Nhắm thẳng quân địch, bắn!

Vùng đất Vĩnh Phúc giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng chính là nơi sinh ra và nuôi dưỡng một trong những tượng đài sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân. Sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo khó tại xã Ngũ Kiên (huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc), tuổi thơ của Nguyễn Viết Xuân sớm phải oằn mình gánh chịu những bất công, cơ cực và thiếu thốn trăm bề dưới ách thống trị nặng nề của chế độ thực dân phong kiến. Khi vừa tròn bảy tuổi ở độ tuổi đáng lẽ phải được cắp sách đến trường, vui đùa bên vòng tay yêu thương của cha mẹ thì cậu bé Xuân đã phải tha phương cầu thực, đi ở đợ, bế em và làm thuê cuốc bẫm cho các gia đình địa chủ giàu có trong vùng.

Quãng thời gian mười năm ròng rã làm tôi đòi, chịu đựng biết bao tủi nhục, đòn roi và sự khinh miệt của tầng lớp thống trị đã hun đúc sâu sắc trong tâm hồn người thiếu niên ấy một sức chịu đựng bền bỉ, sự kiên nhẫn phi thường cùng một lòng thương yêu bao la đối với những người lao động nghèo khổ. Hơn thế nữa, chính nỗi đau mất nước, sự áp bức tột cùng của ngoại xâm đã sớm thắp lên trong lòng người thanh niên trẻ tuổi ngọn lửa căm thù giặc sâu sắc và một khát vọng cháy bỏng về độc lập, tự do cho dân tộc.

Bước ngoặt cuộc đời đến vào năm anh vừa tròn mười tám tuổi. Thoát khỏi vùng tạm chiếm đầy rẫy hiểm nguy và kìm kẹp, anh đã kiên quyết vượt tuyến để tìm đường ra vùng giải phóng, viết đơn tình nguyện xin gia nhập hàng ngũ quân đội. Tháng 11 năm 1952, Nguyễn Viết Xuân chính thức trở thành người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam, được biên chế về một trung đoàn pháo cao xạ. Từ đây, cuộc đời anh bước sang một chương mới một chương của sự dấn thân, cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và nhân dân.

Trải qua những năm tháng chiến đấu gian khổ dọc theo chiều dài lịch sử kháng chiến, từ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Nguyễn Viết Xuân luôn giữ vững phẩm chất cao đẹp của anh bộ cụ Hồ. Ban đầu, anh là một chiến sĩ trinh sát tỉ mỉ, kiên nhẫn, không quản ngại hiểm nguy để bám sát trận địa, nắm chắc tình hình địch. Từng bước đi lên từ thực tiễn chiến đấu, anh lần lượt đảm nhận các chức vụ quan trọng như Tiểu đội trưởng trinh sát, Trung đội trưởng pháo cao xạ, rồi Chính trị viên phó và Chính trị viên đại đội.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954, anh cùng đồng đội trong đơn vị pháo cao xạ đã kiên cường chiến đấu, lập nên nhiều chiến công xuất sắc, bắn rơi nhiều máy bay giặc Pháp, góp phần đắc lực vào thắng lợi chung làm lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu. Không chỉ là một người chỉ huy quân sự quyết đoán, mưu lược trên trận địa, Nguyễn Viết Xuân còn là một chính trị viên tận tụy, luôn hết lòng thương yêu cán bộ, chiến sĩ cấp dưới. Anh luôn quan tâm đến đời sống vật chất, tâm tư tình cảm của từng đồng đội trong đơn vị, coi anh em chiến sĩ như ruột thịt trong nhà.

Chính sự chân thành, mộc mạc, lối sống gương mẫu "miệng nói tay làm" và bản lĩnh chính trị vững vàng đã giúp anh giành được trọn vẹn sự tin yêu tuyệt đối từ cấp dưới và đồng đội. Ngày 5 tháng 1 năm 1955, nhờ những thành tích xuất sắc cùng phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, anh vinh dự được kết nạp vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam khi mới bước sang tuổi 21. Bất kỳ ở cương vị công tác nào, từ những ngày đầu gian khó đến giai đoạn xây dựng quân đội chính quy, anh cũng luôn xung phong đi đầu, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được cấp trên giao phó.

