Nhân vật lịch sử Ngô Mây (1924-1947)
Ngô Mây sinh năm (1924 -1947) tại thôn Triêm Ân, xã Cát Chánh, huyện Phù Cát (Bình Định) trong một gia đình nông dân nghèo có 9 người con. Sau ngày toàn quốc kháng chiến, tháng 4 năm 1947 Ngô Mây xung phong vào bộ đội, được phiên chế vào đội quân “quyết tử”. Anh rất vui vì được vinh dự làm nhiệm vụ này. Ngày 19-12-1946, cuộc kháng chiến thần thánh chống quân xâm lược pháp của nhân dân cả nước bùng nổ. Ở chiến trường liên khu 5, các trung đoàn chủ lực của quân đội ta ra đời. Giặc Pháp có vũ khí hiện đại, quân đội ta vũ khí còn thô sơ đòi hỏi phải có ý chí chiến đấu kiên cường, bất khuất trên hết phải có tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Đại đội quyết tử của tiểu đoàn 50, trung đoàn 94 (sau đổi thành trung đoàn 108 – anh hùng LLVTND) được thành lập trong bối cảnh đó. Từ khi về đại đội quyết tử, Ngô Mây xung phong nhận một quả bom chờ ngày xung trận.
Ngô Mây là một chiến sĩ cách mạng Việt Nam, được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì sự hy sinh đặc biệt dũng cảm trong thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ông trở thành biểu tượng của tinh thần cảm tử và được nhiều địa phương đặt tên đường, trường học và công trình tưởng niệm để ghi nhớ công lao.
Cuộc đời và quá trình tham gia cách mạng
Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia lực lượng du kích địa phương rồi gia nhập Việt Minh khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ. Trong đơn vị, ông được đánh giá là người tích cực học tập quân sự và luôn xung phong nhận nhiệm vụ nguy hiểm.
Chiến công tiêu biểu
Tháng 10 năm 1947, trong trận phục kích tại khu vực Suối Voi, khi lực lượng đối phương có ưu thế về hỏa lực và phương tiện, Ngô Mây tình nguyện thực hiện nhiệm vụ cảm tử. Ông ôm bom lao vào đội hình địch, gây tổn thất lớn cho lực lượng đối phương và hy sinh ngay trong trận đánh, tạo điều kiện để đơn vị tiếp tục chiến đấu. Hành động này trở thành một trong những tấm gương tiêu biểu về tinh thần chiến đấu của quân đội Việt Nam trong giai đoạn đầu kháng chiến
Tên tuổi của Ngô Mây gắn với hình tượng người chiến sĩ sẵn sàng hy sinh để hoàn thành nhiệm vụ. Được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì chiến công đặc biệt xuất sắc.
