NHÂN VẬT LỊCH SỬ - MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG LÊ THỊ DẢNH

Cuộc đời của mẹ.

Mẹ Nhu tên thật là Lê Thị Dảnh (cũng có thông tin là Lê Thị Đảnh), mẹ sinh năm 1914 và mất năm 1968 quê làng Thanh Khê, huyện Hòa Vang. Lê Thị Dảnh sinh ra và lớn lên giữa thành phố giàu truyền thống cách mạng. Cuộc đời Mẹ chịu bao đắng cay, khổ cực của người dân nô lệ. Mẹ có người con trai sớm giác ngộ cách mạng, đã đứng trong hàng ngũ của Đảng. Tin con và có cảm tình với cách mạng Mẹ Nhu tích cực xây dựng hầm bí mật nuôi giấu con mình và cán bộ hoạt động.

“Mọi người kể những câu chuyện xưa…”

Cách đây 57 năm, một “ngọn lửa cách mạng” đã gây tiếng vang lớn, đi vào lịch sử và tâm thức của nhân dân Đà Nẵng trong cuộc đấu tranh giải phóng quê hương, đó là “Chiến công mẹ Nhu và 7 dũng sĩ Thanh Khê”. Chiến công thể hiện tinh thần chiến đấu kiên cường, sự hi sinh cao cả vì sự nghiệp cách mạng của quân dân quận Nhì nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung, góp phần tô đậm thêm truyền thống đấu tranh cách mạng của vùng đất Đà Nẵng anh hùng. Giờ đây, chiến tranh đã lùi xa, những người làm nên chiến công ấy phần nhiều cũng không còn nhưng ký ức về những ngày tháng chiến đấu quên mình, về những người dũng sĩ đó vẫn không hề phai mờ và đọng lại trong tâm tưởng của nhiều người.

Từ năm 1967, để đẩy mạnh chiến tranh du kích vào thành phố Đà Nẵng, đánh địch bằng mọi cách. Từ đó đưa thế cách mạng lên tạo điều kiện di chuyển vũ khí, đạn dược vào thành phố. Một lực lượng bộ đội quận II gồm 6 đồng chí đưa vào Thanh Khê phường Thanh Lộc Đán hoạt động. Đồng chí Bảy Vân, quận đội trưởng quận II trực tiếp lãnh đạo đơn vị vũ trang này. Từ Nam Ô, 6 chiến sĩ được chở xe máy về ngã ba Huế. Chị Nguyễn Thị Tám đưa các anh về cơ sở nhà Mẹ Nhu và Mẹ Hiền. Các chiến sĩ ta về sống giữa lòng dân dày đặc lính Mỹ - Ngụy với các phương tiện vũ khí tối tân hiện đại nhất.

6 giờ sáng ngày 26/12/1968, 2 đại đội cảnh sát dã chiến và địa phương quân từ chi cảnh sát quận II trải dọc theo đường Trần Cao Vân đến ngã tư Thanh Khê. Chúng chia làm 3 hướng tiến công bao vây cả khu phố Thanh Khê 4 và Thanh Khê 5. Một mũi quân Ngụy ập vào nhà mẹ Nhu bắt anh Long - con trai Mẹ Nhu. Tra tấn dã man anh Long ngay tại sân nhà. Không moi được lời khai chỉ hầm bí mật, chúng cho giải anh đi.

Ngay lập tức, chúng hùng hổ chĩa súng vào Mẹ Nhu, quát: "Con già, hầm bí mật ở đâu? Khai mau". Mẹ bình tĩnh trả lời: "Tôi sống giữa thành phố, làm chi mà có hầm hố?". Chúng nạt: "Con già nuôi Việt cộng mà còn cứng đầu hả?". Mẹ vẫn khăng khăng: "Tôi không biết". Chúng đánh Mẹ, Mẹ quát lại: "Nếu tôi nuôi cộng sản trong nhà thì các ông là quân ăn hại hay sao mà không biết?". Chúng dọa bắn, Mẹ bảo: "Tao không có hầm hố chi hết, bay muốn bắn tao thì bắn!". Không khai thác được gì ở Mẹ, chúng đã hèn nhát nổ súng vào người Mẹ. Mẹ ngã xuống ngay bên hầm bí mật. Máu của Mẹ đã đổ xuống để bảo vệ cho cuộc chiến đấu ngoan cường của các con mình. Tấm gương hy sinh anh dũng của Mẹ Nhu đã tiếp thêm sức mạnh cho các chiến sĩ biệt động và làm cho quân thù khiếp sợ, đúng với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Gác lại nỗi đau, chiến đấu vì nền độc lập.

Lúc này, quân địch hùng hổ tiếp tục tổ chức tìm kiếm và phát hiện hầm, dưới hầm bí mật trong nhà Mẹ Nhu đang có 3 đồng chí là Nguyễn Thị Tám, Nguyễn Văn Huề, Trần Thanh Trung đang ẩn trú, các đồng chí đã bật nắp hầm, tung lựu đạn tiêu diệt địch… và thoát ra khỏi hầm, vừa đánh địch vừa di chuyển về phía nhà Mẹ Hiền để phối hợp cùng đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Tại nhà Mẹ Hiền cũng đang diễn ra cuộc chiến đấu chống trả quyết liệt của các đồng chí Trần Chi, Nguyễn Văn Mười, Nguyễn Đình Năm, Nguyễn Văn Phương cố thủ trong công sự được chất bằng những bao muối của Mẹ Hiền, để đánh trả quyết liệt.

