thể x.á.c lẫn tinh thần, cơ thể ông hoàn toàn kiệt quệ. Để bịt đầu mối và che giấu tội ác, thực dân Pháp đã đưa ông vào nhà thương điên Biên Hòa để giam lỏng. Vào ngày 16 tháng 5 năm 1952, giữa những cơn đau đớn dữ dội của thể x.á.c tàn phá do đòn thù mà không hề được thuốc thang chữa trị, kỹ sư Nguyễn Ngọc Nhựt đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 34 tuổi xuân.

Sự hy sinh trung liệt của vị trí thức yêu nước đã gây niềm xúc động và tiếc thương sâu sắc cho toàn thể chiến trường miền Nam và Trung ương. Ngay khi nhận được tin buồn, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã gửi bức điện chia buồn sâu sắc tới Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ và gia quyến, trong đó nhấn mạnh: "Hồ Chủ tịch và Chính phủ truy tặng liệt sĩ kỹ sư Nguyễn Ngọc Nhựt Huân chương Kháng chiến hạng nhất" để ghi nhận trọn vẹn tấm lòng son sắt của ông đối với quốc gia, dân tộc.

Từ một vị kỹ sư danh giá có tương lai rạng ngời nơi kinh đô ánh sáng Paris, Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhựt đã chọn cho mình một lối đi gập ghềnh nhưng đầy vinh quang: lối đi của một lòng yêu nước thuần khiết và kiên định. Cuộc đời ông là biểu tượng sáng ngời của tầng lớp trí thức Việt Nam đi theo tiếng gọi của non sông, thà chọn cái c.h.ế.t trong lẫm liệt, chịu tra tấn điên cuồng chứ quyết không chịu khuất phục trước danh lợi và bạo tàn.

Sự hy sinh của ông ở tuổi 34 đã hòa vào lòng đất mẹ Nam Bộ, và tên tuổi ông ngày nay được đặt trang trọng cho những tuyến đường tại thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Bến Tre, mãi mãi là tấm gương ngời sáng về lòng trung kiên cho các thế hệ trí thức trẻ hôm nay và mai sau soi mình.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn