NHÀ TÌNH BÁO CHIẾN LƯỢC KỲ TÀI, NGƯỜI ĐẠO DIỄN CÁC CUỘC ĐẢO CHÍNH LÀM RUNG CHUYỂN PHỦ TỔNG THỐNG SÀI GÒN
Trong biên niên sử tình báo quân sự thế giới và lịch sử tình báo quốc phòng Việt Nam, trường hợp của Đại tá, Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Ngọc Thảo (bí danh Chín Thảo) là một hiện tượng độc nhất vô nhị. Mang thân phận một trí thức Tây học xuất thân từ dòng dõi quý tộc đại điền chủ Công giáo Nam Bộ, ông đã từ bỏ mọi nhung lụa để theo tiếng gọi non sông. Hoạt động đơn tuyến dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng Bí thư Lê Duẩn, ông đã thâm nhập sâu vào tận sào huyệt của đối phương, đeo lon Đại tá Quân lực Việt Nam Cộng hòa, làm Tỉnh trưởng Kiến Hòa, rồi trở thành người đứng đầu đạo diễn các cuộc đảo chính quân sự chấn động, làm lung lay tận gốc rễ chế độ tay sai đầu não tại Sài Gòn trước khi anh dũng hy sinh vì lý tưởng giải phóng dân tộc.
Giai đoạn 1954 – 1965 là thời kỳ cách mạng miền Nam trải qua muôn vàn thử thách hiểm nghèo dưới đạo luật 10/59 tàn khốc của chế độ Ngô Đình Diệm, sau đó là cuộc khủng hoảng chính trị – quân sự trầm trọng kéo dài qua thời kỳ tướng lĩnh quân phiệt tranh giành quyền lực:
Để bẻ gãy bộ máy kìm kẹp của địch và hỗ trợ cho phong trào Đồng khởi cũng như các chiến dịch quân sự của Quân Giải phóng, Trung ương Đảng và Trung ương Cục miền Nam cần những điệp viên chiến lược có khả năng tác động trực tiếp vào cơ chế hoạch định chính sách cao nhất của đối phương.
Hoạt động tình báo chiến lược đòi hỏi một vỏ bọc hoàn hảo, sự am tường sâu sắc về tâm lý giới chóp bu cầm quyền, kỹ năng chính trị – quân sự siêu việt và một thần kinh thép để tồn tại giữa trung tâm mạng lưới mật vụ, an ninh dày đặc của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.
Đặc biệt, nhiệm vụ "khuấy nước chọc trời", đẩy mạnh mâu thuẫn nội bộ đối phương đến mức tự tiêu diệt lẫn nhau là một bài toán mưu lược đòi hỏi người cán bộ tình báo phải chấp nhận nguy cơ bị nghi kỵ, truy sát từ cả hai phía, luôn đứng trên bờ vực của cái chết.
Đại tá tình báo Phạm Ngọc Thảo đã gánh vác sứ mệnh lịch sử phi thường ấy bằng cả tài năng, nhân cách và sự hy sinh kiên trinh đến giọt máu cuối cùng.
Xuất thân quý tộc Nam Bộ và con đường dấn thân theo Bác Hồ
Phạm Ngọc Thảo sinh năm 1922 tại Long Xuyên (nguyên quán tại Bến Tre), trong một gia đình đại điền chủ trí thức Công giáo giàu có bậc nhất Nam Bộ, mang quốc tịch Pháp từ nhỏ. Cha ông là một nhân sĩ danh tiếng, có mối quan hệ thân tình với nhiều trí thức lớn.
Được đào tạo bài bản trong nền giáo dục Pháp ngữ đỉnh cao:
Ông tốt nghiệp tú tài toàn phần Pháp, sau đó thi đỗ và tốt nghiệp kỹ sư công chính tại Trường Cao đẳng Công chính Hà Nội.
