NHÀ TÌNH BÁO HÀNH ĐỘNG HUYỀN THOẠI VÀ SỨ MỆNH ĐẶC BIỆT CHƯA TỪNG CÓ TIỀN LỆ

1. Từ vị công tử nhung lụa đến ngọn cờ cách mạng

Trong dòng chảy trầm hùng của lịch sử Tình báo Quốc phòng Việt Nam, có những cuộc đời mà sự cống hiến thầm lặng chỉ thực sự được ánh sáng thời gian soi rọi trọn vẹn nhiều năm sau khi họ đã ngã xuống. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đại tá Phạm Ngọc Thảo (tức Phạm Thao) là một biểu tượng kiệt xuất như thế — một nhân cách tình báo hành động độc nhất vô nhị trên chiến trường miền Nam.

Sinh ngày 14-2-1922 tại Long Xuyên (Vĩnh Long) trong một gia đình trí thức Nam Bộ thuộc tầng lớp điền chủ giàu có nổi tiếng, Phạm Ngọc Thảo xuất thân từ một bệ phóng gia giáo hoàn hảo. Thân sinh của ông là cụ Phạm Ngọc Thuần — một kỹ sư trắc địa mang quốc tịch Pháp. Hầu hết anh chị em trong gia đình ông đều du học tại Pháp, trở thành những bác sĩ, kỹ sư, luật sư danh giá. Thế nhưng, giữa nhung lụa và đặc quyền xã hội thời thuộc địa, trái tim của Phạm Ngọc Thảo cùng các anh chị em lại đồng điệu nhịp đập với nỗi đau mất nước và khát vọng tự do của dân tộc.

Tháng 8-1945, ông dấn thân vào phong trào cướp chính quyền tại Sài Gòn. Ngay khi thực dân Pháp nổ súng quay lại xâm lược Nam Bộ, Phạm Ngọc Thảo đã đưa ra một quyết định mang tính bước ngoặt: Tuyên bố hủy bỏ quốc tịch Pháp, rời bỏ cuộc sống đô thành để dấn thân vào cuộc kháng chiến trường kỳ.

Đầu năm 1946, ông được tổ chức tin tưởng cử ra miền Bắc theo học Khóa I Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn (Trường Sĩ quan Lục quân I). Rời mái trường quân sự chính quy đầu tiên của cách mạng, ông trở lại địa bàn Nam Bộ, trực tiếp chiến đấu tại Khu 8 và Khu 9. Đến cuối năm 1947, trên giao ông đảm nhiệm trọng trách Trưởng phòng Mật vụ Nam Bộ. Với tư duy tổ chức sắc bén, chỉ trong một thời gian ngắn, ông đã thống nhất thành công các lực lượng tình báo Nam Bộ đang hoạt động phân tán. Sang năm 1949, ông chuyển sang làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410 chủ lực Khu 9, trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh lớn, lập nên những chiến công vang dội, góp phần mở rộng và củng cố vững chắc vùng giải phóng.

2. Nhiệm vụ chiến lược độc lập tác chiến: Tình báo hành động

Sau Hiệp định Geneva năm 1954, lịch sử cách mạng miền Nam bước vào giai đoạn thử thách cam go nhất. Đích thân đồng chí Lê Duẩn đã trực tiếp giao nhiệm vụ đặc biệt cho Phạm Ngọc Thảo: Ở lại miền Nam, thâm nhập sâu vào tầng lớp lãnh đạo cấp cao của chính quyền Sài Gòn nhằm phục vụ các yêu cầu tình báo chiến lược cho mục tiêu thống nhất đất nước. Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt về sau đã đưa ra nhận định sâu sắc: Đại tá Phạm Ngọc Thảo đã gánh vác một nhiệm vụ đặc biệt chưa từng có tiền lệ trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Phát biểu về nét đặc thù mang tính bản chất trong sứ mệnh của ông, Đại tá Hà Ngọc Quỳnh (nguyên Viện trưởng Viện 501, Tổng cục II - Bộ Quốc phòng) phân tích: