Nhà cách mạng Nguyễn Thị Minh Khai

Nhà cách mạng Nguyễn Thị Minh Khai (1910 – 1941, tên thật là Nguyễn Thị Vịnh, sinh tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An) là Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn đầu tiên và là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc của Đảng Cộng sản Việt Nam. "Thời hoa lửa" của bà gắn liền với hoạt động cách mạng kiên trung, phong trào phụ nữ giải phóng và Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (11/1940).

1. Trưởng thành từ phong trào cách mạng và hoạt động quốc tế

Năm 1927, khi mới 17 tuổi, bà tham gia Tân Việt Cách mạng Đảng và sau đó trở thành một trong những hội viên đầu tiên của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội.

• Hoạt động quốc tế (1930 – 1937): Bà được cử sang Hương Cảng (Trung Quốc) làm phụ tá cho Nguyễn Ai Quốc tại Văn phòng Đông Phương Bộ của Quốc tế Cộng sản. Năm 1935, bà tham dự và đọc tham luận về vai trò của phụ nữ Indochina tại Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản ở Mát-scơ-va (Liên Xô).

• Rèn luyện qua tù ngục: Bà từng bị chính quyền thực dân Anh bắt giam tại Hương Cảng (1931 - 1933) nhưng vẫn giữ vững khí tiết, tiếp tục học tập lý luận và đấu tranh đòi tự do.

2. Lãnh đạo phong trào Sài Gòn - Chợ Lớn và Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (1937 – 1940)

Năm 1937, bà về nước và được bổ nhiệm làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn, trực tiếp lãnh đạo phong trào công nhân và phụ nữ đô thị

• Xây dựng lực lượng: Bà cùng chồng là ông Lê Hồng Phong và các đồng chí trong Xứ ủy Nam Kỳ tích cực gầy dựng cơ sở mật, chỉ đạo các cuộc đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ tại vùng trọng điểm Sài Gòn - Gia Định.

• Chuẩn bị Khởi nghĩa Nam Kỳ: Tháng 3/1940, Xứ ủy Nam Kỳ họp ban hành nghị quyết chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang. Bà trực tiếp tham gia chỉ đạo công tác hậu cần, in ấn tài liệu tuyên truyền và phân công lực lượng tự vệ chiến đấu tại địa bàn Sài Gòn - Chợ Lớn.

• Biến cố lịch sử: Ngày 30/07/1940, trước khi lệnh khởi nghĩa chính thức phát ra, Nguyễn Thị Minh Khai bị mật thám Pháp bắt tại một cơ sở bí mật ở Chợ Lớn. Dù bị tra tấn dã man trong Khám Cụm (Sài Gòn), bà vẫn kiên quyết không khai báo, tìm cách gửi thư ra ngoài tiếp tục động viên đồng chí giữ vững tinh thần chiến đấu.

3. Bản lĩnh kiên trung trước pháp trường

Mặc dù cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ nổ ra đêm 22 rạng sáng 23/11/1940 bị đàn áp, tinh thần quật khởi của các chiến sĩ cách mạng đã làm rung chuyển chính quyền colonial Pháp.

• Bản án tử hình: Ngày 28/08/1941, chính quyền thực dân Pháp đưa Nguyễn Thị Minh Khai cùng các nhà lãnh đạo cách mạng như Hà Huy Tập, Võ Văn Tần, Nguyễn Hữu Tiến ra xử bắn tại Hóc Môn (Gia Định).

• Tư thế bất tử: Trước họng súng kẻ thù ở tuổi 31, bà từ chối bịt mắt và dũng cảm hô vang: "Việc chúng tôi làm là quang minh chính đại. Đả đảo thực dân Pháp! Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm!".

4. Tôn vinh và Di sản

Nguyễn Thị Minh Khai là biểu tượng rực rỡ của người phụ nữ Việt Nam kiên cường, bất khuất trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.

• Bà được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và trao tặng Huân chương Sao Vàng.

• Tên của bà được trang trọng đặt cho nhiều tuyến đường chính, trường học nổi tiếng tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Nghệ An và nhiều tỉnh thành trên toàn quốc.