“Nhàn tĩnh Phu nhân” - CHÂU THỊ VĨNH TẾ (1766 - 1826)
Vũ Thanh Huyền
Bà Châu Thị Vĩnh Tế, sinh năm 1766 tại làng Thanh Bình, huyện Vĩnh Trị, nay là xã Thanh Bình, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long. Bà là con của cụ ông Châu Vĩnh Huy và cụ bà Đỗ Thị Toán, từ miền Trung đến cù lao Dài lập nghiệp từ nhiều đời.
Năm 1788, bà lập gia đình với Thống binh Cai cơ Nguyễn Văn Thoại.
Năm 1818, bà vận động lực lượng giúp chồng đào kênh Long Xuyên - Rạch Giá (87km). Năm 1819-1820, bà tận lực giúp chồng bằng cách vận động lực lượng nam, nữ đào kinh Châu Đốc - Hà Tiên (97km).
Vợ chồng bà có công lớn trong việc khai hoang, mở cõi, đào kinh phục vụ sản xuất và lập làng. Vì thế, nhà vua đặt tên kênh Long Xuyên - Rạch Giá và ngọn núi Sập mang tên chồng bà (Nguyễn Văn Thoại). Con kênh Châu Đốc - Hà Tiên, núi Sam và một làng bên chân núi Sam mang tên bà (Vĩnh Tế hà).
Bà mất năm 1826, thọ 60 tuổi, được an táng ở Châu Đốc. 10 năm sau vua Minh Mạng truy tặng bà danh hiệu: "Nhàn tĩnh Phu nhân".
