-Nhà tù Phú Quốc – Cuộc đấu tranh vượt ngục kỳ diệu

Trại giam Tù binh Chiến tranh Phú Quốc (hay Nhà tù Phú Quốc) là trung tâm giam giữ tù binh lớn nhất của chính quyền Mỹ - Ngụy ở miền Nam Việt Nam trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước, nơi từng giam cầm hơn 40.000 chiến sĩ cách mạng và người yêu nước. Được ví như một "địa ngục trần gian" thứ hai, nhà tù Phú Quốc là nơi kẻ thù áp dụng những hình thức tra tấn dã man, tàn bạo vượt xa sức tưởng tượng của con người thời hiện đại.

Để đè bẹp tinh thần của các tù binh cộng sản, lực lượng quân cảnh và trật tự nhà tù đã sử dụng hơn 45 hình thức tra tấn tàn khốc: đóng đinh mười phân vào đầu gối, cổ chân, hộp sọ tù binh; chôn sống tù nhân dưới đất; nhốt tù binh vào "chuồng cọp tôn" kín chật hẹp dưới ánh nắng sa mạc oi ả (hình phạt "rùa nướng"); dùng chảo mỡ sôi dội vào người; đục răng, mổ bụng, chích điện vào các vùng nhạy cảm. Hàng ngàn chiến sĩ đã bị tàn phế trọn đời hoặc hy sinh anh dũng dưới tay những tên cai ngục khét tiếng tàn bạo.

Tuy nhiên, bão đạn và đòn tra tấn tàn khốc đã không thể dập tắt được ngọn lửa trung kiên và khát vọng trở lại chiến trường của các chiến sĩ. Ngay trong các phân khu giam, các Đội ủy và Chi bộ Đảng ngầm đã được thành lập để duy trì tính tổ chức, lãnh đạo tù nhân đấu tranh giữ vững khí tiết. Đặc biệt, các tù binh đã sáng tạo nên những cuộc vượt ngục kỳ diệu đi vào lịch sử quân sự.

Không có máy móc hay công cụ hiện đại, các chiến sĩ đã kiên nhẫn dùng những vật dụng thô sơ nhất như chiếc thìa ăn cơm, nắp ca-men, thanh sắt gỉ, đầu thìa mài nhọn để đêm đêm âm thầm đào những đường hầm ngầm xuyên qua lòng đất cát. Đất đào ra được khoét túi quần, túi áo giấu đi hoặc dội xuống cầu tiêu ngụy trang. Hàng chục đường hầm dài hàng trăm mét đã đâm xuyên qua hàng rào dây thép gai dày đặc và hệ thống chòi gác dày đặc của địch. Nhiều cuộc vượt ngục tập thể thành công đã đưa hàng trăm cán bộ, chiến sĩ trở về với căn cứ cách mạng, tiếp tục cầm súng chiến đấu cho đến ngày đất nước trọn niềm vui thống nhất.