Nhân chứng lịch sử cô Phan Thị Phương

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Kí sự ghé thăm chứng nhân lịch sử – cô Phan Thị Phương

Có những bài học lịch sử được viết trong sách giáo khoa. Có những câu chuyện được lưu lại qua những trang sách, những bức ảnh đã ngả màu theo năm tháng. Nhưng cũng có những bài học chỉ thật sự chạm đến trái tim khi chúng ta được gặp một người đã từng sống trong chính những năm tháng lịch sử ấy.

Với chúng em, buổi gặp gỡ cô Phan Thị Phương – một cựu giao liên, người có công với cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ là một trải nghiệm như thế. Đó không chỉ là một chuyến thăm hỏi, tri ân mà còn là một hành trình để chúng em được lắng nghe lịch sử bằng chính giọng kể của một nhân chứng sống. Qua những câu chuyện của cô, chúng em hiểu hơn về giá trị của hòa bình, độc lập và càng thêm biết ơn những thế hệ cha ông đã hy sinh tuổi trẻ của mình cho đất nước.

Bước qua con ngõ nhỏ, con đường đá sỏi ngày nào nay đã được trải nhựa phẳng phiu, chúng em đến trước một ngôi nhà nhỏ, giản dị và thân thương. Trước hiên nhà, giàn hoa mướp đang nở những bông hoa vàng rực, tán lá xanh mát như tô điểm thêm cho không gian bình yên.

Ngôi nhà ấy được xây tặng cô Phan Thị Phương như một lời tri ân dành cho người đã có những đóng góp trong thời kỳ kháng chiến. Giữa cuộc sống bình dị hôm nay, thật khó hình dung rằng nơi đây đang sống một con người từng trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Qua cánh cửa đã nhuốm màu thời gian, chúng em nhìn thấy một người bà với dáng lưng hơi còng, mái tóc đã thưa, đang cặm cụi sắp xếp từng chiếc ghế, lau bàn, pha trà và chuẩn bị đón những vị khách trẻ tuổi.

Có lẽ, với cô, chúng em không chỉ là những vị khách. Chúng em giống như những đứa cháu, những “mầm xanh” của cuộc sống mà một thời cô đã góp phần bảo vệ bằng chính tuổi trẻ của mình.

Sau khi phụ cô chuẩn bị mọi thứ, chúng em ngồi quây quần bên cô, hỏi thăm sức khỏe và lặng lẽ lắng nghe. Rồi câu chuyện về một thời hoa lửa bắt đầu…

Tuổi mười ba và những tháng ngày không thể nào quên

Cô Phương kể rằng gia đình cô có bốn người con, cô là người con thứ ba. Cha cô tham gia cách mạng và hy sinh năm 1967. Mẹ cô lâm bệnh nặng rồi qua đời năm 1972. Tuổi thơ của cô vì thế sớm phải đối mặt với mất mát và chia ly.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, quê hương vốn yên bình bỗng chìm trong khói lửa. Tiếng chim hót của những ngày bình yên bị thay thế bởi tiếng bom đạn; mùi cỏ cây quen thuộc nhường chỗ cho mùi khói và những mất mát đau thương.

Khi ấy, cô Phương mới 13 tuổi.

Ở tuổi của chúng em hôm nay, một cô bé mười ba tuổi có lẽ chỉ nghĩ đến chuyện học tập, vui chơi, đến gia đình và những người bạn thân. Nhưng cô Phương của ngày ấy đã sớm bước vào cuộc chiến đấu của dân tộc.

Cô được giao nhiệm vụ làm giao liên cho chiến khu Đ: giữ liên lạc giữa các đơn vị, theo dõi hoạt động của quân địch và báo cáo tình hình cho lực lượng cách mạng. Công việc tưởng như dành cho những người trưởng thành ấy lại được đặt lên đôi vai của một cô bé mới mười ba tuổi.

Mỗi sáng sớm, khi trời còn chưa sáng rõ, cô phải gánh hai thúng phân bò đi qua hàng rào do quân địch kiểm soát. Bên dưới lớp phân tưởng như bình thường ấy là những thứ cần thiết mà cô bí mật vận chuyển cho lực lượng cách mạng.

Khi bị hỏi tại sao ngày nào cũng gánh phân đi phơi, cô bé Phương bình tĩnh trả lời rằng mình đem phân ra ngoài để phơi cho khô, làm phân bón cho cây. Sau khi vượt qua hàng rào, cô lại tranh thủ múc nước trộn vào phân để kéo dài thời gian, qua đó hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Nghe cô kể, chúng em vừa khâm phục vừa xúc động. Có người hỏi:

“Cô có sợ không?”

Cô trả lời rất thật:

“Có chứ, sợ lắm!”

Đằng sau câu trả lời ấy là cả một cô bé từng run sợ trước hiểm nguy, từng nghĩ đến cái chết. Nhưng rồi tình thương dành cho đồng đội, nỗi nhớ cha mẹ và gia đình, cùng lòng yêu quê hương đã giúp cô vượt qua nỗi sợ hãi.

