Nhân dân Bình Định vùng lên giành quyền làm chủ

Cuối năm 1963, phong trào cách mạng ở Bình Định bước vào một cao trào mới. Sau thời gian bị địch càn quét, gom dân, lập ấp chiến lược và kìm kẹp ác liệt, Nhân dân trong tỉnh đã đồng loạt vùng lên, phối hợp với lực lượng cách mạng diệt ác, phá kẹp, giành lại quyền làm chủ ở nhiều thôn xã. Theo tư liệu lịch sử, Nhân dân đã ồ ạt bung ra diệt ác, phá kẹp ở 101 thôn, với hơn 121.000 dân. Khí thế nổi dậy lan rộng từ miền núi, vùng giáp ranh đến đồng bằng, tạo nên một làn sóng đấu tranh mạnh mẽ chống lại bộ máy kìm kẹp của Mỹ - ngụy. Phong trào đã giải phóng nhiều mảng địa bàn quan trọng như tây sông An Lão, thung lũng Kim Sơn, Hoài Ân, nam Hoài Nhơn, tây Phù Cát và đông bắc Bình Khê. Đây là những vùng có ý nghĩa chiến lược, góp phần mở rộng địa bàn đứng chân, củng cố cơ sở cách mạng và tạo thế tiến công mới cho quân dân Bình Định. Trong đợt nổi dậy này, toàn tỉnh đã giải phóng hoàn toàn 73 thôn với 75.571 dân, đạt mức cao nhất trong Liên Khu V lúc bấy giờ. Kết quả ấy không chỉ thể hiện sự trưởng thành của phong trào cách mạng Bình Định, mà còn khẳng định sức mạnh to lớn của quần chúng Nhân dân khi được tổ chức, phát động và tin tưởng vào thắng lợi. Đặc biệt, tại khu Đông, quần chúng đã tự động nổi dậy diệt ác, rầm rộ biểu tình đòi phá ấp chiến lược ở các địa phương như Cát Khánh, Cát Chánh, Phước Hòa, Phước Sơn, Phước Thuận. Những cuộc nổi dậy ấy cho thấy lòng dân đã vượt qua nỗi sợ hãi, trực tiếp đứng lên chống lại ách kìm kẹp, đòi quyền sống, quyền làm chủ ngay trên quê hương mình. Đến cuối năm 1963, toàn tỉnh Bình Định có 283 thôn giải phóng và làm chủ ở đồng bằng, với 182.928 dân. Trong đó có 4 xã được giải phóng hoàn toàn gồm Hoài Sơn, Ân Nghĩa, An Hữu, Cát Sơn; cùng 9 xã giải phóng từ một nửa đến hai phần ba số thôn như An Hảo, An Tường, Phụng Thanh, Hoài Châu, Hoài Mỹ, Hoài Đức, Mỹ Lộc, Mỹ Phong, Bình Giang. Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, cao trào cuối năm 1963 là một dấu mốc rực rỡ trong lịch sử đấu tranh cách mạng Bình Định. Từ những thôn xóm bị kìm kẹp, Nhân dân đã vùng lên phá bỏ xiềng xích ấp chiến lược, giành lại quyền làm chủ và mở rộng vùng giải phóng. Đó là minh chứng sinh động cho sức mạnh lòng dân, tinh thần đoàn kết và ý chí kiên cường của quân dân Bình Định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.