NHÀ CÁCH MẠNG LÊ HỮU ĐẠT – NGƯỜI CHA ĐÃ NUÔI DƯỠNG MỘT LÝ TỰ TRỌNG BẤT TỬ
NHÀ CÁCH MẠNG LÊ HỮU ĐẠT – NGƯỜI CHA ĐÃ NUÔI DƯỠNG MỘT LÝ TỰ TRỌNG BẤT TỬ
Cụ Lê Hữu Đạt (1888-1978), còn được biết đến với các tên gọi Lê Khoan, Lê Hữu Đài hoặc Lê Đạt, quê tại xã Việt Xuyên (nay là xã Việt Tiến), huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Cụ sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước trên mảnh đất Hà Tĩnh, nơi từ lâu nổi tiếng là cái nôi của nhiều phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp.
Những năm đầu thế kỷ XX, khi đất nước chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp và chế độ phong kiến tay sai, cuộc sống của nhân dân vô cùng cơ cực. Không cam chịu cảnh áp bức, đồng thời bị mật thám Pháp theo dõi gắt gao, cụ Lê Hữu Đạt cùng người vợ là bà Nguyễn Thị Sờm, quê Can Lộc, Hà Tĩnh, quyết định rời quê hương, vượt dãy Trường Sơn sang Nakhon Phanom (Thái Lan) để tiếp tục nuôi dưỡng tinh thần yêu nước và tìm con đường hoạt động cách mạng.
Đến đất Thái Lan, gia đình cụ định cư tại bản Mạy. Tuy cuộc sống nơi đất khách còn nhiều thiếu thốn, nhưng ngôi nhà nhỏ của gia đình nhanh chóng trở thành một trong những cơ sở cách mạng quan trọng của phong trào Việt kiều yêu nước. Đây không chỉ là nơi nuôi giấu cán bộ, in ấn và cất giữ tài liệu bí mật mà còn là lớp học dạy chữ Quốc ngữ cho con em Việt kiều, góp phần giữ gìn tiếng Việt và hun đúc tinh thần dân tộc giữa nơi đất khách.
Trong thời gian sinh sống tại Thái Lan, cụ Lê Hữu Đạt tích cực tham gia các hoạt động của Hội Việt kiều yêu nước, đồng thời hỗ trợ nhiều nhà yêu nước nổi tiếng như Đặng Thúc Hứa trong việc xây dựng cơ sở cách mạng và vận động kiều bào hướng về Tổ quốc. Với cụ, dù ở bất cứ nơi đâu, trái tim vẫn luôn hướng về Việt Nam, mong ngày đất nước giành được độc lập.
Không chỉ trực tiếp hoạt động cách mạng, cụ còn dành trọn tâm huyết để giáo dục các con lòng yêu nước từ khi còn rất nhỏ. Người con trai Lê Hữu Trọng, sau này được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt tên là Lý Tự Trọng, chính là kết quả của sự giáo dục ấy. Khi Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tuyển chọn những thiếu niên ưu tú sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập, cụ Lê Hữu Đạt đã sẵn sàng để người con mới chỉ 10 tuổi rời vòng tay gia đình, bước vào con đường cách mạng. Quyết định ấy không chỉ thay đổi cuộc đời Lý Tự Trọng mà còn góp phần tạo nên một trong những biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam.
Sau nhiều năm hoạt động ở nước ngoài và tham gia sự nghiệp kháng chiến, cụ Lê Hữu Đạt trở về quê hương Hà Tĩnh sau ngày cách mạng thành công. Với uy tín và những cống hiến của mình, cụ được nhân dân tín nhiệm bầu làm Chủ tịch xã Việt Xuyên. Dù giữ cương vị lãnh đạo địa phương, cụ vẫn giữ nguyên lối sống mộc mạc của một người nông dân chân chất, ngày ngày đội nón lá, đi chân đất xuống đồng cùng bà con, vừa lao động sản xuất vừa tuyên truyền truyền thống yêu nước và vận động nhân dân xây dựng quê hương sau chiến tranh.
Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, cụ Lê Hữu Đạt không màng danh lợi. Những đóng góp thầm lặng của cụ được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Đặc biệt, cụ đã hai lần vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp gặp mặt và tặng áo lụa, như một sự trân trọng dành cho người đồng chí cũ đã âm thầm cống hiến cho cách mạng từ những ngày đầu gian khó.
Năm 1978, cụ Lê Hữu Đạt qua đời, hưởng thọ 90 tuổi. Cụ ra đi khi đất nước đã thống nhất, điều mà biết bao thế hệ cách mạng từng đánh đổi bằng máu và nước mắt để giành lấy.
Cuộc đời của Lê Hữu Đạt không gắn với những trận đánh nổi tiếng hay những chiến công vang dội trên chiến trường, nhưng lại là minh chứng cho một sự hy sinh thầm lặng vô cùng lớn lao. Chính những con người như cụ đã tạo dựng nền móng cho phong trào cách mạng Việt Nam, nuôi dưỡng nhiều thế hệ cán bộ ưu tú và đặc biệt là góp phần hình thành nhân cách của người anh hùng Lý Tự Trọng. Tên tuổi của cụ mãi mãi xứng đáng được trân trọng như một người chiến sĩ cách mạng tiền bối, một người cha mẫu mực và một tấm gương sáng về lòng trung kiên, đức hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.
Nguồn tham khảo: Bảo tàng Hà Tĩnh, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hà Tĩnh, tư liệu về gia đình Anh hùng liệt sĩ Lý Tự Trọng.
