Nhân chứng sống của Tàu không số (1)

Trở thành chiến sĩ của đoàn tàu không số, 7 chuyến vượt biển chở hàng thành công, nhiều lần đối mặt với cái chết và đều may mắn thoát khỏi nanh vuốt kẻ thù nhờ sự quyết đoán, mưu trí của chỉ huy tàu và tập thể tàu 154 anh hùng, nhờ sự chỉ đạo sát sao của cấp trên… Câu chuyện của cựu chiến binh Phạm Xuân Hương, cựu máy trưởng của con tàu 154 vẫn tươi rói như mới xảy ra ngày hôm qua.

Trở thành chiến sĩ tàu không số

Chiến tranh đã tạo ra những xoay chuyển thật bất ngờ. Khi rời quê, một xã nghèo của vùng đất Đô Lương, Nghệ An, nhập học Trường trung cấp Hàng hải (nay là Đại học Hàng hải, Hải Phòng) năm 1961, Phạm Xuân Hương không thể nghĩ có ngày mình được trở thành lính của đoàn tàu không số. Học hết năm thứ 2 của nhà trường, theo yêu cầu của Thành đội Hải Phòng cần một số người có trình độ kỹ thuật nhập ngũ, Phạm Xuân Hương cùng nhiều sinh viên khi ấy đã viết đơn tình nguyện lên đường. Vậy là, ông trở thành chiến sĩ ngay tại thành phố cảng và gia đình ông sau đó chỉ biết được tin ông đi bộ đội qua một giấy báo tin của đơn vị. Tháng 3 năm 1964, khi ông đang cùng 500 chiến sĩ miệt mài đổ mồ hôi trên thao trường với các khoa mục huấn luyện cơ bản của chiến sĩ mới bộ binh tại khu vực Xuân Mai (Hà Nội) chuẩn bị hành quân ra chiến trường để thành lập một công binh xưởng, sửa chữa vũ khí theo quyết định trước đó của cấp trên thì được lệnh ở lại nhận nhiệm vụ mới cùng một số đồng chí. Từ đấy, con đường binh nghiệp của ông lại rẽ sang một ngả khác…

Mãi sau này, khi đã vượt qua những cuộc “thử sóng” ác liệt ngoài khơi Vịnh Bắc Bộ mà có người “yếu sóng” đã nôn ra mật xanh mật vàng, ông mới mang máng biết mình sẽ nhận một nhiệm vụ đặc biệt, liên quan đến chuyên môn đã được học tại trường Hàng hải. Nhớ lại giai đoạn thử sóng để làm lính biển ngày ấy, ông cười: Đơn giản lắm, lính mới được cho lên tàu khi biển động, ra đến giữa biển, tàu neo lại, việc ai nấy làm bình thường. Đi biển mới biết, tìm được người trong hoàn cảnh ấy mà không bị say sóng, khó lắm. Với chúng tôi, rất rõ ràng, ai say sóng nhưng vẫn ăn được cơm, người ấy trúng. Ai say sóng đến độ không ăn được gì, người ấy được chỉ huy cho lên bờ chuyển làm việc khác…

Tháng 7 năm 1964, Phạm Xuân Hương và cánh lính trẻ được điều về tiểu đoàn huấn luyện K35 Đồ Sơn và tùy theo chuyên môn đã được học tại trường Hàng hải, mỗi người được tiếp tục huấn luyện chuyên sâu chuyên ngành của mình. Ông được phân công huấn luyện về máy tàu. Khóa huấn luyện kết thúc cũng là lúc Đoàn 125 nhận những con tàu mới từ nước bạn. Ông được biên chế về tàu 154-số tàu mà mỗi cán bộ, thủy thủ tàu đều biết tuy tàu trong các chuyến vận chuyển vũ khí bí mật không được gắn số. Tàu mới lại được lắp loại máy của Đức 225 mã lực chạy rất êm. Cũng chính yếu tố máy khỏe, chạy êm đã giúp con tàu ở nhiều tình huống phức tạp thoát được nanh vuốt của kẻ thù trong đường tơ kẽ tóc sau này....

