NHÀ CÁCH MẠNG PHẠM NGHIỆN - NGUỜI ĐẢNG VIÊN TIÊN PHONG CỦA CHI BỘ HUƠNG THỤ
Đồng chí Phạm Nghiện sinh năm 1908 trong một gia đình trung nông giàu lòng yêu nước tại xóm Hợp Trùa, xã Hương Thụ, tổng Hương Khê, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh (nay là thôn Hợp Trùa, xã Hương Minh, huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh). Sinh ra trên mảnh đất giàu truyền thống đấu tranh cách mạng, tuổi thơ của đồng chí gắn liền với cảnh nhân dân phải chịu ách thống trị của thực dân Pháp và chế độ phong kiến. Chứng kiến cuộc sống lầm than của đồng bào, lòng yêu nước và ý chí đấu tranh chống áp bức đã sớm hình thành trong người thanh niên Phạm Nghiện.
Những năm 1928 - 1929, phong trào yêu nước tại Hương Khê ngày càng phát triển mạnh. Các đảng viên của tổ chức Tân Việt được cử về địa phương để tuyên truyền tư tưởng cách mạng thông qua những lớp học, buổi đọc sách báo và thơ ca tiến bộ. Từ những hoạt động ấy, Phạm Nghiện cùng nhiều thanh niên yêu nước đã được giác ngộ lý tưởng cách mạng, tích cực tham gia đấu tranh chống cường hào, lý trưởng, đòi trả lại ruộng đất công, giảm các hủ tục, chống sưu dịch và vận động nhân dân tham gia các hội tương tế, tương trợ.
Cuối tháng 3 năm 1930, Đảng bộ lâm thời tỉnh Hà Tĩnh được thành lập, tiếp đó tháng 4 năm 1930 là sự ra đời của Đảng bộ huyện Hương Khê. Mặc dù Hương Thụ khi ấy chưa có chi bộ Đảng, nhưng Phạm Nghiện cùng các thanh niên yêu nước vẫn thường xuyên tổ chức những cuộc họp bí mật, tìm cách liên lạc với các đảng viên ở Tổng Trại La để nhận chỉ đạo và triển khai phong trào đấu tranh tại địa phương. Gia đình đồng chí cũng là một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Em trai Phạm Nghiên và em gái Phạm Thị Mận đều tích cực tham gia hoạt động. Với vị trí nằm khuất sau vùng đồi núi rậm rạp, ngôi nhà của gia đình trở thành nơi cất giấu tài liệu, tổ chức hội họp và là cơ sở bí mật của phong trào cách mạng ở Hương Thụ.
Hưởng ứng Ngày Quốc tế Lao động 1/5/1930, dưới sự chỉ đạo của Tổng ủy Trại La, đồng chí Phạm Nghiện cùng các đồng chí Nguyễn Lê Trạch, Lê Văn Tịnh... tổ chức treo cờ Đảng, rải truyền đơn, diễn thuyết và mít tinh tại các bến đò, chợ, đình làng nhằm tuyên truyền đường lối cách mạng và kêu gọi nhân dân đứng lên đấu tranh. Hoạt động đã thu hút hàng trăm người dân Hương Thụ và Vân Cù tham gia, tạo bước chuyển mạnh mẽ cho phong trào cách mạng tại địa phương. Sau thắng lợi ban đầu , đồng chí tiếp tục cùng các đồng chí lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh tiêu biểu như cuộc mít tinh, treo cờ đỏ trên núi Nầm nhân Ngày Quốc tế chống chiến tranh đế quốc 1/8/1930 và cuộc biểu tình bao vây ga Hòa Duyệt ngày 7/11/1930 với sự tham gia của nhân dân nhiều làng thuộc Tổng Trại La.
Tháng 12 năm 1930, Chi bộ Hương Thụ chính thức được thành lập gồm 5 đảng viên. Đồng chí Phạm Nghiện là một trong năm đảng viên đầu tiên của chi bộ. Sau khi chi bộ ra đời, đồng chí tích cực tuyên truyền, giáo dục chính trị, vận động nhân dân tham gia các tổ chức Nông hội, Hội Phụ nữ, Đội Tự vệ và được giao đảm nhiệm chức vụ Đội trưởng Đội Tự vệ Hương Thụ. Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Hương Thụ, phong trào đấu tranh tại địa phương tiếp tục phát triển mạnh mẽ, góp phần tạo nên khí thế của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh trên địa bàn Vũ Quang. Tiêu biểu là các cuộc mít tinh lớn tại khu vực Bãi Dâu vào tháng 2 và ngày 18/3/1931, cùng cuộc đấu tranh buộc hào lý địa phương mở kho thóc cứu đói cho nhân dân ngày 20/3/1931.
Lo sợ trước sự lan rộng của phong trào cách mạng, tháng 7 năm 1931, thực dân Pháp cho xây dựng đồn Hương Thụ với lực lượng lính khố xanh và hệ thống điếm canh dày đặc nhằm đàn áp phong trào. Trong đợt khủng bố này, đồng chí Phạm Nghiện bị bắt giam tại Nhà lao Hương Khê. Dù bị tra tấn dã man, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, tuyệt đối không khai báo, bảo vệ tổ chức và đồng chí của mình.
Đầu năm 1936, sau khi được trả tự do, đồng chí Phạm Nghiện tiếp tục trở về quê hương, cùng các đảng viên Chi bộ Hương Thụ từng bước khôi phục phong trào cách mạng, giữ gìn cơ sở Đảng và tiếp tục vận động quần chúng trong bối cảnh nhiều khó khăn. Suốt cuộc đời hoạt động, đồng chí Phạm Nghiện luôn giữ vững lòng trung thành với Đảng, gắn bó với nhân dân và cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc.
Đồng chí Phạm Nghiện qua đời năm 1988, hưởng thọ 80 tuổi. Cuộc đời của ông là tấm gương về lòng yêu nước, ý chí bất khuất và tinh thần cống hiến bền bỉ của những người cộng sản thế hệ đầu trên quê hương Hà Tĩnh, góp phần viết nên những trang sử vẻ vang của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh.