Sau thời gian dài chiến đấu, các dũng sĩ Trần Thanh Trung, Nguyễn Thị Tám, Nguyễn Văn Mười, Nguyễn Văn Phương đã vượt qua vòng vây an toàn, trở về vùng căn cứ. Riêng hai dũng sĩ Trần Chi và Nguyễn Đình Năm trong lúc tìm cách thoát về căn cứ bị địch bắt đưa đi đày cho đến ngày ta giải phóng hoàn toàn miền Nam. Mặc dù trận chiến diễn ra không cân sức, nhưng với tinh thần chiến đấu dũng cảm ngoan cường, mưu trí và được sự đùm bọc, chở che của Mẹ Nhu, Mẹ Hiền và nhân dân Thanh Khê. 7 chiến sĩ biệt động của ta đã làm thất bại cuộc vây ráp tấn công của 3 tiểu đoàn Mỹ - ngụy có xe, pháo và máy bay yểm trợ, tiêu diệt và làm bị thương hàng chục tên địch. Trong trận chiến đấu này, Mẹ Nhu và đồng chí Nguyễn Văn Huề đã anh dũng hy sinh.

Mẹ Nhu – Mẹ dũng sĩ Thanh Khê anh hùng.

Sau ngày miền Nam giải phòng, để tưởng nhớ công ơn Mẹ, Đảng bộ và nhân dân thành phố Đà Nẵng đã xây dựng “Tượng đài Mẹ Nhu” – “Mẹ dũng sĩ Thanh Khê” và khu tưởng niệm Mẹ tại mái nhà xưa, nơi Mẹ từng sống trong những ngày ác liệt. Ngày 30 tháng 8 năm 1995, Mẹ Lê Thị Dảnh được Chủ tịch nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi đọc về cuộc đời và sự hy sinh của Mẹ Nhu, tôi cảm thấy như có một điều gì đó chạm sâu vào lòng mình. Ở tuổi 26, tôi vẫn đang loay hoay giữa những dự định tương lai, giữa muôn vàn lựa chọn của cuộc sống hiện đại. Nhưng rồi, những câu chuyện về Mẹ khiến tôi phải dừng lại và tự hỏi: chúng ta có xứng đáng với những người đã ngã xuống để mở đường cho hôm nay hay không?

Mẹ Nhu – một người phụ nữ bình dị của làng Thanh Khê – đã sống giữa lòng thành phố đầy rẫy quân thù, nhưng trong tim lại rực lên một niềm tin sắt đá vào Đảng, vào cách mạng. Tôi hình dung cảnh Mẹ đứng trước quân địch: mái tóc bạc, thân hình gầy yếu, nhưng ánh mắt thì bình tĩnh và kiên quyết hơn bất kỳ ai. Khi chúng tra hỏi, đe dọa, thậm chí đánh đập, Mẹ vẫn không lùi bước. Câu trả lời của Mẹ – “Bay muốn bắn tao thì bắn!” – không chỉ là lời thách thức mà còn là lời tuyên ngôn của một con người đặt Tổ quốc và con đường giải phóng dân tộc lên trên cả sinh mạng của chính mình.

Khoảnh khắc Mẹ ngã xuống ngay bên hầm bí mật, nơi những chiến sĩ của ta đang ẩn nấp, khiến tôi nghẹn lại. Mẹ đã lấy chính thân mình để bảo vệ các con, để bảo vệ trận chiến mà Mẹ tin là chính nghĩa. Sự hy sinh ấy không ồn ào, không được chuẩn bị bằng lời từ biệt, nhưng lại có sức mạnh lay động đến tận những thế hệ chưa từng biết đến bom đạn như tôi.

Khi nghĩ đến Mẹ, tôi không chỉ cảm nhận được nỗi đau của chiến tranh mà còn thấy được tinh thần quật cường của người dân Việt Nam – những con người sẵn sàng sống và chết cho niềm tin vào tự do, vào ánh sáng của cách mạng. Là một người trẻ sinh ra trong hoà bình, tôi hiểu rằng sự bình yên mình đang có không bao giờ là điều tự nhiên. Nó được đánh đổi bằng máu, bằng nước mắt, bằng những hy sinh lặng thầm như của Mẹ Nhu.

Và chính vì vậy, tôi cảm thấy mình có trách nhiệm hơn với đất nước này. Trách nhiệm sống cho tử tế, cho đúng đắn; trách nhiệm giữ gìn niềm tin vào con đường mà bao thế hệ đã lựa chọn; trách nhiệm góp một phần nhỏ bé để đất nước mạnh lên, để những hy sinh như của Mẹ không bao giờ trở nên vô nghĩa. Mẹ Nhu không chỉ là một câu chuyện lịch sử, Mẹ là ngọn lửa để thế hệ chúng tôi soi vào, để nhớ rằng Tổ quốc này được xây dựng từ những con người bình dị nhưng anh hùng như thế.