Ông dõi mắt về phía xa như hồi tưởng lại cái nghề đã gắn cả cuộc đời ông với những con tàu, trước là ở đoàn tàu không số 125 và sau này là những con tàu hiện đại chở hàng hóa vượt đại dương. Giai đoạn làm quen với con tàu cũng mau chóng trôi đi, cán bộ, thủy thủ tàu 154 đã sẵn sàng cho nhiệm vụ. Và ngày ấy đã đến.

Chuyến vượt biển đầu tiên

Tháng 10-1964, tàu 154 ăn hàng tại K15 (Hải Phòng) và điểm đến của nó là bến Vàm Lũng (Cà Mau). Con tàu trọng tải 70 tấn, được cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ bốc xếp hàng hóa không quản ngày đêm chất vào khoang tàu, phía trên ngụy trang bằng lưới đánh cá. Trong chuyến đi ấy, ngoài 18 cán bộ, thủy thủ của tàu, có 3 cán bộ cao cấp đi cùng. Sau nay ông mới biết, một trong những vị cán bộ cao cấp, ông đã từng gặp, bắt tay trên chuyến tàu ấy chính là nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh. Ông nhớ rất rõ, khi xiết chặt tay từng thủy thủ nói lời cảm ơn sau khi vào đến nơi, đồng chí Lê Đức Anh tỏ ra rất vui, nói: Thật tuyệt vời, chỉ có 7 ngày đã vào đến miền Nam... Chắc khi đó, ý đồng chí Lê Đức Anh muốn so sánh với chuyến hành quân bộ trước đó mấy tháng trời khi vượt Trường Sơn ra miền Bắc…

Có thể nói gì về chuyến vượt biển chở vũ khí đầu tiên trong đời khi trở thành lính Đoàn tàu không số? Ông cười bảo, chuyến đầu tiên, trong giai đoạn yên ả nhất của tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển cũng có nhiều điều đáng nhớ.

Lính máy tàu, bộ phận được đánh giá là gian khổ nhất trên một con tàu. Ngoài việc “được” say sóng như các thủy thủ khác, trong ca làm việc của mình, bộ phận thợ máy còn luôn “được” căng tai nghe tiếng rú rít của máy tàu cùng những hiệu lệnh của thuyền trưởng từ ca bin chỉ huy truyền xuống, cũng như hít thở mùi dầu mỡ và tắm trong mồ hôi của mình. Ngồi “âm” dưới mặt nước hàng mét lúc đến ca làm viêc, chuyến hải trình đầu tiên của ông trên con tàu 154 diễn ra một cách âm thầm. Thế nhưng, dù đã rèn luyện nhiều qua các đợt “thử sóng” và được đánh giá chịu sóng tốt nhưng ông và các đồng đội cũng không thoát được say sóng. Thực ra, với những con tàu trọng tải trăm tấn như biên chế của Đoàn tàu không số thời ấy, sóng cấp độ nhỏ nhưng khi ra biển cũng đủ để tạo ra những trận say sóng đến mềm người. Trong khi đó, để đảm bảo bí mật, bất ngờ nhằm hạn chế sự phát hiện của đối phương, những chuyến tàu chở vũ khí vào Nam thường nhổ neo rời bến khi có gió mùa Đông Bắc, biển động. Vượt lên trên những khó khăn, sóng gió, đúng 7 ngày sau, con tàu đã có mặt ở bến Vàm Lũng, khẩn trương cất bốc vũ khí và ngược ra Bắc theo đúng kế hoạch đã đề ra. Xin được nói thêm, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tàu không số được chia thành nhiều nấc, mỗi nấc là một phương án tác chiến. Nếu như, giao hàng xong, về an toàn là hoàn thành 100%; mang hàng vào, giao hàng an toàn nhưng không ra được là hoàn thành 50%. Và còn một nấc nữa, vào nhưng không cập bến, phải thả hàng ngoài bãi cũng là đạt yêu cầu. Theo cách tính đó, chuyến đầu tiên của ông trên con tàu 154 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Trong năm 1964 và đầu năm 1965, ông cùng tàu 154 còn tiếp tục thực hiện 2 chuyến vận chuyển vũ khí nữa phục vụ chiến trường miền Nam. Ông ví von, "giai đoạn ấy có thể nói là thời điểm vàng son của Đoàn tàu không số trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển, đi và về đúng thời gian, an toàn, chúng tôi chở hàng đều đặn như đi chợ…".