Tháng 9 năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ và thực dân Pháp nổ súng tái chiếm Nam Bộ, người thanh niên quý tộc Phạm Ngọc Thảo đã từ chối cơ hội sang Pháp hưởng cuộc sống giàu sang, kiên quyết từ bỏ quốc tịch Pháp để gia nhập Vệ quốc đoàn, tuyên thệ bảo vệ nền độc lập non trẻ của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Trong kháng chiến chống Pháp (1946 – 1954), ông được đồng chí Lê Duẩn (lúc đó là Bí thư Xứ ủy Nam Bộ) phát hiện tài năng, tin tưởng giao phụ trách Ban Tình báo quân sự Nam Bộ, sau đó làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410 kiêm Trưởng phòng Mật vụ thuộc Bộ Tư lệnh Nam Bộ. Ông đã lập nhiều chiến công xuất sắc trong việc xây dựng mạng lưới tình báo, trinh sát vũ trang đánh bại nhiều âm mưu càn quét của quân viễn chinh Pháp.
Nhiệm vụ đơn tuyến: Bước vào hang hùm với tư cách "Đại tá Tỉnh trưởng Kiến Hòa"
Sau Hiệp định Genève năm 1954, thực hiện chỉ thị trực tiếp của đồng chí Lê Duẩn: "Anh không đi tập kết ra Bắc, mà phải ở lại miền Nam. Bằng mọi giá phải chui sâu vào hàng ngũ cao cấp của quân đội và chính quyền Sài Gòn, tạo dựng thế đứng vững chắc để bảo vệ phong trào cách mạng và làm rối loạn nội bộ kẻ thù khi thời cơ đến", Phạm Ngọc Thảo bắt đầu một cuộc đời điệp báo đầy bí mật và hiểm nguy.
Bằng vỏ bọc một trí thức Công giáo yêu nước, con nhà danh giá, cùng sự giới thiệu của Giám mục Ngô Đình Thục, ông nhanh chóng chiếm được sự tin tưởng tuyệt đối của Tổng thống Ngô Đình Diệm và cố vấn Ngô Đình Nhu:
Ông được kết nạp vào Đảng Cần lao Nhân vị, lần lượt giữ các chức vụ sĩ quan cao cấp: Tùy viên quân sự, Thanh tra Ấp chiến lược toàn quốc, rồi được bổ nhiệm làm Tỉnh trưởng Kiến Hòa (nay là tỉnh Bến Tre) mang cấp bậc Trung tá, rồi Đại tá Quân đội Sài Gòn.
Bảo vệ căn cứ Đồng khởi Bến Tre: Trên cương vị Tỉnh trưởng Kiến Hòa (1960 – 1962) – ngay trong thời điểm ngọn lửa Đồng khởi Bến Tre bùng lên dữ dội nhất – ông đã mưu trí "bắn chỉ thiên", "lập ấp chiến lược trên giấy", ngấm ngầm thả tự do cho hơn 2.000 cán bộ, đảng viên bị bắt giam; cảnh báo trước các cuộc càn quét lớn để Tỉnh ủy Bến Tre kịp thời sơ tán cơ quan đầu não và bảo vệ các đội du kích vũ trang non trẻ, tạo điều kiện thuận lợi cho Đội quân tóc dài phát triển lực lượng.
Phá hoại từ bên trong quốc sách Ấp chiến lược: Khi được giao làm Thanh tra Ấp chiến lược toàn quốc, ông đã báo cáo sai lệch tình hình, đốc thúc chính quyền triển khai ồ ạt, cưỡng ép dân chúng một cách máy móc, khiến quốc sách này của Mỹ – Diệm nhanh chóng phản tác dụng, gây nên sự phẫn nộ cùng cực trong các tầng lớp nông dân miền Nam, gián tiếp đẩy nhanh sự sụp đổ của kế hoạch bình định.
Người đạo diễn các cuộc đảo chính làm rung chuyển Sài Gòn
Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm bị lật đổ vào tháng 11 năm 1963, nội bộ tướng lĩnh Sài Gòn rơi vào thế tranh giành quyền lực hỗn loạn. Trước tình hình đế quốc Mỹ chuẩn bị đưa quân viễn chinh vào can thiệp trực tiếp qua chiến lược "Chiến tranh cục bộ", nhiệm vụ của Đại tá Phạm Ngọc Thảo là phải khoét sâu thêm mâu thuẫn, làm tê liệt bộ máy chỉ huy đầu não của ngụy quyền.
