NHÂN DÂN GIO MỸ TRONG NHỮNG NĂM THÁNG TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1972
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhân dân Gio Mỹ bước vào một chặng đường lịch sử mới với niềm tin và khí thế của những người vừa giành được quyền làm chủ quê hương. Từ một vùng quê còn nhiều khó khăn, nhân dân từng bước xây dựng cuộc sống mới, đồng thời phải đối mặt với những thử thách của các cuộc kháng chiến nối tiếp nhau. Trong suốt gần ba thập niên, tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và ý chí kiên cường đã trở thành sức mạnh giúp nhân dân Gio Mỹ vượt qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt.
Những năm đầu sau Cách mạng Tháng Tám, nhân dân Gio Mỹ cùng nhân dân cả nước bắt tay xây dựng chính quyền cách mạng, ổn định đời sống và bảo vệ thành quả giành được. Tuy nhiên, nền độc lập non trẻ nhanh chóng phải đối mặt với cuộc chiến tranh xâm lược trở lại của thực dân Pháp. Nhân dân Gio Mỹ vừa sản xuất, vừa tham gia kháng chiến, đóng góp sức người, sức của cho cuộc đấu tranh bảo vệ quê hương.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, truyền thống yêu nước và tinh thần đoàn kết của nhân dân tiếp tục được phát huy. Các gia đình, dòng họ che chở, nuôi dưỡng cán bộ, giúp đỡ lực lượng kháng chiến; nhiều người dân tham gia dân quân, du kích và các hoạt động phục vụ kháng chiến. Những vùng quê, mái nhà, lũy tre trở thành nơi dựa của phong trào cách mạng. Chính từ sự gắn bó giữa nhân dân với lực lượng cách mạng, phong trào kháng chiến ở địa phương từng bước được củng cố.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt. Quảng Trị trở thành một trong những địa bàn chịu tác động trực tiếp của tình trạng chia cắt. Đối với nhân dân Gio Mỹ, những năm tháng sau năm 1954 tiếp tục là những năm tháng đầy gian khổ. Cuộc sống của người dân bị đảo lộn bởi chiến tranh, sự kiểm soát và những cuộc càn quét, bắt bớ. Nhưng trong hoàn cảnh khó khăn ấy, phong trào cách mạng vẫn được duy trì, nhiều cơ sở trong nhân dân được xây dựng và bảo vệ.
Bước vào những năm 1960, chiến tranh ngày càng lan rộng và ác liệt. Gio Linh trở thành một trong những địa bàn trọng điểm của chiến trường Quảng Trị. Từ năm 1966 đến năm 1972, Gio Linh là một trong những chiến trường ác liệt nhất của tỉnh Quảng Trị.
Đối với Gio Mỹ, chiến tranh hiện diện ngay trên mảnh đất quê hương. Cao điểm 31 nằm trên địa bàn Gio Mỹ cũ là một vị trí quân sự quan trọng, thuộc hệ thống phòng thủ của đối phương. Đây là địa bàn có vị trí cao, thuận lợi cho việc kiểm soát khu vực; vì vậy, cuộc đấu tranh tại đây diễn ra hết sức quyết liệt. Ngày nay, Cao điểm 31 đã được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh, trở thành một địa chỉ góp phần nhắc nhớ về những năm tháng chiến tranh của quê hương.
Trong hoàn cảnh đó, nhân dân Gio Mỹ đã phát huy cao độ tinh thần đoàn kết và ý chí bám đất, bám làng. Người dân vừa tìm cách bảo đảm cuộc sống, vừa tham gia các hoạt động phục vụ cách mạng. Nhiều thanh niên lên đường tham gia lực lượng cách mạng; phụ nữ, người cao tuổi và thiếu niên tùy theo điều kiện đều góp sức vào công việc chung. Hậu phương tại chỗ trở thành nguồn sức mạnh quan trọng cho lực lượng chiến đấu.
Những người du kích Gio Mỹ đã trở thành một hình ảnh tiêu biểu của tinh thần kiên cường. Các cơ sở cách mạng được xây dựng trong nhân dân, lực lượng địa phương bám sát địa bàn, phối hợp với bộ đội trong chiến đấu và bảo vệ cơ sở. Một tư liệu của VietnamPlus ghi lại hình ảnh nữ du kích Thu Hồng, cán bộ Đoàn xã Gio Mỹ, người đã hy sinh trong những ngày đầu của chiến dịch năm 1972. Câu chuyện về chị là một trong nhiều minh chứng cho sự hy sinh của những người con Gio Mỹ trong những năm tháng chiến tranh.
Không chỉ chiến đấu, nhân dân Gio Mỹ còn phải chịu đựng những tổn thất nặng nề do chiến tranh gây ra. Nhiều làng xóm bị tàn phá, nhà cửa và ruộng đồng bị bom đạn hủy hoại; nhiều gia đình phải sơ tán, ly tán. Những người ở lại phải sống trong điều kiện vô cùng thiếu thốn nhưng vẫn cố gắng duy trì sản xuất, chăm lo cho gia đình và bảo vệ cơ sở cách mạng.
Đầu năm 1972, thời cơ chiến lược mới xuất hiện. Ngày 30 tháng 3 năm 1972, quân ta mở cuộc tiến công trên chiến trường Quảng Trị. Trong quá trình tiến công, lực lượng cách mạng phối hợp với dân quân, du kích địa phương, tạo điều kiện để các xã ở Gio Linh, trong đó có Gio Mỹ, nổi dậy phá thế kìm kẹp, giành quyền làm chủ. Đến đầu tháng 4 năm 1972, huyện Gio Linh cùng Hướng Hóa và Cam Lộ được giải phóng, với hơn 10 vạn dân được giải phóng.
Đối với nhân dân Gio Mỹ, mùa Xuân năm 1972 là một dấu mốc đặc biệt. Sau nhiều năm sống trong chiến tranh, nhân dân từng bước trở về làm chủ quê hương. Ngày 31 tháng 3 năm 1972 được địa phương xác định là ngày giải phóng Gio Mỹ; năm 2022, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Gio Mỹ đã tổ chức kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng, khẳng định ý nghĩa của dấu mốc lịch sử này.
Nhìn lại chặng đường từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 1972, lịch sử nhân dân Gio Mỹ là câu chuyện về một vùng quê đã đi qua nhiều thử thách. Từ những ngày đầu xây dựng chính quyền cách mạng, qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, rồi những năm tháng đất nước chia cắt và chiến tranh chống Mỹ, nhân dân Gio Mỹ luôn giữ vững tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và ý chí vượt qua gian khổ.
Có những người đã trở về sau chiến tranh, nhưng cũng có những người mãi mãi nằm lại trên quê hương. Có những gia đình mất đi người thân, có những người mẹ chịu cảnh mất con, có những người vợ mất chồng. Những hy sinh ấy đã góp phần làm nên thắng lợi và để lại cho các thế hệ hôm nay một quê hương được sống trong hòa bình.
Từ mùa Thu Cách mạng năm 1945 đến mùa Xuân năm 1972, nhân dân Gio Mỹ đã viết nên một chặng sử hào hùng bằng lòng yêu nước, sự đoàn kết và những hy sinh thầm lặng. Những địa danh như Cao điểm 31, những căn cứ, làng quê và những địa chỉ ghi dấu sự hy sinh của các thế hệ đi trước hôm nay trở thành những chứng tích lịch sử, nhắc nhở thế hệ trẻ Gio Mỹ phải biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của cha anh và tiếp tục xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