Bước sang năm 1964, đế quốc Mỹ bắt đầu mở cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân vô cùng ác liệt ra miền Bắc nước ta. Trước tình hình đó, thiếu úy Nguyễn Viết Xuân được giao trọng trách đưa đơn vị đại đội pháo cao xạ của mình tiến vào miền Tây Quảng Bình, trực tiếp làm nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ vững chắc vùng trời huyết mạch của Tổ quốc tại khu vực Cha Lo. Đây là một trọng điểm giao thông vô cùng ác liệt, nơi máy bay địch thường xuyên tập trung đánh phá điên cuồng nhằm cắt đứt tuyến vận viện chiến lược.

Ngày 18 tháng 11 năm 1964, một trận chiến không cân sức nhưng vô cùng oanh liệt đã diễn ra tại đây. Không quân Mỹ huy động nhiều tốp máy bay phản lực hiện đại, trong đó có các oanh tạc cơ F.100, ồ ạt lao vào đánh phá trận địa của đại đội Nguyễn Viết Xuân. Ngay ở đợt công kích đầu tiên, ba chiếc máy bay địch bất ngờ bổ nhào xuống trận địa. Với tinh thần chủ động, cảnh giác cao độ và lòng dũng cảm tuyệt vời, các chiến sĩ Khẩu đội 3 dưới sự chỉ huy trực tiếp đã bình tĩnh đón đánh chiếc đi đầu, khiến nó bốc cháy dữ dội trên không trung.

Bị giáng một đòn đau chí mạng, bọn giặc lái Mỹ điên cuồng đổi hướng, tập trung toàn bộ hỏa lực và phóng hàng loạt tên lửa dữ dội vào khu vực Khẩu đội 3 nhằm tiêu diệt hỏa điểm chủ lực của ta. Khói đạn mịt mù, đất đá rung chuyển. Giữa thời khắc sinh tử ấy, bất chấp hiểm nguy rình rập, thiếu úy Nguyễn Viết Xuân đã lao thẳng ra khỏi công sự, hiên ngang đứng sát bên khẩu đội 3, tác phong đĩnh đạc, oai nghiêm, dõng dạc hô lớn khẩu lệnh:

Tiếng hô vang dội của anh giữa làn mưa bom bão đạn không chỉ là một mệnh lệnh chiến đấu thông thường, mà còn là kết tinh của ý chí sắt đá, khí phách kiên cường và lòng yêu nước nồng nàn của người quân nhân cách mạng. Khẩu lệnh ấy ngay lập tức trở thành nguồn sức mạnh tinh thần vô biên, thôi thúc toàn bộ cán bộ, chiến sĩ trên trận địa đồng loạt siết chặt cò súng, tạo nên một lưới lửa phòng không dày đặc quất thẳng vào mặt quân thù. Thêm một chiếc máy bay phản lực F.100 của giặc bị trúng đạn, đâm đầu xuống núi lửa bốc ngút trời, buộc phần còn lại của tốp máy bay địch phải hốt hoảng tháo chạy về hướng đông.

Trận chiến tạm dừng sau những phút giây đấu trí và đấu lực vô cùng căng thẳng. Không chần chừ, dẫu hiểm nguy vẫn cận kề, chính trị viên Nguyễn Viết Xuân lập tức di chuyển khắp các khẩu đội để kiểm tra tình hình, nắm bắt tổn thất và ân cần động viên, khích lệ tinh thần chiến sĩ. Đúng lúc đó, những tốp máy bay địch bất ngờ quay đầu trở lại, điên cuồng trút hàng loạt bom đạn xuống trận địa nhằm trả thù.