Năm 1964, ông được bổ nhiệm làm Tùy viên văn hóa và báo chí tại Đại sứ quán Việt Nam Cộng hòa ở Washington D.C (Mỹ). Nhận thấy âm mưu của Mỹ muốn dựng lên một chế độ quân sự độc tài mới do Nguyễn Khánh đứng đầu, ông đã bí mật trở về Sài Gòn để trực tiếp lãnh đạo lực lượng sĩ quan tiến bộ:
Cuộc đảo chính ngày 19 tháng 2 năm 1965: Đại tá Phạm Ngọc Thảo cùng tướng Lâm Văn Phát trực tiếp chỉ huy các đơn vị xe tăng, thiết giáp và bộ binh thuộc Sư đoàn 7 kéo về Sài Gòn, chiếm đóng Đài Phát thanh, sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tổng Tham mưu và bao vây dinh thự của Thủ tướng Nguyễn Khánh.
Cuộc đảo chính tuy không lật đổ được hoàn toàn thế lực quân sự thân Mỹ sau đó, nhưng đã đạt được mục tiêu chiến lược tối thượng: Buộc Nguyễn Khánh – kẻ độc tài hiếu chiến – phải từ chức và đào tẩu ra nước ngoài, đẩy chính quyền Sài Gòn vào một cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc, tướng tá thanh trừng lẫn nhau, khiến kế hoạch bình định của Mỹ bị đảo lộn hoàn toàn.
Sự hy sinh anh dũng và khí tiết bất khuất của người chiến sĩ tình báo
Sau cuộc đảo chính ngày 19 tháng 2 năm 1965, chính quyền quân sự mới do Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ cầm đầu đã mở chiến dịch truy lùng Đại tá Phạm Ngọc Thảo trên phạm vi toàn miền Nam, tuyên án tử hình vắng mặt ông.
Dù được tổ chức cách mạng bố trí phương án đưa ra chiến khu an toàn, nhưng vì muốn tiếp tục xây dựng các cơ sở nội tuyến và chuẩn bị cho một cuộc lật đổ tiếp theo nhằm phân rã chính quyền tay sai, ông kiên quyết bám trụ nội thành:
Giữa tháng 7 năm 1965, do một cơ sở bị lộ, ông bị mạng lưới an ninh quân đội của Nguyễn Văn Thiệu phục kích và bắt giữ tại một tu viện ở ngoại thành Sài Gòn.
Biết ông là nhân vật chủ chốt nắm giữ nhiều bí mật chính trị và quân sự động trời, kẻ thù đã đưa ông về hầm ngầm tra tấn dã man suốt nhiều ngày đêm nhằm moi móc tài liệu và ép ông quy phục.
Trước mọi đòn roi tàn bạo và sự uy hiếp của quân thù, người trí thức cách mạng Phạm Ngọc Thảo vẫn giữ vững tư thế hiên ngang, kiên quyết không hé răng khai báo nửa lời về tổ chức.
Ngày 17 tháng 7 năm 1965, kẻ thù đã hèn hạ bức tử ông ngay trong trại giam khi ông mới 43 tuổi – khép lại cuộc đời của một người lính tình báo kiệt xuất, dâng hiến trọn vẹn trí tuệ và sinh mạng cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 1995
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, hài cốt của Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo đã được tìm thấy và trân trọng quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh. Đảng và Nhà nước ta đã công nhận ông là Liệt sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam với quân hàm Đại tá.
Ghi nhận những chiến công tình báo chiến lược đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh anh dũng vô song trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngày 30 tháng 08 năm 1995, Liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hình ảnh cuộc đời hoạt động tình báo đầy biến động và hào hoa của ông đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho văn học, nghệ thuật, tiêu biểu là nhân vật Nguyễn Thành Luân trong tác phẩm văn học và bộ phim điện ảnh kinh điển "Ván bài lật ngửa" của nhà văn Trần Bạch Đằng.
Cuộc đời của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Ngọc Thảo là một bản trường ca huyền thoại, sáng ngời về lòng yêu nước nồng nàn, trí tuệ kiệt xuất và bản lĩnh kiên trinh của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam. Từ người thanh niên quý tộc giàu sang dấn thân theo Bác Hồ đến viên Đại tá làm khuynh đảo chính trường Sài Gòn, sự nghiệp và sự hy sinh thầm lặng của ông mãi mãi là mốc son chói lọi trong lịch sử tình báo quốc phòng, tạc nên một tượng đài bất tử trong lòng non sông gấm vóc.
