NHÀ CÁCH MẠNG TRẦN TỬ YẾN (1909-2001)

Trần Tử Yến sinh năm 1909 tại tỉnh Ninh Bình trong một gia đình khá giả, có điều kiện cho ông học tập tại các trường lớn thời bấy giờ.Ông sớm bộc lộ tinh thần phản kháng và tư tưởng yêu nước. Khi học tại Trường Thành chung Bảo hộ (Trường Bưởi), ông bị đuổi học vì phản đối sự đối xử bất công của giáo viên Pháp đối với học sinh.Giữa thập niên 1920, ông tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Tháng 9/1927, ông được Kỳ bộ Bắc Kỳ cử về Lũng Xuyên (Duy Tiên, Hà Nam) bắt liên lạc với các nhà yêu nước và thành lập chi hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đầu tiên tại Hà Nam (gồm Trần Tử Yến, Nguyễn Hữu Tiến, Vũ Văn Uyển), do ông làm Bí thư. Tổ chức này đã tuyên truyền, treo cờ búa liềm và dạy chữ Quốc ngữ cho nhân dân.Sau đó, ông được phái sang hoạt động tại Kiến An, Hải Phòng. Do các hoạt động cách mạng quyết liệt, ông bị chính quyền thực dân Pháp bắt giữNgày 17/05/1931, ông bị đày lên con tàu lao ngục La Martinière, cập bến cảng Cayenne (Guyane, Nam Mỹ) vào ngày 30/06/1931.Ông là một trong những lao tù An Nam phải chịu đựng điều kiện sống khắc nghiệt tại các trại tù như Crique Anguille và Saut Tigre ở Guyane. Cuộc sống nơi đây vô cùng hoang vắng, buộc những người tù chính trị phải tự dựng lán trại và sinh tồn giữa rừng già.Dù phải trải qua lao dịch khốc liệt, ông giữ vững tinh thần kiên trung của người chiến sĩ cộng sản. Sau khi được trả tự do, ông không thể trở về nước và định cư hẳn tại Guyane. Tại đây, ông làm nghề làm vườn tại Viện Pasteur, lập gia đình và sống đến cuối đời.Ông qua đời năm 2001, hưởng thọ 92 tuổi.