NHÂN VẬT LỊCH SỬ: LƯƠNG NGỌC QUYẾN

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Lương Ngọc Quyến (hiệu Lập Nham).

Năm sinh: 1885.

Năm hy sinh: 1917 (Hy sinh ngày 05/09/1917).

Quê quán: Làng Nhị Khê, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội).

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ

KHÚC CA CHIẾN ĐẤU QUẢ CẢM TRONG NGỤC TÙ THÁI NGUYÊN

Lương Ngọc Quyến sinh trưởng trong một gia đình khoa bảng danh giá giàu lòng yêu nước nồng nàn tại Hà Nội, là con trai thứ của chí sĩ yêu nước lỗi lạc Lương Văn Can (người sáng lập trường Đông Kinh Nghĩa Thục). Thừa hưởng tư tưởng yêu nước canh tân và ý chí phản kháng xâm lược từ gia đình, ngay từ thuở thiếu niên, Lương Ngọc Quyến đã nung nấu quyết tâm hiến dâng đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc thoát khỏi ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp.

Năm 1905, hưởng ứng phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng, ông cùng em trai dũng cảm vượt biên sang Nhật Bản du học quân sự tại Trường Chấn Vũ và tốt nghiệp loại ưu. Sau khi bị chính phủ Nhật trục xuất do sức ép ngoại giao của Pháp, ông sang Trung Quốc theo học các trường sĩ quan quân sự, rèn luyện kỹ chiến thuật chiến đấu tinh nhuệ và vinh dự giữ chức Thiếu tá trong quân đội cách mạng Trung Hoa Dân Quốc. Ông giữ chức Ủy viên Quân sự của Việt Nam Quang phục Hội, ráo riết gây dựng lực lượng vũ trang cách mạng trong nước.

Năm 1914, trong một chuyến bí mật trở về nước hoạt động cách mạng gây dựng cơ sở tại Nam Kỳ, Lương Ngọc Quyến bị mật thám Anh bắt giữ tại Hồng Kông và hèn hạ trao trả cho thực dân Pháp. Kẻ thù đưa ông về giam cầm tại nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội) rồi đày ải qua nhiều nhà lao Phú Thọ, Nam Định, chịu đủ mọi cực hình tra tấn dã man nhưng vẫn không hề lay chuyển chí khí kiên trung của ông. Cuối cùng, chúng đưa ông về giam giữ nghiêm ngặt tại nhà lao Thái Nguyên, dùng xích sắt đóng chặt một bên chân của ông vào sàn gác ngục khiến chân ông bị tê liệt hoàn toàn.

Chính tại ngục tối Thái Nguyên, ông đã gặp và cảm hóa Đội Cấn (Trịnh Văn Cấn) – một đội lính khố xanh yêu nước. Đêm 30/8/1917, cuộc Khởi nghĩa Thái Nguyên bùng nổ, nghĩa quân phá ngục cứu thoát Lương Ngọc Quyến cùng hàng trăm tù nhân chính trị. Mặc dù chân bị tê liệt không thể đi lại, ông vẫn hăng hái giữ vai trò cố vấn quân sự, vạch trận địa phòng thủ chống cự quân Pháp càn quét ác liệt. Ngày 5/9/1917, nhận thấy quân Pháp phản kích dữ dội, không muốn thân mình làm vướng chân đồng đội rút lui, Lương Ngọc Quyến đã dũng cảm yêu cầu Đội Cấn nổ súng bắn chết mình ngay trên trận địa để bảo toàn lực lượng chiến đấu lâu dài. Sự hy sinh oanh liệt vô song của ông đã hóa thân thành ngôi sao sáng chói ngời chí khí quyết tử vì Tổ quốc.

Cảm nhận sâu sắc: Khoảnh khắc Lương Ngọc Quyến dũng cảm yêu cầu đồng đội nổ súng bắn chết mình để không làm vướng chân nghĩa quân rút lui là một khúc tráng ca bi tráng nhất của lịch sử cách mạng Việt Nam. Quyết định phi thường ấy chỉ có thể xuất phát từ một trái tim yêu nước khổng lồ và ý chí hy sinh quên mình vì nghĩa lớn dân tộc. Đôi chân của ông bị xích sắt kẻ thù làm tê liệt, nhưng chí khí kiên trung vĩ đại của ông đã bay cao hóa thân thành hồn thiêng sông núi bất tử.

Ý nghĩa giáo dục và liên hệ thực tế: Câu chuyện của anh hùng Lương Ngọc Quyến được Chi đoàn Trường Tiểu học Ngô Quyền sử dụng làm tư liệu sâu sắc rèn luyện tinh thần vượt khó, ý thức trách nhiệm và lòng quả cảm cho học sinh. Chúng tôi dạy các em biết yêu thương đồng đội, biết sống vì tập thể, sẵn sàng gác lại những ích kỷ cá nhân để giúp đỡ bạn bè xung quanh. Ý chí thép của ông là tấm gương soi sáng giúp thế hệ học sinh hôm nay tích cực rèn luyện thân thể, nỗ lực vươn lên đạt kết quả học tập tốt để dâng hiến sức trẻ cho quê hương.