NHÂN CHỨNG CÁT BAY – NGƯỜI SỐNG SÓT GIỮA NỖI ĐAU LÀNG QUÊ

Đồi Cát Bay ở Tuy Phong từng là nơi xảy ra một vụ thảm sát đau thương trong kháng chiến chống Pháp. Nhiều năm sau, khi trở lại vùng đất ấy, người ta vẫn nghe những câu chuyện nghẹn lòng từ các nhân chứng sống. Trong số đó có ông Dương Minh Thời, thường gọi là Sáu Thời. Báo Thanh Niên ghi nhận ông là một trong những nhân chứng sống hiếm hoi của vụ thảm sát đẫm máu ở đồi Cát Bay năm 1951.

Khi sự việc xảy ra, ông còn rất trẻ. Tuổi thiếu niên đáng lẽ được sống bên gia đình, bên làng xóm, nhưng chiến tranh đã cướp đi tất cả. Trong ký ức của ông, ngày ấy không phải là một ngày bình thường. Đó là ngày tiếng súng, tiếng la hét, tiếng khóc xé nát không gian làng quê.

Những người dân vô tội bị sát hại. Nhiều gia đình mất cùng lúc nhiều người thân. Có người không kịp chạy. Có người bị lùa đi. Có người ngã xuống ngay trên mảnh đất mình sinh ra. Đồi cát vốn quen thuộc bỗng trở thành nơi ghi dấu một nỗi đau không thể xóa nhòa.

Ông Sáu Thời sống sót, nhưng sự sống ấy đi kèm một gánh nặng ký ức. Mỗi lần kể lại, ông không chỉ kể về một sự kiện lịch sử, mà như đang gọi tên từng người đã mất. Trong giọng kể của nhân chứng, người nghe cảm nhận được nỗi đau của một cá nhân, một gia đình và cả một làng quê.

Điều đáng nói là những nhân chứng như ông kể lại câu chuyện không phải để nuôi hận thù, mà để thế hệ sau hiểu giá trị của hòa bình. Nếu không có những lời kể ấy, lịch sử dễ trở thành những dòng chữ khô khan. Nhưng khi lịch sử đi qua giọng nói của người sống sót, nó trở nên gần gũi, đau xót và có sức lay động hơn rất nhiều.

Hôm nay, khi nhắc đến Cát Bay, người ta không chỉ nhớ một địa danh. Người ta nhớ đến những phận người bị chiến tranh vùi dập, nhớ đến nỗi đau dân thường trong bom đạn, nhớ rằng độc lập và bình yên được đánh đổi bằng mất mát không gì bù đắp được.