Nhân cách người cầm bút: Sự khiêm nhường và bản lĩnh
Điều khiến người ta yêu mến và kính trọng Nguyễn Khoa Điềm không chỉ ở thơ ca, mà còn ở nhân cách. Dù từng ở cương vị rất cao, ông vẫn giữ một phong thái nhu mì, khiêm nhường, cởi mở.
Khi bài thơ Đất Nước được đưa vào đề thi tốt nghiệp THPT, ông không bình luận nhiều, mà chỉ nói: “Hãy để người trẻ tự cảm nhận, tự suy nghĩ về Đất Nước. Tôi nghĩ cần tôn trọng những cảm nhận đó”. Ông tin vào sự độc lập trong tư duy và tình yêu tự nhiên của thế hệ trẻ dành cho quê hương.
Với các nhà văn trẻ, ông khuyến khích sự dấn thân, sáng tạo, nhưng cũng nhắc nhở về trách nhiệm xã hội. Ông cho rằng bản chất của nghệ thuật nằm ở nội lực của chính người nghệ sĩ: “Nếu anh không đủ nội lực để sáng tạo... thì có một trăm sự giúp đỡ bên ngoài cũng vô ích thôi”. Đồng thời, ông mong muốn có một “khát vọng mới” trong giới trẻ, một khát vọng xây dựng đất nước trong bối cảnh mới đầy thách thức và cạnh tranh.
