Nhành hoa cài mũ tai bèo

Mùa mưa năm ấy, cánh rừng miền Đông ngập mùi đất ẩm và lá mục. Những con đường mòn trơn trượt sau trận mưa đêm, dấu chân bộ đội in đầy trên bùn đỏ. Xa xa, tiếng pháo vọng lại từng chập, khi gần khi xa. Chiến tranh phủ bóng lên mọi lối đi, nhưng thiên nhiên vẫn âm thầm nở hoa giữa bom đạn. Trong đơn vị trinh sát của Vinh, ai cũng nhận ra anh bởi chiếc mũ tai bèo lúc nào cũng cài một nhành hoa rừng nhỏ. Vinh hai mươi ba tuổi, quê ở Bến Tre. Anh cao gầy, nước da sạm nắng, nói ít nhưng hay cười. Đồng đội đùa rằng Vinh đi đánh giặc mà mang dáng dấp của một anh nông dân thích làm thơ. Nam – người bạn thân nhất tiểu đội – thường chọc: – Cậu ra trận hay đi hội chợ mà ngày nào cũng cài hoa? Vinh chỉnh lại vành mũ: – Có hoa để nhớ mình còn đang sống. Mọi người cười ồ, rồi thành quen. Hễ thấy chiếc mũ tai bèo có hoa là biết Vinh đang đâu đó gần bên. Thật ra, thói quen ấy bắt đầu từ ngày anh rời quê nhập ngũ. Buổi chia tay ở bến sông, cô gái tên Hạnh – người anh thương từ thuở nhỏ – lặng lẽ hái một nhành bông dại trắng cài lên mũ anh. – Khi nào hoa rụng thì thay nhành khác. Để nhớ quê nhà. Vinh không nói được gì, chỉ gật đầu rồi bước lên xuồng. Từ đó, đi qua cánh rừng nào, gặp loài hoa nào, anh cũng hái một nhành nhỏ cài bên vành mũ. Khi là bông sim tím, khi là chùm mua tím ngắt, khi chỉ là chiếc lá non có mùi thơm dịu. Giữa chiến trường, nhành hoa nhỏ bé ấy thành niềm vui hiếm hoi. Một buổi sáng, đơn vị nhận lệnh đi trinh sát khu đồi trọc phía trước. Nơi ấy vừa bị bom cày xới, cây cháy đen ngổn ngang. Trước lúc lên đường, Nam nhìn chiếc mũ của Vinh: – Hôm nay cài hoa gì? Vinh rút từ túi áo ra một bông vàng nhỏ: – Không biết tên. Nhưng nở giữa đất cháy, chắc gan lắm. Nam bật cười: – Giống cậu. Đường lên đồi đầy hố bom. Tiểu đội bò thấp qua từng khoảng trống. Mặt trời gay gắt, hơi đất nóng hầm hập. Từ phía đối diện, tiếng súng bất ngờ nổ rát. – Nằm xuống! Đạn cày đất tóe bụi. Cả tổ tản ra bám từng gốc cây cháy dở phản kích. Vinh cùng Nam luồn sang mé phải, đánh vòng sau hỏa điểm địch. Trong lúc lao qua một rãnh cạn, chiếc mũ tai bèo của Vinh bị gió hất rơi. Nhành hoa vàng rớt xuống đất. Nam hét: – Bỏ đi! Nhưng Vinh quay lại chụp lấy chiếc mũ rồi lăn xuống hố bom ngay khi loạt đạn quét qua chỗ cũ. Nam thở hắt: – Liều mạng vì cái mũ! Vinh phủi đất, cài lại nhành hoa đã dập cánh: – Không phải vì cái mũ. Ít phút sau, tiểu đội khống chế được hỏa điểm. Trận đánh ngắn nhưng dữ dội. Một chiến sĩ trẻ bị thương ở chân. Vinh cõng bạn vượt dốc về tuyến sau, chiếc mũ tai bèo nghiêng lệch, nhành hoa rung rung theo từng bước chân. Chiều xuống, đơn vị nghỉ bên bờ suối. Nam ngồi vá lại quai dép, hỏi: – Thật ra cậu giữ cái hoa đó vì ai? Vinh im lặng một lúc rồi đáp: – Vì một người đang chờ ở quê. Nhưng giờ còn vì nhiều thứ hơn… Vì để nhớ quê hương vẫn có mùa hoa, để nhớ mai này đất nước yên bình mình còn biết ngắm cái đẹp. Nam không nói gì nữa. Đêm ấy, bên ánh lửa nhỏ, cả tiểu đội nhìn chiếc mũ tai bèo đặt cạnh ba lô. Nhành hoa vàng đã héo nhưng vẫn còn nguyên trên vành mũ. Nhiều tháng sau, trong một trận càn lớn, Vinh hy sinh khi đang dẫn tổ rút khỏi vòng vây. Đồng đội đưa anh về chôn cất bên rừng già. Trên mộ đất mới, Nam đặt chiếc mũ tai bèo của bạn, trên đó vẫn cài một nhành hoa trắng hái ven suối. Nhiều năm sau hòa bình, Nam trở lại chiến trường xưa. Cánh rừng đã xanh dày trở lại. Chim hót vang trên những thân cây từng cháy sém. Ông đứng trước khoảng đất năm xưa, khẽ đặt xuống một chiếc mũ tai bèo mới cùng nhành hoa rừng nhỏ. Gió thổi qua tán lá xào xạc. Người ta thường nhớ chiến tranh bằng tiếng súng, bằng bom đạn và mất mát. Nhưng Nam nhớ chiến tranh bằng một nhành hoa cài trên mũ tai bèo – dấu hiệu của lòng yêu đời, của niềm tin và của những người lính đã mang theo vẻ đẹp dịu dàng vào giữa những năm tháng dữ dội nhất.