Nhật ký chiến sĩ đại đội Nguyễn Viết Xuân – những trang viết giữ lửa anh hùng

Đã hơn sáu thập kỷ trôi qua kể từ ngày Nguyễn Viết Xuân anh dũng hy sinh, nhưng hình ảnh người Chính trị viên pháo cao xạ với khẩu lệnh bất tử “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” vẫn còn nguyên sức lay động. Không chỉ được khắc ghi trong sử sách, hình ảnh ấy còn sống động, chân thực qua những trang nhật ký chiến trường của đồng đội – nơi ký ức được giữ lại bằng mực bút, nước mắt và niềm tin.

Kỷ vật từ chiến trường trở về

Trong một lần làm việc tại Bảo tàng Phòng không – Không quân, người viết có dịp được xem cuốn nhật ký của liệt sĩ Trần Đình Khang, chiến sĩ Đại đội 833 – đơn vị mà Nguyễn Viết Xuân là Chính trị viên phó. Cuốn sổ đã úa màu thời gian, nhiều trang nhòe mực, góc giấy sờn rách, nhưng nội dung vẫn còn nguyên vẹn cảm xúc của những ngày “sống – chết bên nhau”.

Theo gia đình, cuốn nhật ký được tìm thấy năm 1982 khi thu dọn đồ đạc chuyển vùng kinh tế mới. Gần ba thập kỷ sau, người thân của liệt sĩ Trần Đình Khang đã vượt hơn 1.200km để trao lại kỷ vật này cho Bảo tàng – như một cách trả lại ký ức cho lịch sử.

Người Chính trị viên trong trang viết đồng đội

Những dòng nhật ký đầu năm 1964 đã ghi dấu mốc quan trọng: Nguyễn Viết Xuân chính thức đảm nhiệm cương vị Chính trị viên phó Đại đội 833. Với chiến sĩ trẻ Trần Đình Khang, đó không chỉ là một cán bộ chỉ huy, mà là điểm tựa tinh thần giữa bom đạn ngày càng ác liệt.

Trang nhật ký ngày 18/11/1964 – ngày định mệnh – là một trong những đoạn viết khiến người đọc lặng đi. Giữa khói lửa Quảng Bình, khi máy bay Mỹ trút bom dữ dội xuống trận địa, Trần Đình Khang ghi lại khoảnh khắc Chính trị viên của mình bị thương nặng bởi đạn 20 ly. Trong hầm pháo, giữa sự sống và cái chết, anh nghe rõ tiếng hô của Nguyễn Viết Xuân:
“Nhằm thẳng vào quân thù mà bắn!”

Chính tiếng hô ấy đã biến đau thương thành hành động, biến mất mát thành ý chí trả thù, giúp toàn đại đội giữ vững trận địa và bắn rơi máy bay địch.

Từ nỗi sợ hãi đến lý tưởng sống

Nhật ký của Trần Đình Khang không né tránh sự thật. Anh viết rất thật về những phút giây hoang mang, sợ hãi của bản thân khi lần đầu đối mặt với phản lực Mỹ, khi chứng kiến người chỉ huy máu chảy đầm đìa. Nhưng cũng chính từ tấm gương của Nguyễn Viết Xuân, người chiến sĩ trẻ ấy đã vượt qua nỗi sợ, xác lập lại lý tưởng, để rồi trưởng thành trong nhận thức và hành động.

Những dòng tự kiểm điểm trước Chi bộ sau này cho thấy: Nguyễn Viết Xuân không chỉ hy sinh trên trận địa, mà còn “chiến đấu” trong tư tưởng của đồng đội, cảm hóa họ bằng chính nhân cách và khí phách của mình.

Ký ức của người chỉ huy

Không chỉ qua nhật ký, hình ảnh Nguyễn Viết Xuân còn được khắc họa rõ nét trong hồi ức của các cán bộ chỉ huy. Những người từng gặp anh đều nhớ về một người lính xuất thân bình dị, ban đầu rụt rè, ít nói, nhưng càng chiến đấu càng chín chắn, vững vàng, sớm trở thành đảng viên ngay tại trận địa.

Trong những giờ phút cuối cùng, dù bị thương nặng, Nguyễn Viết Xuân vẫn đứng trên nóc Sở chỉ huy, động viên bộ đội ngẩng cao đầu chiến đấu. Và cũng chính trong khoảnh khắc ấy, anh ngã xuống – nhưng lời hô của anh thì không bao giờ tắt.

Nhật ký khép lại – huyền thoại còn mãi

Cuốn nhật ký của liệt sĩ Trần Đình Khang khép lại ở đó, nhưng câu chuyện về Nguyễn Viết Xuân thì không. Từ những trang viết mộc mạc của người lính trẻ, chân dung một anh hùng hiện lên đời thường mà vĩ đại, gần gũi mà bất tử.

Bốn mươi lăm năm đã qua, chiến tranh lùi xa, nhưng những dòng nhật ký ấy vẫn nhắc chúng ta rằng:
👉 Anh hùng không chỉ sống trong tượng đài hay khẩu hiệu, mà còn sống trong ký ức đồng đội, trong từng trang giấy thấm mồ hôi, máu và niềm tin sắt son vào Tổ quốc.

Và mỗi khi nhắc lại câu nói “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”, đó không chỉ là một mệnh lệnh chiến đấu, mà là lời thề của cả một thế hệ đã chọn hy sinh để đất nước được bình yên.

Tổng hợp nguồn báo QDND