NHÂN VẬT LỊCH SỬ: HOÀNG DIỆU

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Hoàng Diệu (tên khai sinh là Hoàng Kim Tích, tự Quang Viễn, hiệu Tĩnh Trai).

Năm sinh: 1829 (Sinh ngày 10/02/1829).

Năm hy sinh: 1882 (Hy sinh ngày 25/04/1882).

Quê quán: Làng Xuân Đài, huyện Diên Phước, nay thuộc xã Điện Quang, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ

TẤM LÒNG SON VỚI HÀ THÀNH VÀ LỜI THỀ BẤT TỬ TẠI VÕ MIẾU

Hoàng Diệu sinh trưởng trong một gia đình khoa bảng danh giá nức tiếng giàu lòng yêu nước tại vùng đất Quảng Nam. Nổi tiếng thông minh mẫn tiệp từ thuở thiếu niên, ông đỗ Cử nhân năm 20 tuổi và đỗ Phó bảng năm 26 tuổi dưới triều vua Tự Đức. Bước vào chốn quan trường, Hoàng Diệu nổi tiếng khắp nơi là một vị quan vô cùng thanh liêm, chính trực, thương dân như con ruột, quyết đoán và lập được nhiều quân công hiển hách giữ yên bờ cõi đất nước.

Năm 1880, trước dã tâm xâm lược ngày càng lộ rõ của thực dân Pháp đối với Bắc Kỳ, vua Tự Đức đã tin tưởng giao phó cho Hoàng Diệu trọng trách vô cùng nặng nề làm Tổng đốc Hà Ninh (quản lý vùng Hà Nội và Bắc Ninh) kiêm Thượng thư bộ Binh. Vừa ra đến Hà Nội, nhận thấy thành quách yếu ớt, binh mỏng vũ khí thô sơ, ông đã dốc hết tâm sức sửa sang thành lũy, đào hào sâu, đắp thêm ụ đất, huấn luyện binh sĩ bám trụ trận địa nghênh địch. Ông nhiều lần dâng sớ xin triều đình Huế chi viện quân sĩ khẩn cấp nhưng đều bị phái chủ bại trong triều làm ngơ bưng bít.

Rạng sáng ngày 25/04/1882, sau khi gửi tối hậu thư đòi giao thành bị ông kiên quyết bác bỏ, đại tá Pháp Henri Rivière ra lệnh cho tàu chiến nã pháo dồn dập oanh tạc dữ dội vào cửa thành Bắc và cửa thành Đông. Hoàng Diệu dù đang bị bệnh nặng vẫn hiên ngang đeo gươm lên mặt thành trực tiếp đốc suất binh sĩ anh dũng bắn trả quyết liệt. Trận chiến đấu giằng co ác liệt kéo dài suốt nhiều giờ liền gây tổn thất lớn cho địch. Giữa trưa, kho thuốc súng trong thành bất ngờ bị nổ tung do hỏa hoạn khiến lòng quân hoang mang dao động, quân Pháp thừa cơ xông vào chiếm giữ cửa thành phía Tây.

Trước tình thế mặt trận tan vỡ, quyết không để mình rơi vào tay giặc làm ô uế thanh danh và danh dự quốc gia, Hoàng Diệu điềm tĩnh quay về dinh, mặc triều phục chỉnh tề, bái vọng về triều đình Huế và thảo bức huyết thư trần tình gửi vua Tự Đức đẫm lệ. Sau đó, ông bước đến Võ Miếu bên cạnh gò Đống Đa, dùng chiếc dải lụa thắt cổ tự vẫn tuẫn tiết cùng thành trì rực lửa. Người dân Hà Nội vô cùng đau đớn cảm phục trước tấm lòng son của ông đã tự nguyện quyên góp làm đám tang trang trọng đưa tiễn vị Tổng đốc anh hùng. Hoàng Diệu ngã xuống nhưng tấm lòng chính khí lẫm liệt của ông vẫn rạng rỡ soi sáng nghìn thu non sông Việt Nam.

Cảm nhận sâu sắc: Bức huyết thư trần tình tạ tội trước lúc tuẫn tiết cùng thành Hà Nội rực lửa của Tổng đốc Hoàng Diệu luôn lay động trái tim tôi một niềm xúc động nghẹn ngào và lòng kính phục khôn tả. Ông đã lựa chọn cái chết lẫm liệt tại Võ Miếu để giữ trọn vẹn lời thề kiên trung với nước, trung nghĩa với dân, thà làm ngọc nát chứ quyết không chịu nhục sống quỳ gối trước kẻ thù xâm lược. Khí tiết hào hùng ấy của cụ đã tạc thành tượng đài chính khí vĩnh hằng soi sáng ngàn năm sơn hà đất Việt.

Ý nghĩa giáo dục và liên hệ thực tế: Tấm gương kiên trung, thanh liêm quyết tử vì nhiệm vụ của anh hùng Hoàng Diệu luôn được Chi đoàn Trường Tiểu học Ngô Quyền sử dụng giáo dục sâu sắc về đạo đức cho thế hệ mầm non. Chúng tôi dạy các em học sinh lòng trung thực, tinh thần trách nhiệm với lời hứa của mình, luôn dũng cảm khắc phục khó khăn học tập. Noi gương cụ, thế hệ trẻ hôm nay quyết tâm học tập tốt rèn luyện chăm, xây dựng nếp sống văn minh, trung thực thẳng thắn để mai này tự hào cống hiến xây dựng đất nước.