Nhà yêu nước Nguyễn Thần Hiến (1856 – 1914)

Lịch sử phong trào Đông Du vinh danh Nguyễn Thần Hiến là một trong "Nam Kỳ triệu phú" đã dâng hiến toàn bộ tài sản khổng lồ của gia tộc để tài trợ cho thanh niên Việt Nam xuất dương du học. Người đời ca tụng bậc đại phú hào yêu nước, nhưng mấy ai thấu hết góc khuất đầy u uất của ông trong những tháng ngày lưu vong, trốn chui trốn lủi nơi đất khách quê người. Từ một bậc vương tôn sống trong nhung lụa, ruộng đất thẳng cánh cò bay ở miền Tây Nam Bộ, ông chấp nhận cuộc sống thanh bạch, tự tay giặt rũ, nhịn ăn nhịn mặc nơi góc phố nghèo ở Quảng Đông để dành từng đồng bạc lẻ gửi về nuôi học trò. Nỗi đau lớn nhất của ông không phải là việc trắng tay, mà là khi phong trào bị thực dân Pháp cấu kết với chính quyền bản xứ dập tắt, nhìn những người học trò yêu quý của mình bị trục xuất, có người phải tự sát, có người lưu lạc rồi chết đói trong bất lực. Năm 1913, ông bị mật thám Pháp bắt cóc tại Hồng Kông và áp giải về giam lỏng tại ngục tối nhà tù hỏa lò. Trong những đêm đông Hà Nội buốt giá, người đàn ông Nam Bộ gầy mòn vì bệnh tật và những trận đòn tra tấn dã man vẫn giữ nguyên cốt cách thanh cao. Ông từ chối mọi lời chiêu dụ, mọi viên thuốc từ tay kẻ thù. Ông chọn cách tuyệt thực để bảo toàn khí tiết. Ngày 26/1/1914, ông trút hơi thở cuối cùng trong ngục tối hoang lạnh, mang theo một linh hồn kiên trung vĩnh viễn nằm lại dưới lòng đất Bắc, cách xa quê hương miền Tây ruột thịt hàng ngàn dặm. 

Sự tận hiến tuyệt đối của trí thức và phú hào chân chính: Nguyễn Thần Hiến dạy chúng ta bài học vĩ đại về việc đặt vận mệnh đất nước lên trên tài sản và danh vọng cá nhân. Tiền tài, ruộng đất chỉ là phù du, giá trị thực sự của một con người nằm ở những di sản và tự do mà họ dám đánh đổi để lại cho thế hệ mai sau. Khí tiết kiên cường bất khả xâm phạm: Cách ông chọn cái chết bằng sự tuyệt thực trong ngục tối chứng minh rằng thể xác có thể bị giam cầm, tàn phá bởi bạo lực, nhưng ý chí tự do và lòng trung thành với tổ quốc là pháo đài bất khả chiến bại, khiến kẻ thù phải cúi đầu nể sợ.