NHÀ CÁCH MẠNG VÕ VĂN KIỆT – NGƯỜI TIÊN PHONG ĐỔI MỚI, DẤN THÂN VÌ SỰ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC

Võ Văn Kiệt, tên thật là Phan Văn Hòa, bí danh Sáu Dân, Tám Thuận, tục danh Chín Hòa, sinh ngày 23/11/1922 tại xã Trung Hiệp, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long, nay thuộc xã Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo có truyền thống yêu nước.

Năm 1938, khi mới 16 tuổi, Võ Văn Kiệt bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng. Tháng 11/1939, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Từ một thanh niên yêu nước, ông từng bước trưởng thành qua thực tiễn đấu tranh, đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong Đảng và chính quyền.

Những năm tháng hoạt động cách mạng đã tôi luyện ở Võ Văn Kiệt bản lĩnh của một cán bộ luôn gắn bó với thực tiễn. Ông không chỉ quan tâm đến chủ trương, đường lối mà đặc biệt chú trọng cách đưa chủ trương vào cuộc sống, tìm kiếm những giải pháp cụ thể để giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

Sau ngày đất nước thống nhất, Võ Văn Kiệt tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách. Đặc biệt, từ năm 1991 đến 1997, ông giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, từ năm 1992 chức danh được đổi thành Thủ tướng Chính phủ. Đây là giai đoạn đất nước đứng trước những yêu cầu cấp bách về phát triển kinh tế, ổn định đời sống và đẩy mạnh công cuộc đổi mới.

Trên cương vị người đứng đầu Chính phủ, Võ Văn Kiệt được biết đến với phong cách lãnh đạo quyết đoán, sâu sát và luôn tìm tòi những hướng đi mới. Ông chủ trương huy động trí tuệ của các nhà khoa học, chuyên gia, trực tiếp lắng nghe những ý kiến khác nhau để tìm ra giải pháp phù hợp với lợi ích lâu dài của đất nước.

Một trong những dấu ấn nổi bật của ông là chủ trương khai phá những vùng đất rộng lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Năm 1988, trên cương vị Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, ông quyết đoán thúc đẩy chương trình đầu tư khai phá Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên và bán đảo Cà Mau.

Đây vốn là những vùng đất chịu ảnh hưởng nặng nề của phèn, mặn, điều kiện sản xuất hết sức khó khăn. Việc đầu tư thủy lợi, cải tạo đất, khai hoang và xây dựng cơ sở hạ tầng từng bước biến những vùng đất khó canh tác thành những khu vực sản xuất nông nghiệp, thủy sản quan trọng. Những quyết sách đó góp phần tạo nên diện mạo mới cho Đồng bằng sông Cửu Long, đóng góp quan trọng vào việc bảo đảm an ninh lương thực và phát triển kinh tế đất nước.

Nếu khai phá Đồng bằng sông Cửu Long là một dấu ấn lớn về nông nghiệp, thì công trình đường dây tải điện 500kV Bắc - Nam lại thể hiện rõ tư duy chiến lược và tinh thần dám quyết định của Võ Văn Kiệt.

Năm 1992, trên cương vị Thủ tướng, ông trực tiếp chỉ đạo triển khai công trình đường dây 500kV Bắc - Nam, đưa điện từ miền Bắc vào miền Trung, Tây Nguyên và miền Nam. Đây là công trình có quy mô đặc biệt lớn trong điều kiện kinh tế - kỹ thuật của Việt Nam lúc bấy giờ.

Việc hoàn thành đường dây 500kV đã góp phần giải quyết tình trạng thiếu điện nghiêm trọng tại miền Nam, tạo thêm điều kiện để Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam Bộ phát triển sản xuất, thu hút đầu tư, từng bước hình thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Một quyết định khác gắn với tư duy phát triển hạ tầng dài hạn của Võ Văn Kiệt là chủ trương xây dựng tuyến đường Trường Sơn công nghiệp hóa, sau này được biết đến là đường Hồ Chí Minh. Năm 1993, ông ký quyết định xây dựng tuyến đường với mục tiêu tăng cường kết nối, giảm tải cho Quốc lộ 1A và mở ra không gian phát triển mới cho nhiều địa phương.

