Nhân dân Bình Định xuống đường đấu tranh, làm rung chuyển bộ máy Mỹ - ngụy

Đầu năm 1965, cùng với những thắng lợi trên mặt trận quân sự, phong trào đấu tranh chính trị của Nhân dân Bình Định tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Từ thị xã Quy Nhơn đến các huyện đồng bằng, từ Bồng Sơn, Tam Quan đến Tuy Phước, Phù Cát, hàng vạn lượt quần chúng đã xuống đường đấu tranh, làm rung chuyển bộ máy cai trị của Mỹ - ngụy.

Theo tư liệu lịch sử, toàn tỉnh có 130 cuộc đấu tranh chính trị, với hơn 115.000 lượt người tham gia. Trong đó có 2 cuộc biểu tình nhập thị và 29 cuộc biểu tình vào 7 quận lỵ đồng bằng. Nổi bật là hai đợt đấu tranh lớn từ ngày 25 - 29/1/1965 và từ ngày 6 - 11/2/1965.

Ngày 15/1/1965, trong khi hơn 3.500 dân thị xã Quy Nhơn và vùng phụ cận xuống đường chống Khánh - Hương, thì hơn 50.000 lượt đồng bào 7 huyện đồng bằng cũng đấu tranh dưới hình thức “chợ nổi”. Đây là hình thức đấu tranh rất sáng tạo, vừa loan tin chiến thắng của ta, vừa vận động binh lính địch, vừa đòi tự do đi lại để Nhân dân đón Xuân Ất Tỵ.

Phong trào đấu tranh diễn ra sôi nổi ở nhiều nơi. Ngày 6/2/1965, hơn 6.000 đồng bào từ các xã kéo về Bồng Sơn và Tam Quan, vây chặt các cơ quan ngụy quyền. Những đoàn người đấu tranh thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng căm thù trước tội ác của địch và ý chí đòi quyền sống, quyền tự do đi lại, làm ăn.

Đặc biệt, sáng 11/2/1965, phối hợp với đòn tập kích lính Mỹ tại khách sạn Việt Cường, gần 3.000 dân các xã đông bắc Tuy Phước, đông nam Phù Cát và vùng phụ cận đã tiến vào thị xã Quy Nhơn bằng cả đường thủy và đường bộ. Trước khí thế đấu tranh của quần chúng, Mỹ - ngụy đã dùng máy bay lên thẳng, hải thuyền và xe M113 đàn áp tàn khốc, làm gần 300 người bị thương vong.

Ngay trong đêm 11/2/1965, tại thôn Phổ Đông, Phước Thắng, Tuy Phước, Tỉnh ủy và Mặt trận tỉnh đã tổ chức lễ truy điệu những đồng chí, đồng bào hy sinh trong cuộc đấu tranh nhập thị. Buổi lễ không chỉ là phút tưởng niệm những người đã ngã xuống, mà còn là lời hiệu triệu Nhân dân biến đau thương thành hành động, phát động lòng căm thù giặc, quyết giành những thắng lợi lớn hơn để trả thù cho các liệt sĩ.

Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, phong trào đấu tranh chính trị đầu năm 1965 ở Bình Định là một trang sử vừa đau thương, vừa hào hùng. Từ những cuộc “chợ nổi”, những đoàn người vào quận lỵ, thị xã, đến cuộc đấu tranh nhập thị Quy Nhơn, Nhân dân Bình Định đã khẳng định ý chí không khuất phục trước bạo lực Mỹ - ngụy, góp phần làm nên truyền thống cách mạng kiên cường của quê hương.