NHÀ VĂN PHẠM TÍN: NGƯỜI GIỮ "LINH HỒN" ĐIỆN BIÊN QUA NHỮNG TRANG NHẬT KÝ CHIẾN TRƯỜNG

Nếu Bùi Quang Thận là nhân chứng của ngày thống nhất, thì nhà văn - chiến sĩ Phạm Tín lại là người lưu giữ nhịp đập của "56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm" tại Điện Biên Phủ năm 1954. Với tư cách là một phóng viên mặt trận, ông không chỉ cầm súng mà còn cầm bút để ghi lại chân thực nhất khuôn mặt của chiến tranh và tầm vóc của những con người làm nên "chấn động địa cầu".

Phạm Tín theo đoàn quân tiến về lòng chảo Điện Biên từ những ngày đầu chiến dịch. Ông có mặt ở những hầm hào bùn lầy tại đồi A1, Him Lam, Độc Lập. Những trang viết của ông không phải là những báo cáo khô khan, mà là hơi thở nóng hổi của những người lính vừa dứt cơn sốt rét đã vội cầm xẻng đào hầm.

Phóng viên: Thưa nhà văn, giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết tại Điện Biên Phủ, điều gì đã khiến ông chọn việc ghi chép tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ nhất của đời sống chiến sĩ?

Nhà văn Phạm Tín: Tôi sợ lịch sử sẽ lãng quên những chi tiết nhỏ bé. Người ta thường nhắc đến các vị tướng, các trận đánh lớn, nhưng ít ai kể về việc những người lính đã chia nhau mẩu cơm cháy dính đầy đất cát, hay cách họ viết thư cho người yêu dưới ánh đèn dầu trong hầm ngầm. Tôi viết vì tôi muốn thế hệ sau hiểu rằng: Điện Biên Phủ được làm nên từ những con người bình dị như thế. Họ có nỗi sợ, có nỗi nhớ nhà, nhưng trên hết là một ý chí gang thép mà không một loại pháo pháo nào của Pháp có thể xuyên thủng.

Ông Phạm Tín nhớ lại trận đánh đồi A1 – trận đánh dai dẳng và đẫm máu nhất. Ông đã bò dưới làn đạn để phỏng vấn những chiến sĩ đang cố thủ trong hầm. Ông kể về hình ảnh một chiến sĩ trẻ trước khi hy sinh đã nhờ ông giữ hộ tấm ảnh gia đình và lời nhắn: "Báo với mẹ con đã chiến đấu đến cùng".

Phóng viên: Là một nhân chứng chứng kiến cả giây phút tướng De Castries ra hàng, cảm xúc của ông lúc đó so với sự hào hùng trong các bài báo ông viết có gì khác biệt?

Nhà văn Phạm Tín: Khi nhìn thấy lá cờ trắng bay lên từ hầm chỉ huy Pháp, cả cánh đồng Mường Thanh vang dậy tiếng hò reo. Nhưng trong thâm tâm một người cầm bút như tôi, niềm vui ấy trộn lẫn với nỗi đau thắt lại. Tôi nhìn về phía những sườn đồi tím ngắt vì khói bom, nơi hàng ngàn đồng đội tôi đang nằm lại. Chiến thắng này vĩ đại, nhưng cái giá của nó là vô tận. Tôi đã viết bài báo của mình trong nước mắt, vì tôi hiểu rằng mỗi chữ mình viết ra đều được thấm bằng máu của những người anh em.

Những trang nhật ký và tác phẩm của Phạm Tín sau này đã trở thành tư liệu quý giá cho các nhà sử học. Ông là một nhân chứng đặc biệt – một nhân chứng biết dùng ngôn từ để biến những sự thật khốc liệt thành sức mạnh tinh thần. Qua lời kể của ông, Điện Biên Phủ không còn là một sự kiện trong quá khứ, mà là một bài học sống động về lòng dân và sức mạnh của chính nghĩa.