Chúng em chợt nhận ra rằng lòng dũng cảm không có nghĩa là không biết sợ. Dũng cảm là dù sợ hãi, con người vẫn lựa chọn làm điều mình tin là đúng.

“Khoai môn ngứa” – một câu chuyện nhỏ mà lay động lòng người

Trong câu chuyện của cô, có một kỷ niệm khiến chúng em nhớ mãi – câu chuyện về những củ khoai môn ngứa.

Những năm tháng chiến tranh là những năm tháng thiếu thốn đến cùng cực. Giữa mưa bom, bão đạn, cái đói luôn bám lấy cuộc sống của những người lính và người dân. Cô phải trồng, chăm sóc những loại cây lương thực để có thêm thức ăn cho mọi người.

Có những đêm, vì vội vàng hành quân, các anh bộ đội ăn cả khoai môn chưa chín. Khoai môn chưa chín gây ngứa rát, khó chịu, nhưng trong hoàn cảnh ấy, nỗi đau thể xác dường như chẳng đáng kể so với quyết tâm chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Nhiều năm sau ngày đất nước giải phóng, cô gặp lại những người lính năm xưa. Giờ đây, họ đều đã lớn tuổi. Các anh, các bác nhận ra cô bé ngày nào và xúc động nhắc lại:

“Cái con bé này ngày xưa toàn cho anh em tôi ăn khoai môn ngứa…”

Cô vừa kể vừa cười. Nụ cười ấy thật lạ – vừa ấm áp, vừa trong trẻo, nhưng đôi mắt vẫn long lanh nước mắt.

Trong mắt những người lính năm xưa, cô Phương vẫn là cô bé nhỏ ngày nào. Một cô bé tuy nhỏ tuổi nhưng kiên cường, thông minh và bất khuất.

Niềm tin đã nâng đỡ một con người

Điều khiến chúng em xúc động nhất không chỉ là những gian khổ mà cô đã trải qua, mà còn là niềm tin mãnh liệt đã giúp cô vượt qua tất cả.

Cô kể rằng ngày ấy, dù chưa từng được gặp Bác Hồ, trong lòng cô luôn thương và nhớ Bác. Cô tin vào Bác, tin vào cách mạng, tin vào những người đang chiến đấu và tin rằng cha mẹ, ông bà ở nơi xa cũng luôn dõi theo, phù hộ cho mình.

Trong căn nhà nhỏ của cô, những di ảnh người thân đã cũ theo thời gian được đặt trang trọng. Bên cạnh đó là hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những nén hương, những đóa hoa vẫn được chăm chút như một cách gìn giữ ký ức và lòng biết ơn.

Nhìn những di ảnh ấy, chúng em cảm nhận được rằng lịch sử đôi khi không ở đâu xa. Lịch sử hiện diện trong chính những căn nhà nhỏ, trong những tấm ảnh đã phai màu, trong đôi mắt của những người đã đi qua chiến tranh.

Cô Phương, từ một cô bé mới mười ba tuổi, đã trưởng thành trong những năm tháng khắc nghiệt nhất của đất nước. Tuổi trẻ của cô không có những tháng ngày bình yên như chúng em hôm nay, nhưng chính tuổi trẻ ấy đã góp phần làm nên một ngày mai hòa bình.

Lời dặn dành cho những “mầm xanh” hôm nay

Câu chuyện của cô không dừng lại ở quá khứ.

Điều cô nhắc đi nhắc lại với chúng em là: hãy yêu thương gia đình, biết quý trọng cuộc sống, chăm chỉ học tập và sống tốt.

Cô bảo rằng cuộc đời mình đã trải qua quá nhiều đau khổ. Tuổi thơ không được học hành đầy đủ, gia đình chịu nhiều mất mát, những ký ức chiến tranh vẫn còn đọng lại trong tâm trí. Vì thế, cô mong thế hệ trẻ hôm nay có được một cuộc sống tốt đẹp hơn, được học tập, được yêu thương và được sống trong hòa bình.

Những lời ấy nghe thật giản dị nhưng khiến chúng em suy nghĩ rất nhiều.

Hằng ngày, chúng em có trường lớp để đến, có thầy cô tận tình dạy bảo, có cha mẹ yêu thương, có bạn bè bên cạnh. Chúng em được học tập trong một đất nước hòa bình. Có thể đôi khi chúng em vẫn than phiền vì bài tập nhiều, vì một điểm số chưa tốt hay vì những chuyện rất nhỏ trong cuộc sống.

Nhưng sau buổi gặp cô Phương, chúng em hiểu rằng những điều bình thường ấy thực ra là những điều vô cùng quý giá.

Bởi để chúng em có được ngày hôm nay, đã có biết bao người dành cả tuổi trẻ của mình để bảo vệ đất nước.