NHÀ CÁCH MẠNG NGUYỄN VĂN TỪ – TỪ NGƯỜI TÙ CÔN ĐẢO ĐẾN VỊ CHÍNH ỦY KIÊN TRUNG CỦA TIỂU ĐOÀN 307 ANH HÙNG

NHÀ CÁCH MẠNG NGUYỄN VĂN TỪ – TỪ NGƯỜI TÙ CÔN ĐẢO ĐẾN VỊ CHÍNH ỦY KIÊN TRUNG CỦA TIỂU ĐOÀN 307 ANH HÙNG

Đồng chí Nguyễn Văn Từ sinh năm 1914 trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước tại xã Thọ Vực, phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định (nay là thôn Thọ Vực, xã Xuân Phong, huyện Xuân Thủy, tỉnh Nam Định) — một vùng quê giàu truyền thống văn hiến và cách mạng.

Cuối năm 1937, khi phong trào đấu tranh của nhân dân lao động dấy lên mạnh mẽ, ông đã đứng ra tổ chức Hội tương tế tại địa phương, trực tiếp lãnh đạo nông dân đấu tranh buộc địa chủ, cường hào phải bồi thường hoa màu và trả lại đất đai. Nhờ năng lực dân vận khéo léo, năm 1938, ông được Đảng giao nhiệm vụ vận động bầu cử ở Bắc Kỳ cho Mặt trận Dân chủ. Tháng 10 năm 1938, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, chính thức bước vào con đường hoạt động cách mạng chuyên nghiệp.

Khi phong trào chuyển vào bí mật năm 1939, ông được cử vào Tỉnh ủy Nam Định kiêm Bí thư Phủ ủy Xuân Trường, trực tiếp gầy dựng thành công 3 trên tổng số 7 chi bộ cơ sở của toàn tỉnh, đồng thời biến chính ngôi nhà của gia đình mình thành trụ sở in ấn, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho tờ báo Tiến lên — cơ quan ngôn luận của Đảng bộ tỉnh.

Giữa lúc phong trào đang sục sôi, do có sự phản bội, mật thám Pháp đã ập vào bắt giữ đồng chí Nguyễn Văn Từ tại nhà riêng ngày 22 tháng 4 năm 1940. Dù bị dùng những nhục hình t.r.a t.ấ.n dã man hòng moi móc thông tin về tổ chức, người chiến sĩ kiên trung ấy vẫn giữ trọn lòng son sắt với Đảng, buộc kẻ thù phải kết án ông 15 năm tù khổ sai.

Thực dân Pháp đã đầy ải ông qua những địa ngục trần gian khét tiếng nhất từ Hỏa Lò, Khám Lớn Sài Gòn cho đến rừng thiêng nước độc Sơn La và mịt mùng biển khơi nhà tù Côn Đảo nhằm mưu toan bẻ gãy ý chí cách mạng. Thế nhưng, chính trong ngục tù, ông cùng các đồng chí của mình đã giữ vững tinh thần lạc quan, xây dựng cuộc sống hữu ái và biến những buồng giam tăm tối thành Trường học Cộng sản để rèn luyện lý luận cách mạng.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, sáng ngày 23 tháng 9 năm 1945, ông cùng hơn 1.800 tù chính trị Côn Đảo được đoàn tàu Phú Quốc do người thợ máy Tôn Đức Thắng điều khiển rước trở về đất liền trong niềm nghẹn ngào của đồng bào. Ngay lúc đó, tiếng súng xâm lược của thực dân Pháp lại bùng nổ ở Sài Gòn.

Nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc và Xứ ủy Nam Bộ, gác lại nỗi nhớ quê hương sau nhiều năm biệt xứ, đồng chí Nguyễn Văn Từ đã tình nguyện ở lại dải đất miền Trung Nam Bộ đầy gian khổ để bám dân, xây dựng cơ sở vũ trang. Trải qua các chức vụ từ Chính trị viên đại đội Cộng hòa vệ binh đến Giám đốc Trường Việt Minh tỉnh Mỹ Tho, bước ngoặt lớn đến vào tháng 8 năm 1948 khi ông được cử làm Chính trị viên của Tiểu đoàn 307 oai hùng.

Dưới sự lãnh đạo chính trị tài tình của ông, tiểu đoàn đã đánh thắng trận mưu trí tại đồn Mộc Hóa (Tân An), tiêu diệt và bắt sống hơn 300 tên giặc, thu hàng trăm khẩu súng, tiếp đó là trận La Bang (Trà Vinh) bẻ gãy ý chí quân thù, góp phần viết nên bài ca truyền thống hào hùng của đơn vị.

Từ năm 1949 đến năm 1954, ông liên tục được giao giữ nhiều trọng trách quan trọng như Giám đốc Trường Chính trị viên Khu 8, Chính ủy Trường Quân sự Nam Bộ, và Chính ủy Phân hiệu Trường Lục quân Trần Quốc Tuấn Nam Bộ. Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông tập kết ra Bắc và tiếp tục cống hiến trên mặt trận tư tưởng báo chí, giữ chức Trưởng phòng Bạn đọc, Trưởng phòng Hành chính Trị sự Báo Quân đội nhân dân.

Đến tháng 3 năm 1962, ông được bổ nhiệm làm Cục phó thứ nhất Cục Dân vận, và hai năm sau đó, vào ngày 10 tháng 3 năm 1964, ông chính thức trở thành Giám đốc Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam), đặt những viên gạch nền móng đầu tiên cho việc lưu giữ những di sản quân sự quý báu của dân tộc.

Sau một đời dốc tâm tận lực vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng quân đội, nhà cách mạng Nguyễn Văn Từ đã nghỉ hưu trong sự kính trọng tuyệt đối của đồng đội và nhân dân. Ông để lại dấu ấn sâu sắc về hình ảnh một người cán bộ cộng sản mẫu mực: sống trong sáng, giản dị, khiêm tốn, luôn là trung tâm xây dựng khối đại đoàn kết quân dân và có lối phê bình nhẹ nhàng, sâu lắng nhưng đầy nghiêm túc, nói đi đôi với làm cho đến những ngày cuối đời.

Đồng chí Nguyễn Văn Từ là biểu tượng sáng ngời cho lòng trung kiên, ý chí bất khuất trước kẻ thù và tinh thần đại đoàn kết cao cả của người chiến sĩ cộng sản Việt Nam. Cuộc đời ông là một hành trình trọn vẹn phụng sự Tổ quốc — từ những phong trào đòi đất cho dân nghèo nơi quê hương Nam Định, những năm tháng kiên cường chịu đựng đòn roi ngoài nhốt ngục Côn Đảo, cho đến lúc mang ba lô đi khắp các chiến trường Nam Bộ chỉ huy những trận đánh đi vào lịch sử. Lối sống giản dị, chân thành cùng những cống hiến lớn lao của ông trên cả hai mặt trận cầm súng và cầm bút mãi mãi là tấm gương báu, ngời sáng cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay học tập và noi theo.