Nhân chứng trực tiếp tham gia lịch sử

Mấy hôm trước là sinh nhật thằng An – đứa bạn thân nhất của tôi. Cả đám tụ tập ở nhà nó ăn uống xôm xả, thổi nến xong xuôi thì tầm chiều tối, khách khứa bạn bè về bớt. Lúc tôi với thằng An đang ngồi ở dốc sân gom mấy cái ly nhựa dọn dẹp, thì ông nội thằng An bước từ trong nhà ra.

Hôm sinh nhật An, không khí đang nhộn nhịp thì tự nhiên ông An kéo tôi và An ra ngồi ở bộ bàn ghế trúc ngoài hiên để kể chuyện ngày xưa.

Bình thường ông hiền khô, ít nói lắm, toàn ngồi uống trà một mình chứ hiếm khi nào nhắc chuyện chiến trường hay huy chương này nọ. Nhưng hôm đó, thấy hai đứa tôi lớn tướng rồi, ông nhìn một hồi rồi khẽ thở dài, tay vô tình đưa lên xoa xoa sau thắt lưng – cái thói quen mỗi khi trời sắp dở chứng đổi mùa.

Rồi ông từ từ móc trong túi áo ra một cái hộp thiếc nhỏ hoen gỉ, mở nắp ra. Bên trong không phải nhẫn vàng hay kỷ vật bóng lộn, mà là một mảnh kim loại nhỏ, xù xì, méo xẹo to cỡ đầu ngón tay út. Ông đặt nó vào lòng bàn tay tôi rồi bảo:

“Mảnh sắt này nó nằm trong lưng ông hơn mười năm đấy hai đứa ạ.”

Lúc đó tôi với thằng An giật mình nhìn nhau, không nghĩ miếng sắt vụn này lại có lai lịch như vậy. Ánh mắt ông lúc đó chùng xuống, mờ xăm như đang nhìn về một khoảng không xa lắm. Ông bắt đầu kể về mùa mưa năm 1972 ở chiến trường Quảng Trị.

Ông bảo đơn vị ông hồi đó giữ một điểm cao ven sông. Mưa rừng trút xuống dai dẳng, bùn đất quánh lại dưới chân, pháo nổ thì gần như không lúc nào dứt. Nhưng cái đáng sợ nhất ở chiến trường không phải là lúc bom đạn rơi rầm rầm, mà là cái sự im lặng ghê rợn giữa hai đợt pháo kích. Trong cái khoảng im lặng đó, chỉ còn nghe thấy tiếng thở dốc của đồng đội với tiếng mưa rơi rên rỉ trên mái bạt dã chiến.

Đúng giữa trưa hôm ấy, một quả pháo rơi ngay sát mép hầm của ông. Sức ép nó hất văng ông vào góc đất, mắt mũi tối sầm lại. Lúc tỉnh dậy giữa khói bụi khét lẹt, ông thấy lưng mình đau nhói như có ai dí nguyên thanh sắt nướng đỏ vào. Nhưng xung quanh tiếng gào thét kêu cứu của đồng đội gấp gáp quá, ông quên cả đau, lồm ngồi dậy gạt lớp đất đá trên người để tiếp tục đi băng bó rồi kéo mấy anh em còn sống ra khỏi mớ đổ nát.

Mảnh đạn đó găm sâu ngay gần đốt sống. Thời đó quân y dã chiến thiếu thốn đủ thứ, bác sĩ chỉ xử lý vết thương ngoài da cho ông thôi chứ đâu mổ gắp ra được. Thế là mảnh sắt ấy nằm trong người ông qua hết chiến dịch, theo ông về lại đời thường sau ngày hòa bình. Phải đến tận những năm 80, khi vết thương liên tục hành hạ, đau đến mức không chịu nổi nữa ông mới vào bệnh viện để bác sĩ mổ lấy ra.

Ông cầm lại mảnh đạn từ tay tôi, xoay xoay nó trong lòng bàn tay gầy guộc đầy vết chim đồi mồi, rồi nhìn hai đứa khẽ bảo:

“Bác sĩ gắp nó ra rồi nhưng ông vẫn giữ. Không phải để nhớ mình từng bị thương đâu, mà là để nhớ mấy anh em đồng đội nằm lại ở điểm cao năm đó. Mảnh đạn này còn ra khỏi người ông được, chứ nhiều người thì vĩnh viễn ở lại với đất rừng rồi...”

Đêm hôm đó tan tiệc sinh nhật đi bộ về nhà, trong đầu tôi cứ nghĩ hoài về câu chuyện của ông An. Cả cái tuổi trẻ gian khổ và hy sinh của ông, rốt cuộc thu lại gọn lỏn trong một mảnh đạn hoen gỉ và nỗi nhớ đồng đội âm ỉ suốt một đời.