Nhà giáo Hồ Hảo Hớn: Khí phách người Bí thư giữa trung tâm đầu não Sài Gòn (1926 - 1967)

Hồ Hảo Hớn (bí danh Hai Mười, quê ở Thạnh Phú, Bến Tre) là một hình mẫu tiêu biểu cho sự chuyển hóa vĩ đại từ một nhà giáo nho nhã thành một nhà lãnh đạo cách mạng thép. Tốt nghiệp xuất sắc ngành toán - lý, ông từng là một thầy giáo dạy toán nổi tiếng tại các trường tư thục ở Sài Gòn. Nhưng với nhãn quan chính trị sắc bén và lòng yêu nước sâu sắc, ông đã dùng bục giảng làm nơi truyền bá lý tưởng cách mạng cho lớp thanh niên đô thị.

Bước vào kháng chiến chống Mỹ, với uy tín và năng lực tổ chức vượt trội, Hồ Hảo Hớn được cử làm Bí thư Ban Cán sự nội thành Sài Gòn - Gia Định (tương đương Bí thư Thành ủy). Hoạt động ngay trong "sào huyệt" của địch, đối mặt với mạng lưới tình báo, mật vụ bủa vây dày đặc, ông đã mưu trí thay đổi hàng loạt vỏ bọc, tổ chức thành công nhiều phong trào bãi công, biểu tình và xây dựng các cơ sở biệt động ngay giữa Sài Gòn.

Tháng 10 năm 1967, trên đường đi họp chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công Mậu Thân, ông bị mật vụ Sài Gòn phục kích và bắt giữ. Bọn Tổng nha Cảnh sát ngụy biết rất rõ đây là "con cá mập" của phong trào nội thành. Chúng đã huy động những sĩ quan thẩm vấn sừng sỏ nhất, dùng mọi thủ đoạn từ tâm lý chiến, hứa hẹn cấp cho ông những chức vụ cao nhất trong bộ máy giáo dục Sài Gòn, cho đến những đòn tra tấn hủy diệt thể xác. Mặc cho thân thể bị đánh đến giập nát thịt xương, người thầy giáo ấy chỉ giữ một thái độ im lặng khinh bỉ. Bất lực và điên cuồng, bọn giặc đã tra tấn ông liên tục cho đến khi ông trút hơi thở cuối cùng ngay trong phòng thẩm vấn. Hồ Hảo Hớn hy sinh ở tuổi 41, nhưng sự kiên trung tuyệt đối của người Bí thư Thành ủy ấy đã bảo vệ an toàn cho toàn bộ mạng lưới nội đô, chuẩn bị cho tiếng sấm Mậu Thân rung chuyển Sài Gòn không lâu sau đó.