​Nhà Dự Báo Lịch Sử Và Lời Sấm Truyền Mở Ra Bờ Cõi

​Dù đã lui về ở ẩn, danh tiếng và trí tuệ của Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn có sức ảnh hưởng bao trùm lên toàn bộ đời sống chính trị thời bấy giờ. Trong bối cảnh ba phe phái quân chủ lớn là nhà Mạc, nhà Trịnh và nhà Nguyễn tranh giành quyền lực, mỗi khi đứng trước những quyết định sinh tử, các vị thủ lĩnh đều cử người đến am Bạch Vân để xin lời khuyên của ông. Bằng nhãn quan triết học thấu thị quy luật vận hành của thời cuộc, ông đã đưa ra những lời sấm truyền mang tính định hình vận mệnh dân tộc.

​Khi nhà Mạc yếu thế trước sự tấn công của quân Lê Trịnh, các tướng lĩnh nhà Mạc hoang mang không biết đi đâu về đâu. Nguyễn Bỉnh Khiêm đã nhắn lại một câu nói lịch sử rằng Cao Bằng tuy nhỏ nhưng có thể giữ được vài đời. Nhà Mạc nghe theo lời khuyên ấy, rút quân lên vùng núi Cao Bằng cố thủ và tiếp tục duy trì sự tồn tại thêm gần một thế kỷ, tránh cho đất nước một cuộc tàn sát đẫm máu.

​Đối với dòng họ Trịnh, khi Trịnh Kiểm thâu tóm mọi quyền hành trong triều và có ý định truất ngôi vua Lê để tự xưng vương, Trịnh Kiểm đã cử người đến hỏi ý kiến Trạng Trình. Nhìn thấu sự nguy hiểm của việc cướp ngôi sẽ làm bùng nổ các cuộc nổi dậy của nhân dân và phe phái khác, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã ngoảnh mặt nói với người ngụ ý mượn lời khuyên chùa thờ Phật thì ăn oản, khuyên họ Trịnh nên giữ danh nghĩa phù Lê để thu phục lòng người. Nhờ lời khuyên ấy, họ Trịnh quyết định tôn thờ vua Lê, xưng Vương nắm thực quyền, giữ vững sự ổn định tương đối cho vùng đất Đàng Ngoài suốt hàng trăm năm.

​Lời sấm truyền mang tính bước ngoặt vĩ đại nhất của Nguyễn Bỉnh Khiêm chính là lời khuyên dành cho Nguyễn Hoàng. Khi nhận thấy người anh trai Nguyễn Uông bị Trịnh Kiểm hãm hại và mạng sống của mình đang bị đe dọa nghiêm trọng, Nguyễn Hoàng đã bí mật cử người đến am Bạch Vân xin ngỏ lời cứu mạng. Nguyễn Bỉnh Khiêm không trả lời trực tiếp mà dẫn người sứ giả ra ngắm dải núi phía xa và ngâm câu thơ bất tận rằng một dải Hoành Sơn có thể dung thân muôn đời.

​Hiểu được thâm ý của vị hiền triết, Nguyễn Hoàng đã xin vua Lê cho vào trấn thủ vùng đất Thuận Hóa phía Nam. Quyết định ấy không chỉ cứu sống Nguyễn Hoàng mà còn mở ra một chương mới vĩ đại trong lịch sử dân tộc: Dòng họ Nguyễn bắt đầu công cuộc khai phá, mở rộng bờ cõi về phương Nam, tạo nên hình sông thế núi trọn vẹn của đất nước Việt Nam ngày nay.