Nhà thơ, Liệt sĩ Lê Anh Xuân: Người khắc tạc "Dáng đứng Việt Nam" (1940 - 1968)

Cuộc kháng chiến chống Mỹ không chỉ được ghi lại bằng những bản báo cáo quân sự, mà còn được khắc tạc bằng máu của những người thi sĩ cầm súng. Nhà thơ Lê Anh Xuân (tên thật là Ca Lê Hiến, quê ở Mỏ Cày, Bến Tre) là một trong những đại diện bi tráng và tài hoa nhất của nền văn học cách mạng, tác giả của kiệt tác thi ca vĩ đại Dáng đứng Việt Nam.

Sinh ra trong một gia đình trí thức lớn, Lê Anh Xuân tập kết ra Bắc và được cử đi học ngành Lịch sử tại Đại học Tổng hợp Hà Nội. Tốt nghiệp với kết quả xuất sắc, ông được giữ lại trường làm giảng viên và có cơ hội đi tu nghiệp ở nước ngoài. Thế nhưng, tiếng gọi của quê hương miền Nam đang rên xiết dưới bom đạn đã thôi thúc ông dứt áo ra đi. Năm 1964, ông tình nguyện vượt Trường Sơn trở về chiến trường miền Nam, hoạt động với tư cách là một phóng viên, nhà văn, nhà thơ chiến trường.

Vào đợt 2 của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân (tháng 5 năm 1968), Lê Anh Xuân theo các cánh quân xung kích tiến sát vào vùng ven Sài Gòn. Tại đây, chứng kiến sự hy sinh lẫm liệt của các chiến sĩ giải phóng quân trên đường băng Tân Sơn Nhất, ông đã xúc động viết nên những vần thơ bất hủ: "Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất / Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng / Và Anh chết trong khi đang đứng bắn...". Chỉ vài ngày sau khi sáng tác bài thơ ấy, vào ngày 21 tháng 5 năm 1968, trong một trận càn quét ác liệt của lính Mỹ tại huyện Bình Chánh (TP.HCM), Lê Anh Xuân đã cầm súng chiến đấu cùng đồng đội và anh dũng hy sinh. Ông ngã xuống ở tuổi 28, nhưng "Dáng đứng Việt Nam" mà ông khắc tạc đã vĩnh viễn trở thành biểu tượng kiêu hãnh của trọn một thế hệ thanh niên Việt Nam hy sinh vì nền độc lập.