NHÀ VĂN, NHÀ BÁO NGUYỄN CHÁNH SẮT: NGÒI BÚT TIÊN PHONG MỞ ĐƯỜNG TRUYỀN BÁ CHỮ QUỐC NGỮ ĐẤT PHƯƠNG NAM
Quê hương An Giang chúng ta không chỉ tự hào với những vị anh hùng lẫm liệt trên sa trường hay những phong trào đấu tranh cách mạng sục sôi, mà còn là mảnh đất địa linh nhân kiệt, nơi sản sinh ra những tên tuổi kiệt xuất trên mặt trận văn hóa. Hôm nay, chúng ta cùng ngược dòng thời gian để tìm hiểu về một người con ưu tú của xứ lụa Tân Châu: Nhà văn, nhà báo Nguyễn Chánh Sắt – một trong những "ngôi sao sáng" tiên phong của nền báo chí và văn học Quốc ngữ Nam Kỳ những năm đầu thế kỷ XX.
Từ xứ lụa Tân Châu vươn ra biển lớn tri thức
Nguyễn Chánh Sắt (1869 – 1947), mang nhiều bút danh như Tân Châu, Chánh Sắt, Nông Phu... Ông sinh ra tại làng Long Phú, quận Tân Châu, tỉnh Châu Đốc (nay thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang).
Sinh ra trong giai đoạn giao thời đầy biến động, Nguyễn Chánh Sắt sớm bộc lộ tư chất thông minh và tinh thần hiếu học hiếm có. Không chỉ am tường Hán học, ông còn nhạy bén tiếp thu chữ Quốc ngữ và tiếng Pháp. Chính nền tảng tri thức vững chắc này đã trở thành bệ phóng để ông bước vào con đường hoạt động văn hóa, dùng ngòi bút làm vũ khí để bảo tồn và phát triển tiếng nói của dân tộc giữa vòng vây của văn hóa ngoại lai.
Cây đại thụ của nền báo chí Nam Kỳ sơ khai
Vào đầu thế kỷ XX, khi chữ Quốc ngữ mới bước đầu được phổ biến, Nguyễn Chánh Sắt đã nhanh chóng trở thành một trong những nhà báo tiên phong. Ông tham gia làm chủ bút, biên tập viên trụ cột cho hàng loạt tờ báo Quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam xuất bản tại Sài Gòn, tiêu biểu như: Nông Cổ Mín Đàm, Lục Tỉnh Tân Văn, Nông Công Thương Báo...
Trên mặt báo, ông không ngừng viết các bài xã luận, phiếm luận kêu gọi đồng bào mở mang dân trí, cổ vũ thực nghiệp, phát triển nông – thương, và đả phá những hủ tục lạc hậu. Văn phong của ông mộc mạc, gần gũi với lời ăn tiếng nói của người dân Nam Bộ, nhờ đó mà những tư tưởng tiến bộ dễ dàng đi vào lòng công chúng.
Người đặt nền móng cho tiểu thuyết Quốc ngữ
Không chỉ xuất sắc trong vai trò nhà báo, Nguyễn Chánh Sắt còn là một dịch giả, nhà văn lỗi lạc. Nhận thấy người dân Nam Bộ say mê những câu chuyện trung nghĩa, ông đã dày công dịch hàng loạt tác phẩm văn học cổ điển Trung Quốc sang chữ Quốc ngữ (như Thủy Hử, Tam Quốc Chí, Phong Thần...). Những bản dịch mượt mà, đậm chất Nam Bộ của ông đã góp phần rất lớn trong việc khuyến khích người dân học và đọc chữ Quốc ngữ.
Đặc biệt hơn, ông còn trực tiếp sáng tác các tác phẩm văn xuôi, tiêu biểu nhất là bộ tiểu thuyết Nghĩa hiệp kỳ duyên (thường được biết đến với tên Chớp Bạc). Đây được xem là một trong những cuốn tiểu thuyết Quốc ngữ đầu tiên của văn học miền Nam, ca ngợi tinh thần nghĩa hiệp, trượng nghĩa, bênh vực kẻ yếu – những phẩm chất cốt lõi của con người Nam Bộ.
Di sản văn hóa để lại cho thế hệ mai sau
Dù không trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng suốt cuộc đời miệt mài bên trang viết, nhà văn, nhà báo Nguyễn Chánh Sắt đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của một người tri thức yêu nước: Giữ gìn tiếng mẹ đẻ, mở mang dân trí và bồi đắp tâm hồn dân tộc.
Dù ông sinh ra tại Tân Châu, nhưng di sản văn hóa và tinh thần hiếu học của ông là niềm tự hào chung của toàn thể người dân An Giang. Tấm gương của bậc tiền bối Nguyễn Chánh Sắt gửi gắm đến thế hệ đoàn viên, thanh niên Cù Lao Giêng chúng ta hôm nay một thông điệp sâu sắc: Trong thời đại mới, tri thức chính là sức mạnh. Mỗi chúng ta cần không ngừng học tập, trau dồi hiểu biết, gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt và dùng trí tuệ của mình để kiến thiết quê hương, đất nước.