Trong lĩnh vực giáo dục, Võ Văn Kiệt cũng để lại dấu ấn với chủ trương thành lập các Đại học Quốc gia và xã hội hóa giáo dục. Năm 1993, sự ra đời của Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đánh dấu bước đổi mới quan trọng trong cơ cấu giáo dục đại học, hình thành mô hình đại học đa lĩnh vực với mức độ tự chủ cao hơn.

Không chỉ chú trọng các công trình vật chất, Võ Văn Kiệt còn quan tâm đến việc xây dựng một phương thức hoạch định chính sách dựa trên trí tuệ của đội ngũ chuyên gia. Ông thành lập “Tổ chuyên gia tư vấn cải cách kinh tế và cải cách hành chính”, quy tụ nhiều chuyên gia, nhà khoa học có uy tín để tham gia tư vấn cho Chính phủ.

Đây được xem là một cách làm mới, tạo thêm kênh tham vấn chính sách, giúp người đứng đầu Chính phủ có thêm cơ sở khoa học và thực tiễn trước những quyết định quan trọng. Mô hình này sau đó tiếp tục được các thế hệ lãnh đạo Chính phủ kế thừa và phát triển.

Võ Văn Kiệt không chỉ là một nhà lãnh đạo chính trị mà còn là người có tư duy báo chí sắc sảo. Ông viết nhiều bài, nhiều bài phát biểu có giá trị, thể hiện cách nhìn thẳng vào thực tế, đặt câu hỏi về những vấn đề đang cản trở sự phát triển và tìm kiếm giải pháp phù hợp với lợi ích của nhân dân.

Trong phong cách lãnh đạo, điều làm nên dấu ấn Võ Văn Kiệt chính là sự gắn kết giữa tư duy và hành động. Ông không ngại những vấn đề mới, những việc khó; luôn tìm cách tháo gỡ những rào cản và thúc đẩy những quyết định có ý nghĩa lâu dài.

Sau năm 1997, dù không còn giữ chức vụ trong Chính phủ, ông tiếp tục được tín nhiệm làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng từ năm 1997 đến năm 2001. Với kinh nghiệm thực tiễn phong phú và tư duy đổi mới, ông tiếp tục đóng góp nhiều ý kiến cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Võ Văn Kiệt là đại biểu Quốc hội các khóa VI, VIII, IX. Với những đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng, ông được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng và Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Ngày 11/6/2008, lúc 7 giờ 40 phút, Võ Văn Kiệt từ trần tại một bệnh viện ở Singapore. Lễ tang của ông được tổ chức trọng thể theo nghi thức Nhà nước tại Hội trường Thống Nhất ở Thành phố Hồ Chí Minh, tại Hà Nội và quê hương Vĩnh Long. Ông được an táng tại Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh.

Nhìn lại cuộc đời hoạt động của Võ Văn Kiệt, có thể thấy một con người luôn đặt lợi ích của đất nước và nhân dân làm mục tiêu. Từ một người thanh niên tham gia cách mạng năm 1938 đến một trong những nhà lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước, ông đã trải qua nhiều giai đoạn lịch sử đặc biệt của dân tộc.

Tên tuổi Võ Văn Kiệt gắn với tinh thần đổi mới, tư duy chiến lược và những quyết sách có tầm ảnh hưởng lâu dài. Những công trình, chủ trương mà ông góp phần khởi xướng và tổ chức thực hiện không chỉ giải quyết những yêu cầu cấp bách của từng thời kỳ mà còn mở ra những hướng phát triển mới cho đất nước.

Võ Văn Kiệt – người cán bộ cách mạng tận tụy, nhà lãnh đạo dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm – đã để lại một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử đổi mới của Việt Nam, nhất là qua tinh thần luôn trăn trở trước những vấn đề của đất nước và quyết tâm biến những ý tưởng lớn thành những công trình, quyết sách cụ thể phục vụ nhân dân.