NHÀ YÊU NƯỚC PHAN CHÂU TRINH – NGỌN CỜ ĐỔI MỚI VÀ PHONG TRÀO DUY TÂN

Phan Châu Trinh (1872 – 1926), hiệu là Tây Hồ, biệt hiệu Hi Ma, sinh tại làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Ông là nhà yêu nước, nhà văn hóa và là trí thức tiêu biểu đầu thế kỷ XX, người đã xướng xuất tư tưởng canh tân đất nước bằng con đường bất bạo động, thông qua nâng cao dân trí và chấn hưng dân khí.

Khác với con đường bạo động vương triều của phong trào Cần Vương hay đường lối xuất ngoại cầu viện của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh xác định nguyên nhân cốt lõi khiến nước ta mất chủ quyền là do chế độ phong kiến hủ lậu và chính sách ngu dân của chính quyền bảo hộ. Ông đề ra phương châm hành động nổi tiếng: “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”(Mở mang trí tuệ nhân dân, làm cho tinh thần dân tộc tự cường, nâng cao đời sống của nhân dân).

Năm 1906, Phan Châu Trinh cùng các sĩ phu tiến bộ khởi xướng Phong trào Duy Tân tại Quảng Nam. Phong trào nhanh chóng lan rộng ra khắp Trung Kỳ với các hoạt động thiết thực: mở trường dạy chữ Quốc ngữ, giảng dạy khoa học thường thức, mở hội thương thương nghiệp, phát triển nghề thủ công và vận động nhân dân cắt tóc ngắn, mặc áo ngắn, bài trừ tục lệ lạc hậu.

Dù bị chính quyền thực dân Pháp đàn áp và bắt giam ra Côn Đảo năm 1908, rồi tiếp tục đày sang Pháp, Phan Châu Trinh vẫn kiên trì dùng ngòi bút và diễn đàng chính trị để đấu tranh đòi quyền lợi cho dân tộc Việt Nam. Ngày 24 tháng 3 năm 1926, ông qua đời tại Sài Gòn. Đám táng của Phan Châu Trinh sau đó đã trở thành một phong trào quốc tang rộng lớn khắp cả nước, thức tỉnh tinh thần yêu nước và ý thức dân tộc của đông đảo tầng lớp thanh niên, trí thức Việt Nam.