Nhà thơ khoác áo lính của đường Trường Sơn

Phạm Tiến Duật sinh ngày 14/1/1941 tại huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ. Năm 1964, anh tốt nghiệp khoa Văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, nhưng chưa đứng lớp ngày nào đã xin nhập ngũ (1965). Trong 14 năm quân ngũ, anh có 8 năm sống và chiến đấu trên tuyến đường Trường Sơn, gắn bó với Đoàn 559.

Trên chiếc xe đạp sơn xanh với hai chữ “chống Mỹ”, chàng lính trẻ quẳng xe lên thùng ô tô, rong ruổi theo các đoàn xe tải chở hàng, chở đạn vào chiến trường. Từ những trọng điểm bom đạn, anh viết về những người lính lái xe, những cô thanh niên xung phong mở đường bằng giọng thơ trẻ trung, tinh nghịch và lạc quan lạ thường. Chùm thơ của anh, trong đó có “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”, đoạt giải Nhất cuộc thi thơ của báo Văn nghệ năm 1969; bài thơ này về sau được đưa vào sách giáo khoa cho nhiều thế hệ học sinh.

Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên quý tài, dặn hậu cần mỗi tháng cấp riêng cho anh thuốc lá, chè để làm thơ. Đồng đội gọi anh là “con chim lửa của Trường Sơn huyền thoại”. Anh từng nói: không có những năm ở Trường Sơn thì không có Phạm Tiến Duật.

Sau chiến tranh, ông là Phó trưởng Ban Đối ngoại Hội Nhà văn Việt Nam, được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2001. Ông qua đời ngày 4/12/2007 tại Bệnh viện 108, và năm 2012 được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Thơ ông là bằng chứng rằng ngay giữa mưa bom, tuổi trẻ Việt Nam vẫn cười, vẫn hát, vẫn tin.