Nhắc tên từng đồng đội đã hy sinh

Buổi gặp mặt hôm ấy diễn ra trong một căn phòng nhỏ.

Những người lính năm xưa giờ đã tóc bạc.

Họ ngồi bên nhau, trước mặt là những tấm ảnh cũ và vài kỷ vật của thời chiến.

Câu chuyện ban đầu còn vui.

Họ nhắc chuyện sân bay.

Nhắc những chuyến bay.

Nhắc những người thợ máy ngày trước.

Rồi một người bất chợt nói:

“Ngày trước chúng ta đông hơn nhiều.”

Căn phòng lặng xuống.

Nguyễn Văn Bảy nhìn những người đang ngồi quanh mình.

Ông không nói ngay.

Một lúc sau, ông bắt đầu nhắc tên từng người.

Tên người thứ nhất.

Rồi người thứ hai.

Người thứ ba.

Mỗi cái tên được nói ra rất chậm.

Có người từng cùng ông bay.

Có người từng đứng bên đường băng.

Có người từng ngồi trong phòng trực ban.

Có người từng cười nói với ông trước một chuyến xuất kích.

Những người được nhắc tên hôm nay không còn có mặt.

Nhưng trong ký ức của những người sống, họ vẫn hiện diện.

Tôi được một cựu đồng đội kể rằng Nguyễn Văn Bảy rất ít khi nói về sự mất mát bằng những lời lớn lao.

Ông chỉ nhớ tên.

Nhớ khuôn mặt.

Nhớ những câu nói.

Nhớ vị trí mà người ấy từng đứng.

Một người trong nhóm hỏi:

“Bảy còn nhớ hết không?”

Ông đáp:

“Nhớ chứ.”

Rồi ông lại đọc tiếp những cái tên.

Không ai ngắt lời.

Không ai cười nữa.

Có người cúi xuống.

Có người nhìn ra ngoài cửa sổ.

Tôi nghĩ họ đang cùng trở về một thời rất xa.

Ngày ấy, những người lính trẻ có thể gặp nhau vào buổi sáng, cùng chuẩn bị cho một nhiệm vụ, rồi đến tối chỉ còn một chiếc ghế trống.

Nhưng cái tên của người đã đi vẫn được đồng đội giữ lại.

Đó là điều tôi cảm nhận rõ nhất trong buổi gặp hôm ấy.

Một người đã hy sinh có thể không còn hiện diện trước mắt.

Nhưng họ không biến mất khỏi ký ức của đồng đội.

Nguyễn Văn Bảy nói:

“Phải nhớ tên anh em.”

Một câu rất ngắn.

Nhưng có lẽ đó là cách giản dị nhất để tri ân người đã khuất.

Không cần những lời quá lớn.

Chỉ cần không quên họ từng là ai.

Đã từng đứng ở đâu.

Đã từng cùng ai làm nhiệm vụ.

Và đã từng có một tuổi trẻ như thế nào.

Tôi nhìn những người lính già ngồi quanh chiếc bàn.

Họ đã đi qua chiến tranh.

Đã chứng kiến nhiều đồng đội không trở về.

Nhưng họ vẫn mang theo những cái tên ấy suốt cuộc đời.

Có lẽ đó cũng là một phần trách nhiệm của người sống.

Nhớ tên người đã khuất để lịch sử không biến họ thành những con số vô danh.

Cuối buổi, Nguyễn Văn Bảy đặt tay lên tấm ảnh cũ.

Ông nói rất khẽ:

“Anh em mình vẫn ở đây.”

Tôi hiểu ông không nói về sự hiện diện bằng thể xác.

Ông nói về ký ức.

Về tình đồng đội.

Về những người đã hy sinh nhưng vẫn sống trong câu chuyện của những người còn lại.

Và tôi nghĩ, đôi khi một người chỉ thật sự mất đi khi không còn ai nhớ đến tên họ.

Bởi vậy, những người lính năm xưa vẫn nhắc tên từng đồng đội đã hy sinh — để mỗi cái tên tiếp tục được gọi lên, tiếp tục được nhớ, và tiếp tục thuộc về lịch sử của một thế hệ đã sống và cống hiến cho đất nước.