NHÀ CÁCH MẠNG TRẦN NGỰ - NGƯỜI CON ƯU TÚ CỦA ĐẤT QUẢNG NAM

NHÀ CÁCH MẠNG TRẦN NGỰ - NGƯỜI CON ƯU TÚ CỦA ĐẤT QUẢNG NAM

Trong dòng chảy oai hùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước trên quê hương trung dũng kiên cường Quảng Nam, cái tên Trần Ngự đã trở thành tấm gương sáng ngời về lòng trung thành vô hạn với Đảng và ý chí bất khuất trước họng súng quân thù. Bốn mươi lăm năm cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy bão táp, người chiến sĩ ấy đã biến những năm tháng lao tù khắc nghiệt thành trường học cách mạng, dùng ngòi bút và trái tim kiên định để củng cố "trận địa lòng dân", cống hiến đến hơi thở cuối cùng cho ngày độc lập.

Anh hùng liệt sĩ Trần Ngự (bí danh Trần Thanh Tâm) sinh năm 1923 trong một gia đình khá giả tại làng Hóa Quê, tổng An Mỹ nay là xã Quế Thọ, huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam. Sớm chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, từ năm 18 tuổi, người thanh niên trí thức ấy đã dấn thân vào con đường cách mạng, tham gia nhóm Thanh niên phản đế và được tin tưởng bầu làm Bí thư Đoàn thanh niên xã. Cách mạng Tháng Tám thành công, ông tiếp tục cống hiến với vai trò Ủy viên Ủy ban Hành chính kháng chiến phụ trách văn xã của địa phương.

Năm 1949, ông vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ năm 1947 đến năm 1954, trên cương vị Bí thư Đoàn thanh niên kiêm Trưởng ban Tuyên huấn xã Quế Thọ, ông đã mang hết nhiệt huyết của tuổi trẻ để thắp lên ngọn lửa yêu nước trong quần chúng nhân dân. Khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết năm 1954, chấp nhận gác lại hạnh phúc riêng, ông được tổ chức phân công ở lại bám trụ quê hương, hoạt động bí mật để xây dựng cơ sở và vận động nhân dân đấu tranh đòi tự do, tổng tuyển cử.

Sự nghiệp hoạt động nội đô luôn đầy rẫy hiểm nguy. Tháng 10/1956, cơ sở cách mạng bị lộ, ông bị địch bắt giam tại quận lỵ Quế Sơn rồi chuyển về nhà lao Hội An. Suốt gần 2 năm ròng rã chịu đựng muôn vàn cực hình dã man, kẻ thù vẫn phải bất lực trước một tấc lòng son, không khai thác được bất kỳ thông tin nào và buộc phải thả tự do cho ông. Vừa ra tù, ông lập tức bắt liên lạc với Bí thư Huyện ủy Quế Sơn Cao Đình Trung, nhận nhiệm vụ tiếp tục bám dân, bám địa bàn để theo dõi di biến động của bọn tề điệp ác ôn.

Đến tháng 12/1959, sóng gió lại ập đến khi cơ sở bị lộ lần thứ hai. Lần này, Mỹ — ngụy dùng những thủ đoạn nham hiểm, tàn độc hơn gấp bội nhằm ép ông khai ra tung tích của người đứng đầu Huyện ủy. Từ nhà lao Hội An đến Ty Công an tỉnh Quảng Nam, những đòn roi tra tấn "chết đi sống lại" không thể khuất phục được ý chí thép. Địch tuyệt vọng phân loại ông vào "loại A — loại tối nguy hiểm" với số tù 041.

Mùa xuân năm 1963, từ góc tối xà phòng, người chiến sĩ gửi về cho người vợ thân yêu chiếc khăn thêu hai câu thơ Kiều: "Ngày xuân con én đưa thoi / Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi". Cánh én đưa thoi ấy vừa là sự tiếc nuối thời gian bị giam cầm, nhưng cũng là lời nhắn gửi đầy lạc quan đến vợ và đồng chí về một mùa xuân chiến thắng, hy vọng ngày đoàn tụ đang đến rất gần.

Đúng như dự đoán của ông, sau cuộc đảo chính lật đổ Ngô Đình Diệm cuối năm 1963, ông được trả tự do. Trở về sau hơn 3 năm nếm trải ngục tù, ông lập tức lao vào công tác, được Huyện ủy phân công làm Phó ban Tuyên huấn Huyện ủy Quế Sơn, tham gia Đội công tác vùng tây Quế Sơn. Dưới sự đùm bọc của nhân dân vùng núi bán sơn địa, ông từng bước khôi phục cơ sở, gầy dựng lại phong trào văn hóa tinh thần, biến lòng dân thành thành trì vững chắc.

Năm 1965, khi ta đánh bứt đồn Cao Lao, mở toang cánh cửa giải phóng các xã Sơn Tây, Sơn Tú, Sơn Hòa, ông Trần Ngự đã không quản ngại nguy hiểm, tổ chức nhiều buổi mít tinh ngay trong lòng địch dọc đường 16 nhằm tuyên truyền, củng cố niềm tin cách mạng cho bà con. Đến năm 1967, trên cương vị Huyện ủy viên, Phó ban Tuyên huấn kiêm Phó ban Đấu tranh chính trị, binh địch vận, ông đã vận dụng tài năng viết lách của mình để soạn thảo những bức thư kêu gọi đầy lay động. Những lá thư ấy đã thức tỉnh lương tri của nhiều binh lính ngụy, khiến họ buông súng trở về với gia đình, có người sau này tham gia du kích và trở thành Dũng sĩ diệt Mỹ.

Mờ sáng ngày 4/4/1968, trên đường đi công tác từ Quế Sơn về các xã vùng ven quận Hiệp Đức, đồng chí Trần Ngự không may lọt vào ổ phục kích gắt gao của quân Mỹ tại ruộng Sứ, Đình Lá (thôn Cẩm Tú, xã Quế Thọ). Bị trúng đạn trọng thương ngay từ loạt súng đầu, nhưng với bản lĩnh kiên cường của người chiến sĩ biệt động, ông vẫn nén đau thương, dùng khẩu súng phòng vệ bắn trả quyết liệt, tiêu diệt tại chỗ 1 tên Mỹ và làm bị thương nhiều tên khác. Ông đã chiến đấu anh dũng cho đến hơi thở cuối cùng ngay trên mảnh đất quê hương.

Để ghi nhớ công lao trời biển của người chiến sĩ kiên trung, Đảng và Nhà nước đã trân trọng trao tặng ông Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất và Huân chương Độc lập. Đặc biệt, vào ngày 9/10/2014, Chủ tịch nước đã chính thức ký quyết định truy tặng liệt sĩ Trần Ngự danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sự hy sinh của ông mãi là ngọn đuốc sáng soi đường cho các thế hệ trẻ Quảng Nam tiếp bước.