NHÀ CÁCH MẠNG TRẦN HẬU XƯƠNG: NGƯỜI CÁN BỘ TIỀN KHỞI NGHĨA KIÊN TRUNG TRÊN ĐẤT THÀNH SEN
Trong dòng chảy oanh liệt của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh và cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám lịch sử tại Hà Tĩnh, đồng chí Trần Hậu Xương hiện lên như một biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước và ý chí cách mạng kiên trung. Từ một người thanh niên sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, ông đã cống hiến trọn đời mình để cùng Mặt trận Việt Minh lãnh đạo quần chúng nổi dậy, đập tan xiềng xích thực dân, giành chính quyền về tay Nhân dân.
Sinh năm 1913 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại thôn Văn Yên, xã Trung Tiết, huyện Thạch Hà (nay là phường Văn Yên, thành phố Hà Tĩnh), ông Trần Hậu Xương đã sớm mang trong mình bầu máu nóng cách mạng. Năm 1929, khi mới vừa tròn 16 tuổi, ông đã dũng cảm dấn thân và được kết nạp vào Tân Việt Cách mạng Đảng.
Ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, ông trở thành một trong những đảng viên đầu tiên sinh hoạt tại Chi bộ xã Trung Tiết và nhanh chóng được tin tưởng bầu làm Bí thư Chi bộ. Tháng 11/1931, trên cương vị Trưởng ban Vận động quần chúng, ông trực tiếp tổ chức diễn thuyết, cùng Nhân dân rải truyền đơn, căng khẩu hiệu "Đả đảo bọn thực dân Pháp và bọn tay sai bóc lột Nhân dân". Vì hoạt động này, ông bị kẻ thù bắt giữ, tra tấn dã man và bị kết án 3 năm tù giam tại Nhà lao Hà Tĩnh — nơi ông cùng các đồng chí vẫn giữ vẹn nguyên khí tiết, tổ chức tuyệt thực để đấu tranh đến cùng.
Tháng 1/1933, sau khi ra tù, ông Trần Hậu Xương chọn nghề khám mạch, bốc thuốc và châm cứu làm vỏ bọc để tiếp tục bắt liên lạc, âm thầm gây dựng phong trào và chuẩn bị lực lượng chờ thời cơ chín muồi. Những ngày tháng Tám năm 1945 lịch sử, khi ngọn lửa cách mạng bùng cháy khắp cả nước, ông hoạt động khẩn trương, liên tục và không mệt mỏi trên khắp các địa bàn Thạch Hà, Can Lộc và Đồng Môn để truyền đạt chỉ thị tổng khởi nghĩa của Mặt trận Việt Minh.
Ngày 17/8/1945, nhận lệnh từ Ủy ban Khởi nghĩa Phân khu Nam Hà, ông đã cùng các đồng chí trực tiếp lãnh đạo hàng nghìn quần chúng nhân dân rầm rộ biểu tình thị uy, tiến thẳng vào giành chính quyền tại xã Trung Tiết và phủ Thạch Hà. Hình ảnh người cán bộ tiền khởi nghĩa Trần Hậu Xương hiên ngang cưỡi ngựa, đeo thanh gươm dài, dẫn đầu đoàn người tiến vào tiếp quản ấn triện chính quyền cũ một cách từ tốn, nhã nhặn nhưng đầy khí phách đã trở thành ký ức không bao giờ phai mờ trong lòng người dân địa phương.
Sau thắng lợi oanh liệt vào ngày 18/8/1945 đưa Hà Tĩnh trở thành một trong những địa phương giành chính quyền sớm nhất cả nước — chính quyền cách mạng lâm thời được thành lập, ông Trần Hậu Xương được tin tưởng giao trọng trách phụ trách quân sự, xây dựng lực lượng tự vệ vũ trang khắp các thôn xóm trong toàn phủ Thạch Hà.
Không dừng lại ở đó, khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ, ông tiếp tục khoác lên mình tấm áo lính, trực tiếp ra trận chiến đấu tại Na Pê (Lào), tham gia chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ và có thời gian sang Trung Quốc học Đông y để quay về phục vụ, chăm sóc sức khỏe cho bộ đội trong quân đội.
Ông trọn đời cống hiến và thanh thản trút hơi thở cuối cùng vào năm 1970 tại phường Nam Hà, thành phố Hà Tĩnh, để lại một di sản tinh thần vô giá về lòng trung kiên cho các thế hệ con cháu nối tiếp bước chân cha anh vào quân ngũ bảo vệ Tổ quốc.
