Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư – Vị tướng kiêu hùng, người cướp đoàn lương mớ lửa tiêu diệt vựa lương giặc tại Vân Đồn (1240 – 1340).

Một tấm gương danh tướng có cá tính đặc biệt, tài năng quân sự kiệt xuất và là tác giả của chiến công Vân Đồn xoay chuyển toàn bộ cục diện cuộc Kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ ba chính là Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư – Vị tướng kiêu hùng, người cướp đoàn lương mớ lửa tiêu diệt vựa lương giặc tại Vân Đồn (1240 – 1340).

Bậc danh tướng cá tính và hành trình "thăng trầm"

Trần Khánh Dư là hoàng thân triều Trần, từ trẻ đã nổi tiếng có tài cầm quân, mưu trí và dũng cảm. Ông từng lập chiến công lớn trong cuộc Kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất (1258), được Vua Trần Thái Tông khen ngợi và phong làm Thượng vị hầu, sau thăng đến chức Phiêu kỵ Đại tướng quân.

Tuy nhiên, Trần Khánh Dư là người có tính cách phóng khoáng, bất chấp lễ nghi đương thời. Do vi phạm pháp luật triều đình (phạm tội với hoàng thân), ông bị tịch thu tài sản, tước chức tước và phải về quê ở Chí Linh (Hải Dương) làm nghề bán than để sinh sống suốt nhiều năm.

Cuộc hội ngộ lịch sử tại bến Bình Than (1282)

Năm 1282, trước nguy cơ xâm lược của hàng chục vạn quân Nguyên - Mông, Vua Trần Nhân Tông và Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông hội họp các vương tôn, tướng lĩnh tại Hội nghị Bình Than để bàn kế sách giữ nước.

Khi đoàn thuyền chiến của triều đình đi qua bến Bình Than, Vua thấy một người chở thuyền than ăn mặc rách rưới nhưng phong thái khác thường. Nhận ra đó là Trần Khánh Dư, Vua cho gọi lên thuyền, ban áo ngự và hỏi kế sách đánh giặc. Sự am hiểu sâu sắc về binh pháp và cái nhìn chiến lược của ông khiến Vua phục lăn, lập tức phục chức cho ông làm Thượng lang tướng, giao nhiệm vụ canh giữ vùng biển phía Đông Bắc (Vân Đồn).

Trận Vân Đồn (1287) – Trận đánh xoay chuyển vận mệnh dân tộc

Trong cuộc Kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ ba (1287 – 1288), Thoát Hoan huy động hơn 30 vạn quân dồn sang Đại Việt. Tướng giặc Trương Văn Hổ được giao chỉ huy một đoàn thuyền tải lương khổng lồ chở hàng vạn tạ lương thảo theo sau bảo đảm hậu cần cho toàn bộ đại quân giặc.

Tại tuyến biển Vân Đồn (Quảng Ninh):

• Lần giao tranh đầu tiên: Trần Khánh Dư để lực lượng tiên phong của Trương Văn Hổ đi qua và bị thất thủ nhẹ. Triều đình nghe tin định hạch tội, nhưng ông xin hoãn thi hành án ít ngày để sửa chữa sai lầm.

Trận đại thắng Vân Đồn đã cắt đứt hoàn toàn "dạ dạ" hậu cần của hơn 30 vạn quân Nguyên - Mông tại Thăng Long.

Hệ quả chiến lược và di sản ngàn đời

Chiến công tiêu diệt toàn bộ đoàn thuyền lương của Trần Khánh Dư đã đẩy đại quân Thoát Hoan vào cảnh đói cào ruột, hoảng loạn và buộc phải tính đường rút lui. Đây chính là tiền đề trực tiếp dẫn đến đại thắng trên sông Bạch Đằng (1288) do Trần Hưng Đạo chỉ huy, đập tan hoàn toàn ý chí xâm lược của đế quốc Nguyên - Mông.

Sau chiến thắng, Trần Khánh Dư tiếp tục phụng sự qua các đời vua Trần, được phong làm Thượng vị Bật nhân vương và giữ nhiều trọng trách biên cương. Khi qua đời năm 1340, ông hưởng thọ 100 tuổi.

Trần Khánh Dư là biểu tượng cho tinh thần đại xá, trọng dụng hiền tài của nhà Trần và là một nhà quân sự có tư duy chiến thuật nhạy bén bậc nhất lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.