Trong đợt oanh tạc tàn bạo này, một mảnh bom sát thương đã cướp đi phần đùi phải của anh, khiến anh bị thương rất nặng. Thế nhưng, nén lại nỗi đau thấu xương thịt, anh không hề kêu một tiếng, tuyệt đối giữ im lặng để không làm ảnh hưởng đến tâm lý chiến đấu của đồng đội đang chuẩn bị cho đợt phản công tiếp theo. Khi quân y tiếp cận để sơ cứu, anh kiên quyết gạt đi và đưa ra một yêu cầu đầy chấn động lòng người: hãy cắt bỏ phần chân bị dập nát để đỡ vướng víu cho việc tiếp tục chỉ huy, đồng thời dặn dò y tá giấu nhẹm vết thương để anh em yên tâm chiến đấu.

Biết rõ thương tích quá nặng và thời gian sống không còn nhiều, anh đã gọi cán bộ cấp dưới đến để bàn giao công việc tỉ mỉ, phân công người thay thế mình chỉ huy đơn vị, dặn dò chu đáo về việc chăm sóc thương binh cũng như công tác phát triển Đảng trong chi bộ. Hình ảnh người chính trị viên mặt tái xanh vì mất máu nhưng vẫn giữ trọn vẹn sự tỉnh táo, điềm tĩnh đến phút cuối cùng đã để lại niềm xúc động vô hạn cho toàn thể đơn vị. Khi đồng đội vây quanh, khiêng anh về phía tuyến sau để cứu chữa, vết thương quá nặng đã cướp đi sự sống của anh; anh vĩnh viễn ra đi trên tay đồng đội khi tuổi đời mới chỉ vừa tròn 31 tuổi.

Sự hy sinh oanh liệt của Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân vào ngày 18 tháng 11 năm 1964 đã trở thành một cột mốc chói lọi trong lịch sử chiến tranh nhân dân Việt Nam. Khẩu lệnh "Nhằm thẳng quân thù, bắn!" vượt ra khỏi không gian của một trận địa pháo cao xạ tại miền Tây Quảng Bình, lan tỏa mạnh mẽ trên khắp các chiến trường hai miền Nam Bắc, trở thành lời hiệu triệu non sông, phương châm tác chiến và triết lý hành động của toàn bộ lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam.

Để ghi nhận những công lao to lớn và sự hy sinh đặc biệt xuất sắc ấy, ngày 1 tháng 1 năm 1967, Chủ tịch nước và Chính phủ đã truy tặng cho đồng chí Nguyễn Viết Xuân danh hiệu cao quý: anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều huân, huy chương và bằng khen cao quý khác. Hài cốt của anh sau đó đã được đưa về an táng trang trọng tại quê nhà - nghĩa trang xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Cuộc đời anh cũng trở thành nguồn cảm hứng lớn lao cho văn học nghệ thuật, được nhà thơ Xuân Sách khắc họa và được nhạc sĩ Huy Du phổ thành giai điệu hào hùng của bài hát nổi tiếng "Cùng anh tiến quân trên đường dài" (1967).

Ngày nay, để tưởng nhớ và tri ân công ơn to lớn của người anh hùng áo vải, tên tuổi của Nguyễn Viết Xuân đã được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường phố lớn, đại lộ, công viên và các ngôi trường học thân yêu tại khắp các tỉnh thành trên mọi miền Tổ quốc như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Vĩnh Phúc, Quảng Bình,... Những công trình mang tên anh không chỉ là sự tôn vinh xứng đáng từ Đảng, Nhà nước và nhân dân, mà còn đóng vai trò là những "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng, nhắc nhở các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau luôn trân trọng giá trị thiêng liêng của hòa bình, độc lập tự do.

Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng vô cùng vẻ vang của Anh hùng Nguyễn Viết Xuân mãi mãi là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, là minh chứng sinh động cho bản lĩnh, trí tuệ và khí tiết kiên cường của người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Hình ảnh người chính trị viên dũng cảm đứng hiên ngang giữa làn mưa bom bão đạn, cùng tiếng hô sắt son "Nhằm thẳng quân thù, bắn!" sẽ mãi mãi là ngọn đuốc thiêng liêng soi đường, truyền lửa cho thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng, đổi mới và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hôm nay và mai sau.