NHÀ CÁCH MẠNG TRỊNH HUY QUANG

Đồng chí Trịnh Huy Quang sinh năm 1909, trong một gia đình trung nông ở làng Phúc Tường, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Thời niên thiếu, Trịnh Huy Quang được gửi về thị xã Thanh Hóa ăn học.

Đó cũng là thời kỳ ở Thanh Hóa có 2 tổ chức cách mạng tiền thân của Đảng cộng sản Việt Nam sau này, đang hoạt động khá mạnh, đó là Việt Nam Thanh niên cách mạng và Tân Việt cách mạng Đảng. Cùng đó là những phong trào yêu nước, như: cuộc đấu tranh đòi thực dân Pháp thả cụ Phan Bội Châu, lễ truy điệu và để tang cụ Phan Chu trinh…

Các hoạt động trên đây cùng các sách báo tiến bộ công khai và bí mật lưu hành, đã tác động mạnh mẽ đến tinh thần yêu nước của đông đảo học sinh và thanh niên, trong đó có Trịnh Huy Quang, một trí thức trẻ tràn đầy nhiệt huyết. Năm 1928, ông được kết nạp vào Việt nam Thanh niên cách mạng đồng chí Hội.

Do tích cực hoạt động nên chỉ một thời gian sau, Trịnh Huy Quang được Tỉnh bộ cử làm Bí thư Tiểu tổ Vĩnh Lộc. Sau Đại hội toàn quốc của Thanh niên cách mạng đồng chí Hội họp ở Hồng Công tháng 5-1929, Trịnh Huy Quang cùng nhiều đồng chí khác đi “vô sản hóa” tại các cơ sở công nghiệp trong tỉnh.

Hoạt động của tổ chức bị lộ, nhiều hội viên bị bắt, trong đó có Trịnh Huy Quang bị kết án 5 năm tù, bị đày đi Nha Trang và Buôn Ma Thuột. Trong tù, ông tham gia thành lập chi bộ cộng sản để lãnh đạo các cuộc đấu tranh với cai ngục, học tập chính trị và tìm cách liên lạc với tổ chức bên ngoài. Năm 1932, ông được ra tù, trở về quê nhà tham gia Đảng cộng sản Việt Nam, tiếp tục hoạt động và bị bắt lần thứ hai vào cuối năm 1933, bị kết án 2 năm và bị giam ở nhà lao Thanh Hóa.

Cuối năm 1935, Trịnh Huy Quang ra tù, móc nối lại cơ sở, tiếp tục hoạt động. Từ năm 1936 đến năm 1939, ông được bầu làm Bí thư tỉnh ủy Thanh Hóa. Đây là thời kỳ mà những hoạt động của phong trào Mặt trận dân chủ ở Pháp có tác động rất lớn tới phong trào đấu tranh cách mạng của Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Đầu tháng 4-1939, đang làm Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, ông Trịnh Huy Quang được Trung ương điều động vào tăng cường cho Nghệ An. Tháng 7 năm đó, sau cuộc mít tinh lớn ở Quỳnh Lưu, ông bị bắt lần thứ ba, bị đày đi Buôn Ma Thuột. Tháng 3-1945, Nhật đảo chính Pháp, ông thoát khỏi nhà tù và được điều động vào hoạt động ở vùng Nam Trung Bộ. Trong một thời gian ngắn, ông Trịnh Huy Quang nhanh chóng liên lạc với các nhóm Việt Minh ở tỉnh Khánh Hòa để xây dựng cơ sở, phát triển tổ chức các đoàn thể cứu quốc...

Sau khi tham gia lãnh đạo quần chúng và các lực lượng vũ trang tiến hành khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám thành công, ông Trịnh Huy Quang được cử làm Chủ tịch ủy ban Nhân dân lâm thời huyện Ninh Hòa rồi Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa. Từ tháng 7-1946 ông được điều sang quân đội, làm Chính ủy Trung đoàn 80 rồi Chính ủy kiêm Tư lệnh khu VI thuộc Liên Khu V...

Giữa năm 1954, ông Trịnh Huy Quang được cử đi học Trường Đảng cao cấp ở Bắc Kinh-Trung Quốc. Năm 1955, ông về nước, tiếp tục tham gia quân đội một thời gian rồi được cử sang tham gia Ban lãnh đạo Bộ Tài chính. Tháng 4-1957, Nhà nước thành lập Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam, với chức năng là tham gia phục vụ công cuộc kiến thiết đất nước, xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và kháng chiến giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Ông Trịnh Huy Quang lúc bấy giờ là Ủy viên Đảng Đoàn bộ Tài chính, được cử làm Giám đốc của Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam trong giai đoạn “vạn sự khởi đầu nan”. Cuối năm 1958, ông được rút về lại Bộ Tài chính. Từ tháng 10-1960 đến tháng 11-1963, ông là Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Hết nhiệm kỳ Đại sứ, ông về nước làm Vụ trưởng thuộc Ban Thanh tra Chính phủ. Do hậu quả của nhiều năm bị tù đày, nên sức khỏe ông ngày mỗi sa sút. Ông mất tháng 10-1974 tại Hà Nội, hưởng thọ 65 tuổi.

Ông Trịnh Huy Quang đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Chiến thắng hạng Nhất và Huân chương Độc lập hạng Nhất