“Nhằm thẳng quân thù mà bắn” – Nguyễn Viết Xuân

Những năm 1964, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, bầu trời miền Bắc không còn bình yên. Từng tốp máy bay Mỹ gầm rú, xé toạc không gian, trút xuống bom đạn nhằm phá hủy các mục tiêu quân sự, giao thông và khu dân cư. Trong bối cảnh ấy, những đơn vị pháo phòng không của ta ngày đêm bám trụ trận địa, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Ở một trận địa pháo thuộc Quảng Bình – nơi được ví như “tọa độ lửa”, nơi mà mỗi tấc đất đều in dấu bom cày đạn xới – có một người chính trị viên trẻ tuổi luôn xuất hiện giữa làn đạn với dáng đứng hiên ngang: Nguyễn Viết Xuân.

Ông không phải là người có vóc dáng nổi bật. Nhưng mỗi khi bước vào trận địa, ánh mắt ông lại khiến người khác cảm nhận được một sự vững vàng đặc biệt – như thể dù bom đạn có dữ dội đến đâu, niềm tin chiến thắng vẫn không hề lung lay.

Sáng hôm ấy, bầu trời bỗng nhiên rung chuyển. Tiếng còi báo động vang lên dồn dập. Những chấm đen từ xa nhanh chóng lớn dần – máy bay Mỹ đang tiến vào.

“Vào vị trí!”

Mệnh lệnh được truyền đi. Các chiến sĩ pháo thủ nhanh chóng vào trận. Những khẩu pháo hướng lên trời, sẵn sàng nhả đạn.

Rồi tiếng bom nổ vang.

Mặt đất rung lên từng hồi. Khói lửa bao trùm trận địa. Đất đá bắn tung tóe. Không khí đặc quánh mùi thuốc súng.

Trong hoàn cảnh ấy, điều dễ thấy nhất không phải là lòng dũng cảm, mà là nỗi sợ – thứ bản năng rất con người khi đối diện với cái chết. Nhưng điều làm nên sự khác biệt của những người lính chính là họ không để nỗi sợ đó chi phối hành động.

Nguyễn Viết Xuân đứng giữa trận địa. Ông không nấp xuống hầm. Ông không tìm chỗ an toàn cho riêng mình. Ông bước tới từng khẩu pháo, động viên từng chiến sĩ.

Một quả bom nổ gần đó. Sức ép khiến nhiều người choáng váng. Nhưng ông vẫn đứng vững.

Máy bay địch tiếp tục lao xuống.

Trong khoảnh khắc căng thẳng nhất, khi có chiến sĩ chần chừ vì làn đạn quá dày, giọng ông vang lên, dứt khoát, mạnh mẽ:

“Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”

Câu nói ấy không dài. Nhưng nó như một mệnh lệnh xuyên qua tiếng bom đạn, đánh thức tinh thần chiến đấu của cả đơn vị.

Những bàn tay siết chặt cò súng.

Những nòng pháo rung lên.

Đạn phòng không vút lên bầu trời, tạo thành những vệt lửa sáng rực.

Máy bay địch bắt đầu bị trúng đạn. Một chiếc bốc cháy, lao xuống phía xa. Tiếng hò reo vang lên giữa khói lửa.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc.

Địch điên cuồng ném bom trả đũa. Một loạt bom rơi trúng gần trận địa.

Nguyễn Viết Xuân bị thương nặng.

Máu thấm đỏ áo.

Nhưng ông không rời vị trí.

Ông vẫn đứng đó, ánh mắt dõi theo bầu trời, nơi những khẩu pháo vẫn đang nhả đạn.

Ông vẫn tiếp tục hô to, tiếp tục động viên đồng đội.

Có lẽ trong giây phút ấy, ông hiểu rõ hơn ai hết rằng: sự sống của một con người là hữu hạn, nhưng tinh thần chiến đấu, nếu được truyền đi đúng lúc, có thể trở thành sức mạnh cho cả một tập thể.

Người ta thường nói, trong chiến tranh, một mệnh lệnh đúng lúc có thể quyết định cục diện trận đánh. Nhưng có lẽ, điều lớn hơn một mệnh lệnh, chính là niềm tin mà người chỉ huy truyền cho đồng đội.

Nguyễn Viết Xuân không chỉ ra lệnh. Ông đã “đứng cùng” với chiến sĩ của mình – giữa làn bom, giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.

Khi ông ngã xuống, trận địa vẫn giữ vững.

Những khẩu pháo vẫn tiếp tục bắn.

Những chiến sĩ vẫn chiến đấu với tinh thần được tiếp thêm từ chính câu nói của ông.

Sau này, câu nói “Nhằm thẳng quân thù mà bắn” không chỉ còn là một khẩu lệnh trong một trận đánh cụ thể. Nó trở thành biểu tượng của ý chí kiên cường, của tinh thần không lùi bước trước kẻ thù.

Mỗi khi nhắc lại câu chuyện này, người ta không chỉ nhớ đến một người anh hùng đã hy sinh, mà còn nhớ đến một khoảnh khắc mà lời nói đã trở thành sức mạnh – sức mạnh giúp con người vượt qua nỗi sợ, vượt qua giới hạn của bản thân.

Có những điều không thể đo đếm bằng con số. Không ai có thể tính được chính xác câu nói ấy đã góp phần bao nhiêu vào chiến thắng. Nhưng ai cũng hiểu rằng, nếu thiếu đi khoảnh khắc ấy, nếu thiếu đi con người ấy, trận địa hôm đó có thể đã khác.

Và có lẽ, điều khiến câu chuyện về Nguyễn Viết Xuân vẫn còn sống mãi đến hôm nay không chỉ là vì sự hy sinh, mà bởi vì ông đã cho thấy một điều rất giản dị: trong những thời khắc khó khăn nhất, con người vẫn có thể lựa chọn đứng vững, lựa chọn tiến lên, lựa chọn đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên tất cả.

Giữa cuộc sống hôm nay, khi bom đạn đã lùi xa, khi hòa bình đã trở thành điều quen thuộc, đôi khi chúng ta dễ quên đi rằng để có được sự bình yên ấy, đã có biết bao con người phải đánh đổi bằng cả cuộc đời mình.

Những câu chuyện như của Nguyễn Viết Xuân vì thế không chỉ để kể lại, mà để nhắc nhớ. Nhắc rằng lòng dũng cảm không phải là không biết sợ, mà là biết sợ nhưng vẫn bước tới. Nhắc rằng sức mạnh của một con người đôi khi không nằm ở thể lực, mà ở ý chí và niềm tin.

Và nhắc rằng, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, nếu mỗi người đều có thể “nhằm thẳng mục tiêu đúng đắn mà hành động”, thì đó cũng chính là cách để tiếp nối tinh thần của những người đã đi trước.