NHÀ CÁCH MẠNG TRẦN HẬU XƯƠNG (1913-1970) (1)

Trần Hậu Xương sinh năm 1913, trong một gia đình có truyền thống yêu nước và cách mạng ở thôn Văn Yên, xã Trung Tiết, huyện Thạch Hà (nay là phường Văn Yên, TP Hà Tĩnh).Năm 1929, lúc vừa mới 16 tuổi, ông Trần Hậu Xương đã sớm giác ngộ cách mạng và được kết nạp vào Tân Việt Cách mạng Đảng. Sau đó, ông trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, sinh hoạt tại Chi bộ xã Trung Tiết. Và chỉ sau một thời gian ngắn, ông được giữ chức vụ Bí thư Chi bộ xã Trung Tiết.Tháng 11/1931, ông Trần Hậu Xương làm Trưởng ban Vận động quần chúng, diễn thuyết ở xã Thạch Trị (Thạch Hà). Ông cùng Nhân dân biểu tình, rải truyền đơn, treo cờ, dán khẩu hiệu: “Đả đảo bọn thực dân Pháp và bọn tay sai bóc lột Nhân dân”. Sau đó, ông bị thực dân Pháp bắt, bị tra tấn rất dã man và bị giam vào nhà lao Hà Tĩnh, kết án 3 năm tù. Trong nhà tù thực dân Pháp, mặc dù bị tra tấn, cùm kẹp, đói rét và bệnh tật nhưng ông và các đồng chí của mình vẫn một lòng trung kiên với Đảng, đấu tranh tuyệt thực.Tháng 1/1933, hết hạn tù, ông Trần Hậu Xương được thả ra, sau đó về nhà làm nghề khám mạch - bốc thuốc - châm cứu. Trong thời gian này, ông Trần Hậu Xương tiếp tục hoạt động cách mạng, chuẩn bị tinh thần, lực lượng cùng toàn dân vùng dậy giành chính quyền về tay Nhân dân khi thời cơ đến.Ngày 10/4/1945, ông bắt liên lạc với cán bộ Việt Minh ở trong tỉnh và họp tại TX Hà Tĩnh (địa điểm Trường THPT Phan Đình Phùng, TP Hà Tĩnh hôm nay) để bàn về chuẩn bị tổng khởi nghĩa. Thời gian sau, ngày 7/8/1945, ông tham gia một cuộc họp quan trọng tại xã Phù Việt (Thạch Hà), nhận chỉ thị của Mặt trận Việt Minh chuẩn bị tổng khởi nghĩa.Ngày 9/8/1945, ông Trần Hậu Xương và các đồng chí trong Mặt trận Việt Minh huyện Thạch Hà trao đổi, dự kiến sẽ tổ chức mít tinh ở xã Phù Việt, từ đó bố trí đoàn khởi nghĩa về TX Hà Tĩnh.Lịch sử Đảng bộ xã Đồng Môn còn ghi lại những hình ảnh, những hoạt động cách mạng tại xã và các huyện Thạch Hà, Can Lộc trong những ngày từ 16 - 18/8/1945 với vai trò tham gia tổ chức của ông Trần Hậu Xương. Ông đã hoạt động khẩn trương, liên tục, không mệt mỏi để cùng Mặt trận Việt Minh lãnh đạo cuộc khởi nghĩa, giành chính quyền về tay Nhân dân mau chóng đi đến thắng lợi.Theo Lịch sử Đảng bộ Hà Tĩnh (1930-1945), ngày 17/8/1945, nhận được lệnh khởi nghĩa của Việt Minh liên tỉnh, Ủy ban Khởi nghĩa Phân khu Nam Hà đã ra lệnh cho ủy ban khởi nghĩa 2 huyện Thạch Hà và Cẩm Xuyên tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền để làm hậu thuẫn cho việc giành chính quyền ở tỉnh lỵ vào ngày hôm sau (trang 136).Cuộc biểu tình thị uy có hàng nghìn người, già trẻ, trai gái tham gia. Tinh thần cách mạng sôi nổi, khí thế của quần chúng nhân dân như nước vỡ bờ. Những khẩu hiệu thét vang như: “Đả đảo bọn thực dân Pháp và bọn tay sai bóc lột Nhân dân”, “Việt Nam độc lập muôn năm”…Đoàn biểu tình rầm rộ tiến thẳng vào giành chính quyền ở xã Trung Tiết và phủ Thạch Hà.Tiếp đó, các đoàn biểu tình ở các xã lân cận kéo về sáp nhập vào đoàn biểu tình giành chính quyền ở TX Hà Tĩnh. Tinh thần cách mạng sôi nổi, khí thế quần chúng lên cao. Kết thúc thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh vào ngày 18/8/1945, chính quyền cách mạng lâm thời các cấp từ xã - huyện đến tỉnh được thành lập. Các đội tự vệ của thôn xóm trong toàn phủ Thạch Hà được thành lập, ông Trần Hậu Xương được giao phụ trách quân sự.Giành chính quyền được một thời gian, ông Trần Hậu Xương tham gia quân đội, chiến đấu ở Na Pê (Lào), Điện Biên Phủ và có thời gian đi học đông y ở Trung Quốc, phục vụ, trong quân đội. Ông mất năm 1970Những cống hiến của ông đã góp phần tạo nên khí thế hào hùng cho phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh và Cách mạng Tháng Tám tại địa phương