Nhà thơ Mô Lô Y Choi

“Như bao cô gái ở trên non

Cô gái sông Ba đầu búi tóc thon

Tay vót chông miệng hát không nghỉ

Như bao cô gái ở trên non

Như bao cô gái ở Tây Nguyên”

Với nhịp điệu nhanh và ca từ giàu hình ảnh, bài hát “Cô gái vót chông” của nhạc sĩ Hoàng Hiệp đã trở thành ca khúc quen thuộc trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, thúc giục toàn dân ra trận, giành lại độc lập tự do.

Nhưng ít ai biết rằng, bài hát này lại được phổ nhạc từ những câu thơ của một chàng trai người Ê-đê. Không ai khác, đó chính là cố nhà thơ Mô Lô Y Choi.

Sinh năm 1930 tại Buôn Thinh (Phú Yên), nơi có dòng sông Ba xanh thẳm vẫn ngày đêm chảy giữa đại ngàn Tây Nguyên, chàng trai Ê-đê Y Choi mang trong mình tình yêu núi rừng tha thiết, cùng nỗi căm thù giặc ngoại xâm sâu sắc.

Năm 1954, Mô Lô Y Choi rời buôn làng, ra Bắc tập kết với quyết tâm: mang bằng được “con chữ” về phát triển quê hương. Năm 1965, ông được điều đến Tạp chí Văn Nghệ Việt Bắc công tác. Cũng từ đây, Y Choi bén duyên với con đường nghệ thuật.

Dạo ấy, ngoài thời gian làm việc, chàng trai Ê-đê thường ôm theo một chiếc radio. Ông tâm sự: “Tôi vô cùng xót xa và phẫn uất mỗi khi đài nhắc đến tội ác của Mỹ - Ngụy. Tới khi nghe được tin đồng bào ở Tây Nguyên vót chông, làm cung nỏ để đánh giặc, cái bụng tui vui lắm”.

Thế rồi, vào một đêm trăng mùa hè năm 1965, tại Việt Bắc, hình ảnh những cô gái Ê-đê đầu búi tóc thon, tay hăng hái vót chông, miệng ngân nga câu hát bỗng hiện về trong ông một cách sống động. Cũng từ đó, bài thơ “Cô gái vót chông” chính thức ra đời. Điều đặc biệt, đây mới chỉ là tác phẩm mở đầu trong sự nghiệp sáng tác của ông.

Bài thơ sau đó được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc và nhanh chóng trở nên nổi tiếng, vang vọng khắp mọi miền đất nước.

Ngày nay, hình ảnh “Mai đây giặc chạy rồi. Tre rừng ta làm nhà, làm chòi cao” trong lời thơ năm nào đã trở thành sự thật, phản ánh một Tây Nguyên vươn mình mạnh mẽ, nơi cuộc sống bình yên đang từng bước hiện thực hóa những giá trị mà Mô Lô Y Choi thầm gửi gắm.