Nhà gác đơn sơ một góc vườn

Cách đây bảy mươi năm, năm 1954, sau cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi, Hồ Chủ tịch về Thủ đô Hà Nội. Khi đó, Bác được tổ chức bố trí ở và làm việc tại Phủ Chủ tịch (trước đó là Phủ Toàn quyền Đông Dương), một công thự lớn ở khu vực Ba Đình. Nhưng với đức tính giản dị, muốn sống gần gũi với thiên nhiên, Bác đã không ở đó. Bác chỉ chọn sống tại một ngôi nhà nhỏ ở một góc trong khuôn viên của Phủ Chủ tịch, còn tòa nhà lớn dành để họp Hội đồng Chính phủ, tiếp đón khách quốc tế sang thăm Việt Nam.

Đầu năm 1958, Trung ương Đảng và Bộ Chính trị đề xuất việc xây dựng một ngôi nhà mới để Bác có nơi ở và làm việc tốt hơn. Bác thống nhất với đề xuất này. Tháng 3/1958, sau chuyến thăm một số địa phương của tỉnh Thái Nguyên trở về, Hồ Chủ tịch bày tỏ ý định muốn làm một căn nhà nhỏ ở phía bờ ao trong Phủ Chủ tịch để ở và làm việc. Việc lựa chọn này, bên cạnh đức tính giản dị, khiêm nhường của Bác, thì trong 9 năm trường kỳ kháng chiến tại chiến khu Việt Bắc, Người đã quen ở trong những căn nhà của đồng bào dân tộc. Do vậy, việc Bác lựa chọn sống trong một ngôi nhà sàn, vừa là sự yêu thích không gian gắn với thiên nhiên của Người, nhưng lớn hơn đó là tình cảm của Bác đối với người dân vùng cao Việt Bắc.

Chuẩn theo mong muốn này của Bác, Cục Thiết kế cơ bản thuộc Tổng cục Hậu cần (Bộ Quốc phòng) được giao nhiệm vụ thi công nhà sàn. Người được lựa chọn để thiết kế ngôi nhà sàn là kiến trúc sư (KTS) Nguyễn Văn Ninh, Cục trưởng Cục Thiết kế dân dụng (Bộ Kiến trúc). KTS Nguyễn Văn Ninh từng đỗ đầu trong khoá đào tạo KTS của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, nguyên KTS cung đình Huế, là người đã thiết kế lễ đài tại Quảng trường Ba Đình để đón Bác Hồ và Trung ương Đảng, Chính phủ về Thủ đô Hà Nội sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi.