NHÂN VẬT LỊCH SỬ: ANH HÙNG LIỆT SỬ: MẠC ĐĨNH CHI (1272 - 1346)

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Mạc Đĩnh Chi (tự Tiết Phu, hiệu Tích Trai, Lưỡng quốc Trạng nguyên).

Năm sinh: 1272.

Năm mất: 1346.

Quê quán: Làng Lũng Động, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương (nay là xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương).

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ

TẤM LÒNG THANH BẠCH VÀ CHÍ KHÍ LƯỠNG QUỐC TRẠNG NGUYÊN

Mạc Đĩnh Chi sinh ra trong một gia đình nghèo khó sa sút cùng cực bên dòng sông Kinh Thầy, mồ côi cha từ thuở nhỏ. Hàng ngày, hai mẹ con anh phải lặn lội vào rừng đốn củi, cắt cỏ kiếm sống nuôi thân qua ngày. Dù hoàn cảnh gia cảnh vô cùng bần hàn tăm tối, lại có ngoại hình nhỏ bé, xấu xí thô kệch, nhưng Mạc Đĩnh Chi sở hữu tư chất thông minh xuất chúng, giàu ý chí quyết tâm vươn lên vượt qua số phận. Anh luôn tranh thủ mọi thời gian để học tập, không có tiền mua dầu thắp sáng liền lấy củi khô thắp lửa, bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng để lấy ánh sáng học bài đêm khuya. Nhờ nghị lực phi thường bền bỉ, khoa thi Giáp Thìn 1304, ông đỗ đầu, danh phong Trạng nguyên rạng danh giang sơn.

Sau khi đỗ đạt, Mạc Đĩnh Chi làm quan dưới triều Trần Anh Tông, nổi tiếng là một vị quan vô cùng thanh liêm, chính trực, chính khí lẫm liệt, một lòng lo cho lợi ích nhân dân mà không màng danh lợi, tiền tài cá nhân. Tiêu biểu là giai thoại vua Trần Anh Tông sai người bí mật đem bỏ một túi tiền vàng lớn trước cửa nhà ông đêm tối hòng thử thách lòng trung thực. Sáng hôm sau khi phát hiện túi tiền vàng vô chủ, Mạc Đĩnh Chi lập tức đem dâng lên vua khai báo nộp công quỹ, khẳng định đanh thép đạo đức trong sạch, thanh bạch tuyệt đối của một bậc công bộc trung quân ái quốc.

Chiến công vang dội lẫy lừng nhất của ông diễn ra trên mặt trận ngoại giao khi ông hai lần được cử làm sứ thần sang triều kiến nhà Nguyên vào các năm 1308 và 1324. Bằng tài năng ứng đối lanh lẹ nhạy bén, trí tuệ uyên bác xuất chúng và phong thái kiêu hãnh của sứ thần nước Nam độc lập, ông đã vượt qua mọi câu đối hiểm nghèo của vua quan nhà Nguyên. Tại kinh đô Đại Đô, trước sự khâm phục vô song của triều đình phương Bắc, vua Nguyên đã đích thân phong cho ông danh hiệu cao quý 'Lưỡng quốc Trạng nguyên' (Trạng nguyên của cả hai nước). Ông dâng hiến cả đời phục sự triều đình, làm quan qua ba đời vua Trần dốc lòng phụng sự Tổ quốc đến tận khi qua đời năm 1346.

Cảm nhận sâu sắc: Cuộc đời thanh bạch kiêu hãnh của Lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi là tấm gương ngời sáng vĩ đại về nghị lực vượt khó học tập và đạo đức trong sạch cho thế hệ mai sau noi theo. Vượt lên trên sự nghèo khó bần hàn cùng ngoại hình thô kệch, ông dùng trí tuệ xuất chúng để tự khẳng định bản thân và làm rạng danh đất nước trên đấu trường bang giao quốc tế. Sự thanh liêm, chính trực của ông giữa chốn quan trường nhiễu nhương là viên ngọc quý rạng rỡ chính khí nghìn năm.

Ý nghĩa giáo dục và liên hệ thực tế: Tại Trường Tiểu học Ngô Quyền, tấm gương vượt khó tự học và đức tính trung thực của trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi là bài học giáo dục vô cùng thiết thực cho học sinh. Chúng tôi dạy các em học sinh ý chí kiên trì bền bỉ, không nản lòng trước khó khăn học tập hay thử thách cuộc sống, biết quý trọng từng trang sách vở. Đồng thời, giáo dục các em đức tính trung thực, thật thà trong học tập và cuộc sống hàng ngày, biết rèn luyện đức tài để xứng đáng là con ngoan trò giỏi.