Nhà sử học Lê Văn Lan - Nhân chứng của ngày 2/9/1945 và hành trình nghiên cứu lịch sử dân tộc

Nhà sử học Lê Văn Lan, năm nay 90 tuổi, là một nhân chứng lịch sử đặc biệt: ông đã trực tiếp tham dự ngày Quốc khánh 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình khi mới 10 tuổi. Khi ấy, cậu bé Lan theo mẹ và chị gái ra Quảng trường Ba Đình và may mắn đứng gần lễ đài. Ông nhớ lại: "Chúng tôi đứng gần bụi cây ô rô, phía trước công trình kiến trúc làm cảnh của Phủ Toàn quyền Đông Dương. Đó là vị trí khá gần lễ đài, có thể nhìn rõ toàn cảnh".

Đúng 14 giờ, cả Quảng trường rợp cờ đỏ sao vàng vang dậy tiếng hô hưởng ứng khi Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện và đọc Tuyên ngôn độc lập. "Chính vì thế, ngày ấy ban đầu được gọi là Ngày thề độc lập, về sau mới chính thức trở thành Ngày Quốc khánh", nhà sử học Lê Văn Lan nhớ lại.

Sau đó, ông dấn thân vào con đường nghiên cứu lịch sử và trở thành một nhà sử học uy tín. Ông cho rằng, ngày 2/9/1945 không chỉ mở ra kỷ nguyên độc lập, mà quan trọng hơn, nó đặt nền móng cho sứ mệnh dân chủ của Nhân dân. Ông nhấn mạnh: "Độc lập dân tộc là khởi đầu, nhưng điều phải được khẳng định và thực hiện cho bằng được chính là quyền dân chủ, quyền làm chủ của Nhân dân".

Ông gửi gắm thế hệ trẻ phải tiếp nối sứ mệnh lịch sử: nếu thế hệ cha ông đã hoàn thành sứ mệnh giành và giữ độc lập, thì thế hệ hôm nay phải tiếp nối truyền thống ấy, hiện thực hóa quyền dân, kiến tạo một nước Việt Nam dân chủ, hùng cường, văn minh.